دایره المعارف اسلام پدیا » ذاتیات موضوع علم کلام
منوی اصلی

ذاتیات موضوع علم کلام

تاریخ: ۱۱ اسفند ۱۳۹۳ در باب: فلسفه علم کلام

بنابر تعاریف مختلفى که از علم کلام شده است، موضوع علم کلام و به تبع، ذاتیات آن موضوع نیز فرق می کند. اگر موضوع علم کلام، «عقاید دینی» باشد، این موضوع مى‏تواند در نزد هر یک از فرق کلامى دارای ذاتیات متفاوتی باشد؛ زیرا هر فرقه و نحله کلامی در جهان، اعم از مسلمان و غیر مسلمان برای خود، مبانی و اصول خاص دارد.

اگر موضوع علم کلام، «اصول دین و عقاید اسلام» باشد، از آن جا که در آیین اسلام نیز فرقه های کلامی متفاوتی وجود دارد، پس ذاتیات نیز متفاوت خواهد بود؛ به عنوان نمونه: اصول اعتقادى معتزله، در پنج اصل توحید، عدل، وعد و وعید، منزلت بین المنزلتین و امر به معروف و نهى از منکر، تنظیم شده است[۱] که در نتیجه ذاتیات آن نیز همین پنج اصل خواهد بود، در حالی که براساس اصول اعتقادی شیعه که عبارتند از: توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد،[۲] همین اصول، ذاتیات موضوع کلام شیعه را تشکیل می دهد.

و اگر موضوع علم کلام، «ذات و صفات خداوند متعال» باشد؛ از آن جا که پروردگار عالم، وجود واجب، بسیط، صِرف و بی نهایت است، چنین وجودی دارای ذاتیات به آن معنا که درباره موجودات ممکن و مرکب، قابل تصور است، نمی باشد.

[۱]. ر.ک: سبحانى، جعفر، بحوث فی الملل و النحل، ج ۹، ص ۹۵؛ مطهری، مرتضی، مجموعه ‏آثار استاد شهید مطهرى، ج ‏۳، ص ۶۸ و ۶۹؛ خاتمى‏، احمد، فرهنگ علم کلام، ص ۱۱‏.

[۲]. ر.ک: مجموعه ‏آثار استاد شهید مطهرى، ج ‏۳، ص ۹۶٫




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


4 + = 7