دایره المعارف اسلام پدیا » طبقه سى و یكم‏ فیلسوفان مسلمان
منوی اصلی

طبقه سى و یکم‏ فیلسوفان مسلمان

تاریخ: ۰۶ دی ۱۳۹۳ در باب: فلسفه علم فلسفه

طبقه سى و یکم‏

  1. میرزا هاشم اشکورى رشتى (م ۱۳۳۲ ق):

حکیم اشکورى از شاگردان حکیم قمشه‏اى، آقا على مدرس و میرزاى جلوه بوده است. او از اساتید مسلّم فلسفه و عرفان زمان خود بود و شاگردان بسیارى از حوزه پربرکتش برخاستند. اشکوری یکى از ارکانى است که واسطه انتقال فلسفه و عرفان به طبقات بعدى است. وی مصباح الانس فنّارى را که شرح مفتاح الغیب قونوى است‏ حاشیه زد.[۱]

  1. میرزا حسن کرمانشاهى (م ۱۳۳۶ ق):

او از معاصران اشکورى و شاگرد سه استاد مسلّم فوق الذکر بود. وی شاگردان بسیاری را تربیت کرده و نیز از ارکان انتقال فلسفه به طبقات بعدی است.[۲]

  1. میرزا شهاب الدین نیریزى شیرازى:

نیریزى شیرازى شاگرد حکیم قمشه‏اى و میرزاى جلوه بود. او در فقه و اصول نیز دارای مهارت و در عرفان نظرى محی الدینى ید طولایی داشته است. حکیم نیریزى مدرسه صدر تهران را محل اقامت خود قرار داده و به کار تحقیق، تدریس و تربیت شاگرد پرداخت. وی رساله‏اى در «حقیقت وجود» نگاشت.[۳]

  1. میرزا عباس شیرازى دارابى، معروف به حکیم عباس (م ۱۳۰۰ ق):

حکیم عباس از شاگردان حکیم سبزوارى و از اساتید مسلّم فلسفه در استان فارس بود. گفته شده: در معقول و منقول بارع (چیره دست) بود. اسفار را به خط خود نوشته و بر آن حاشیه زد. همچنین دعاى کمیل و قصیده معروف میرفندرسکى را شرح کرد. شیخ احمد شیرازى نجفى معروف به شانه ساز و میرزا ابراهیم نیریزى (که هر دو از مدرسان حکمت در شیراز بوده‏اند) از شاگردان او بوده‏اند.[۴]

  1. جهانگیرخان قشقایى (۱۲۴۳ – ۱۳۲۸ ق):

او در بزرگسالی عشق تحصیل به سرش افتاد و به دنبال فراگیری علم رفت تا آن ‌جا که استاد مسلّم فلسفه در اصفهان شد. قشقایی علاوه بر مقام علمى و فلسفى، در متانت، وقار، انضباط اخلاقى و تقوا نمونه بود. جهانگیرخان شاگرد آقا محمدرضا قمشه‏اى بود و در ابتداى تحصیل حوزه، درس میرزا عبدالجواد حکیم خراسانى و ملا اسماعیل اصفهانى دربکوشکى را درک کرد. وی در اصفهان درگذشت و در قبرستان تخت فولاد آن شهر به‌ خاک سپرده شد.[۵]

  1. آخوند ملامحمد کاشى (م ۱۳۳۲ ق):

آخوند کاشی فقیه، حکیم، عارف امامی و مدرس بزرگ فلسفه صدرالمتألهین در اصفهان بوده است. وی از معاصران جهانگیرخان قشقایی، و شاگرد آقا محمدرضا قمشه‏اى بود. در مدرسه صدر اصفهان مى‏زیست و همانند جهانگیرخان تا پایان عمر مجرد بود. بسیارى از اکابر و از جمله مرجع بزرگ مرحوم آقاى حاج‏ آقا حسین بروجردى و مرحوم آقاى حاج آقا رحیم ارباب، از شاگردان او بوده اند. آخوند کاشى در اصفهان درگذشت و در تخت فولاد نزدیک قبر جهانگیرخان دفن شد.[۶]

  1. آقا میرزا محمد باقر اصطهباناتى (م ۱۳۲۶ ق):

وى از شاگردان آقا على حکیم، حکیم قمشه‏اى و میرزاى جلوه بود. از جمله شاگردان وی حاج شیخ محمد حسین اصفهانى غروى و مرحوم حاج شیخ غلامرضا یزدى بودند که علوم عقلی را از محضر او استفاده کردند. وی در جریان مشروطیت در اصطهبانات به قتل رسید.[۷]

  1. میرزا على اکبر حکمى یزدى قمى (م حدود سال ۱۳۴۵ق):

وی از شاگردان سه استاد فوق الذکر و آقا میرزا حسین سبزوارى مقیم تهران است (شاید در نزد استاد اخیر ریاضیات آموخته است). اواخر عمرش را در قم مقیم بوده است. پس از ورود مجتهد بزرگ، مرحوم حاج شیخ عبد الکریم حائرى به قم و تشکیل حوزه و اجتماع فضلا، گروهى و از آن جمله مرحوم آقاى حاج سید محمد تقى خوانسارى از مراجع تقلید عصر و آقاى حاج سید احمد خوانسارى یکى دیگر از مراجع تقلید معاصر، و آیت اللَّه امام خمینى از محضر میرزا علی اکبر استفاده کرده‏اند.[۸]

  1. حاج شیخ عبد النبى نورى (م ۱۳۴۴ ق):

وی جامع معقول و منقول بود. او در منقول شاگرد مرحوم میرزاى شیرازى بزرگ و در معقول شاگرد آقا على مدرس و احتمالًا شاگرد قمشه‏اى و جلوه بوده است. مرحوم آقا شیخ محمدتقى آملى؛ فقیه و حکیم معاصر، چهارده سال از محضر وی بهره گرفت.[۹]

  1. حاج میرزا حسین علوى سبزوارى (۱۲۶۸ – ۱۳۵۲ ق):

او در معقول شاگرد حاجى سبزوارى و در منقول شاگرد میرزاى شیرازى بوده و به هوش، ذکاوت و حافظه معروف بود.[۱۰]

  1. شیخ غلامحسین شیخ الاسلام خراسانى (۱۲۴۶ – ۱۳۱۹ ق):

وى مدت شش سال درس حاجى‌ سبزواری را در سبزوار درک کرد و خود سال ‌ها در مشهد مقدس مشعلدار علوم عقلى بود. مرحوم حاج شیخ عباسعلى خراسانى معروف به حاج فاضل از شاگردان او بوده است.[۱۱]

  1. میرزا محمد سروقدى مشهدى:

وى از شاگردان حاجى سبزوارى و از مدرسان علوم عقلى در مشهد بود. حاج فاضل خراسانى از محضر او نیز استفاده کرده است.[۱۲]

  1. ملا محمد هیدجى زنجانى (م ۱۳۳۹ ق):

وی حکمت و فلسفه را از محضر میرزاى جلوه استفاده کرد. سفرى به عتبات براى تکمیل معلومات رفت. در آن جا ضمن تحصیل علوم نقلى به تکمیل علوم عقلى پرداخت. پس از مراجعت به تهران، خود حوزه درس داشت و طالبان حکمت از محضرش استفاده مى‏کردند. مرحوم هیدجى حاشیه‏اى بر شرح منظومه حکیم سبزوارى دارد که مورد استفاده است و مکرر چاپ شده است. حکیم هیدجى؛ مانند برخى از اسلاف خود، از تهذیب و صفاى نفس بهره کافى داشته و هم مانند برخى از آنها تا پایان عمر در حال تجرد باقى ماند.[۱۳]

[۱]. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری (خدمات متقابل اسلام و ایران)، ج ۱۴، ص ۵۳۱٫

[۲]. همان.

[۳]. همان، ص ۵۳۱ و ۵۳۲٫

[۴]. همان، ص ۵۳۲٫

[۵]. همان.

[۶]. همان، ص ۵۳۲ و ۵۳۳؛ کتابی، محمدباقر، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج ۱، مقاله ۱۱۱٫

[۷]. مجموعه آثار استاد شهید مطهری (خدمات متقابل اسلام و ایران)، ج ۱۴، ص ۵۳۳٫

[۸]. همان.

[۹]. همان، ص ۵۳۳ و ۵۳۴٫

[۱۰]. همان، ص ۵۳۴٫

[۱۱]. همان.

[۱۲]. همان.

[۱۳]. همان، ص ۵۳۴ و ۵۳۵٫




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


8 + 8 =