دایره المعارف اسلام پدیا » نسب و خاندان ابراهیم خلیل (علیه السلام)
منوی اصلی

نسب و خاندان ابراهیم خلیل (علیه السلام)

تاریخ: ۱۹ خرداد ۱۳۹۴ در باب: ابراهیم خلیل (ع)

بنابر روایت‌ عهد عتیق، نسب حضرت ابراهیم (علیه السلام) به‌ قبایل‌ «آرامی» که‌ از جزیره العرب به‌ کرانه های‌ فرات‌ کوچ کرده‌ بودند، می رسد.[۱] برخی‌ از محققان‌، نیاکان‌ آن حضرت را از همان‌ «آموریانی‌« دانسته اند که‌ از جزیره عربی‌ به‌ عراق و شام تاختند. آرامی ها، در «حرّان»‌ نزدیک‌ به‌ سرچشمه های‌ رود «بلیخ»‌[۲] و «خابور»[۳] مستقر بودند. ظاهراً در اواسط نیمه دوم‌ هزاره سوم‌ قبل از میلاد‌، به‌ سبب‌ رونقی‌ که‌ در شهر «اور» پدید آمده‌ بود، گروه هایی‌ از آنان‌ به‌ آن‌ شهر مهاجرت‌ کرده‌ بودند؛ اما هنگامی‌ که‌ اور با هجوم‌ قبایل‌ «آموری»‌ و حملات‌ «عیلامی ها» ویران‌ شد، آرامیان‌ مهاجر، دوباره‌ به‌ موطن‌ اصلی‌ خود بازگشتند و پدر ابراهیم‌ (علیه السلام) در رأس‌ یکی‌ از خاندان هایی‌ قرار داشت‌ که‌ در این‌ مهاجرت‌ از اور رهسپار حرّان‌ شدند.[۴] با توجه‌ به‌ آنچه‌ باستان شناسان‌ درباره هجرت‌ آرامیان‌ گفته اند، می توان‌ دریافت‌ که‌ خاندان‌ حضرت ابراهیم‌ (علیه السلام) در اوایل‌ هزاره دوم‌ قبل از میلاد‌‌ به‌ این‌ منطقه‌ کوچ‌ کرده اند.[۵] مورخان‌ و نویسندگان‌ متقدم‌، از حرّان ‌به‌ عنوان‌ موطن‌ پدر ابراهیم‌ سخن‌ گفته اند.[۶]

به‌ هر حال‌ سلسله‌ نسب‌ ابراهیم‌ (علیه السلام) بر اساس‌ روایت‌ عهد عتیق‌ چنین‌ است‌: ابراهیم‌ پسر ترح‌ (تارح) پسر ناحور پسر سروج‌ پسر رعو پسر فالج‌ پسر عابر پسر شالح‌ پسر اَرْفَکْشاد پسر سام‌ پسر نوح‌ که‌ در منابع‌ اسلامی‌ با تغییراتی‌ تکرار شده‌ است‌. اما باید توجه‌ داشت‌ که‌ در این‌ سلسله‌ نسب‌ شکل‌ و ساختمان‌ نام‌ ارفکشاد (ارفخشاد در منابع‌ اسلامی‌) به‌ یک‌ نام‌ سامی‌ شباهت‌ ندارد و بیشتر شبیه یک‌ نام‌ ایرانی‌ است‌.[۷]

[۱]. سوسه، احمد، العرب‌ و الیهود فی‌ التاریخ‌، ج ۱، ص ۲۵۲‌.

[۲]. بلیخ با خاى نقطه‏دار؛ رودخانه‏اى در «رقه» (سوریه) است که آب چند چشمه در آن گرد آید و بزرگترین آنها «ذهبانیه» در سرزمین حرّان است.

[۳]. خابور نام نهرى بزرگ در میان رأس عین و فرات در سرزمین جزیره است. سرزمینى است گسترده، داراى شهرهاى بسیار که بدان نسبت داده شوند؛ مانند قرقیسیاء، ماکسین، مجدل و عربان. سرچشمه این نهر چشمه زارى است در رأس عین، که زیادى آب هرماس و زیادى نهر نصیبین به آن مى‏پیوندد و نهرى بزرگ پدید مى‏آید که همه این سرزمین را سیراب مى‏کند و سپس به قرقیسیاء مى‏رسد و در آنجا به فرات مى‏ریزد؛ حموى، یاقوت، معجم البلدان، ج ۲، ص ۲۵۸، نشر سازمان میراث فرهنگى کشور، چاپ اول، تهران، ۱۳۸۳ ش.‏

[۴]. همان‌، ج ۱، ص ۴۴۶‌.

[۵]. همان‌، ج ۱، ص ۲۵۲‌.

[۶]. نووی‌، محی‌ الدین‌، تهذیب‌ الاسماء و اللغات‌، ج ۱، ص ۱۰۱‌.

[۷]. برگرفته از دانشنامه حوزوی ویکی فقه.

 




کلیدواژه ها:



ثبت نظر


5 + 8 =