دایره المعارف اسلام پدیا » کتاب آسمانی ابراهیم خلیل (علیه السلام)‏
منوی اصلی

کتاب آسمانی ابراهیم خلیل (علیه السلام)‏

تاریخ: ۱۹ خرداد ۱۳۹۴ در باب: ابراهیم خلیل (ع)

یکی از مطالب قطعی در مورد انبیاء اولوالعزم، این است که همه آنها دارای کتاب آسمانی بوده اند. نام بعضی از کتب ایشان کاملا معروف و شناخته شده است؛ مانند قرآن مجید؛ آخرین کتاب آسمانی که بر پیامبر اسلام (صلّی الله علیه و آله) نازل شد. همچنین توراتِ حضرت موسی (علیه السلام) و انجیلِ حضرت عیسی (علیه السلام). اما در روایات اسلامی به نام کتاب حضرت نوح و ابراهیم (علیهما السلام) تصریح نشده است. در قرآن کریم نیز از نام کتاب این دو پیامبر عظیم الشأن سخنی به میان نیامده است.

البته درباره نام کتاب آسمانی نوح و ابراهیم (علیهما السلام) ممکن است از آیه آخر (۱۹) سوره اعلی؛ «صحف ابراهیم و موسی» استفاده شود که نام کتاب ابراهیم (علیه السلام) «صحیفه ابراهیم» بوده، همان گونه که نام کتاب حضرت نوح (علیه السلام) را نیز «صحیفه» ذکر کرده اند.[۱]

به عنوان نمونه در روایتی آمده، نام کتاب حضرت ابراهیم (علیه السلام) «صُحُف» بوده[۲] که در اولین شب ماه رمضان بر او نازل شده است.[۳] اگر لفظ صُحُف به صیغه جمع آمده، برای این است که یک صحیفه (کتاب کوچک، ورق کتاب، لوح) نبوده، بلکه چندین صحیفه داشته است. از برخی روایات استفاده می‌شود که دارای ده صحیفه بوده است. ابوذر غفاری می گوید: «به رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) عرضه داشتم: یا رسول اللَّه انبیاء چند تن بودند؟ فرمود: صد و بیست و چهار هزار تن…، عرض کردم: یا رسول اللَّه خداى تعالى چند کتاب نازل کرده؟ فرمود: صد و چهار کتاب؛ ده صحیفه از آن بر آدم، پنجاه صحیفه بر شیث، سى صحیفه بر اخنوخ؛ که همان ادریس است و او اولین کسى است که با قلم خط نوشت، ده صحیفه بر ابراهیم و چهار صحیفه باقى؛ تورات، انجیل، زبور و فرقان (قرآن) است.[۴]

در روایت دیگری شبیه همین روایت با اندکی تفاوت آمده است: «… عرض کردم یا رسول اللَّه خداوند چند کتاب آسمانى فرو فرستاده؟ فرمود یک صد و چهار کتاب؛ پنجاه کتاب بر شیث (علیه السلام)، سى کتاب بر ادریس (علیه السلام)، بیست کتاب بر ابراهیم (علیه السلام)، تورات و انجیل و زبور و قرآن را نیز فرو فرستاد …».[۵]

همچنین در روایتی که واثله بن اسقع نقل می کند، می گوید: پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله) فرمود: صحف حضرت ابراهیم (علیه السلام) در نخستین شب ماه رمضان نازل گردید.[۶]

با توجه به روایاتی که برای حضرت ابراهیم (علیه السلام) ده یا بیست کتاب ذکر کرده و اینکه نام کتاب آن حضرت صحف بوده است، می توان گفت: منظور از «صحف» که به عنوان نام کتاب حضرت ابراهیم بیان شده، مجموعه کتاب های او است و این با معنای لغوی «صحف» هم سازگاری دارد؛ چون «صحف» جمع «صحیفه»؛ به معناى لوح و یا صفحه اى است که چیزى بر آن مى نویسند.

[۱]. طبرسى، فضل بن حسن، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، تحقیق: بلاغ، محمد جواد، ج ۱۰، ص ۷۲۲؛ طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، ترجمه: موسوى همدانى، سید محمد باقر، ج ۲۰، ص ۴۵۳٫

[۲]. اعلی، ۱۹.

[۳]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق / مصحح: غفارى، على اکبر و آخوندى، محمد، ج ۲، ص ۶۲۹٫

[۴]. مجمع البیان فى تفسیر القرآن، ج ۱۰، ص ۷۲۲؛ تفسیر المیزان، ج ۲۰، ص ۴۵۳٫

[۵]. صدوق، محمد بن على‏، خصال‏، محقق / مصحح: غفارى، على اکبر، ج ۲، ص ۵۲۴٫‏

[۶]. ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایه و النهایه، ج ۳، ص ۶٫




کلیدواژه ها:



ثبت نظر


5 + = 11