دایره المعارف اسلام پدیا » دلایل و انگیزه های جنگ جمل
منوی اصلی

دلایل و انگیزه های جنگ جمل

تاریخ: ۱۴ آبان ۱۳۹۴ در باب: جمل

واقعه جمل مانند بسیاری از جنگ ها حاصل زیاده خواهی و منفعت طلبی های یک عده خاص بود. در واقعه جمل عده ای به خاطر نداشتن آگاهی کافی و یا از روی آگاهی و حفظ منافع شخصی خود، مردم را در مقابل امام خویش و حاکم مشروع خود شوراندند. به این ترتیب ضررها و زیان های جبران ناپذیری را بر پیکره اسلام نوپا وارد نمودند. با مراجعه به فرمایشات امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) می توان دلایل و انگیزه های عاملان جنگ جمل را به این ترتیب نام برد:

  1. قدرت طلبى سردمداران جمل «طلحه و زبیر»؛ حضرت علی (علیه السلام) در خطبه ۱۴۸ نهج البلاغه چنین توضیح مى دهد: «هر کدام از طلحه و زبیر امیدوار است که حکومت را به دست آورد و دیده به آن دوخته و رفیق خود را به حساب نمى آورد».[۱]
  2. سرپوش گذاشتن سردمداران جمل بر عملکرد خویش: وقتى به امیرالمؤمنین (علیه السلام) خبر رسید که طلحه و زبیر براى خونخواهى عثمان قیام نموده اند، فرمود: کسى جز خود ایشان عثمان را نکشت.[۲]

و نیز مضمون همین سخن را آن حضرت این گونه می فرماید: آنها انتقام خونى را مى خواهند که خود ریخته اند.[۳]

در تأیید این سخن می توان سخن ابن ام کلاب به عایشه را بیان کرد، که گفت: «نخستین کسى که گفته خویش را تغییر داد تویى، تو بودى که مى‏گفتى نعثل[۴] را بکشید که کافر شده است».[۵]

در مقابل اصحاب جمل خون خواهی عثمان را که بهانه ای بیش نبوده، براى برپا کردن این فاجعه بزرگ تاریخی ذکر کرده اند؛ چرا که عایشه با عثمان نیز چندان رابطه حسنه اى نداشته است. نقل شده عایشه پیراهن رسول خدا (صلی الله علیه و آله) را نزد عثمان ‏برده به او مى گوید: هنوز رطوبت کفن رسول خدا خشک نشده که تو این گونه احکام او را تحریف مى کنى.[۶]

[۱]. سید رضی، نهج البلاغه، ترجمه: دشتی، محمد، خطبه ۱۴۸، ص ۲۴۷٫

[۲]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۳۲، ص ۱۲۱٫

[۳]. سید رضی، نهج البلاغه، ترجمه: دشتی، محمد، خطبه ۱۳۷، ص ۱۹۴٫

[۴]. نعثل به معنای کفتار نر، پیرمرد دراز ریش و پیرمرد احمق آمده است. لغت نامه دهخدا، واژه نعثل.

[۵]. طبری، محمد بن جریر، تاریخ طبرى، ترجمه: پاینده، ابوالقاسم، ج ‏۶، ص ۲۳۶۸٫

[۶]. معتزلی، ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج ۶، ص ۲۱۵٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


+ 3 = 4