دایره المعارف اسلام پدیا » طبقات نوزدهم و بیستم فیلسوفان مسلمان
منوی اصلی

طبقات نوزدهم و بیستم فیلسوفان مسلمان

تاریخ: ۰۶ دی ۱۳۹۳ در باب: فلسفه علم فلسفه

طبقه نوزدهم

افراد این طبقه را شاگردان سید صدرالدین دشتکى و علامه دوانى تشکیل مى‏دهند:

  1. غیاث الدین منصور دشتکى‏ (فرزند سید صدرالدین دشتکى) (م۹۴۰ یا ۹۴۸ ق):

وی از اعاظم حکما به شمار مى‏رود. در بیست سالگى از علوم زمان خود فارغ گشت. مدتى صدر اعظم‏ شاه طهماسب بود، سپس استعفا داد و به شیراز برگشت و مدرسه منصوریه را در آن شهر تأسیس کرد. وی دنباله کار پدر خود را در رد نظریات علامه دوانى گرفت و احیاناً در مناظرات حضورى آن دو شرکت مى‏کرد. دشتکی دارای کتب فلسفى از قبیل: اثبات الواجب، شرح هیاکل النور سهروردى، حاشیه بر شرح اشارات خواجه، حاشیه بر شفاى بوعلى و محاکمات میان پدرش و دوانى در حواشى آن دو بر تجرید است.[۱]

  1. محمود نیریزى:

وی از شاگردان سید صدرالدین دشتکى بود. او چند کتاب جلال الدین دوانى را شرح کرده، نقدهای متعددی بر آنها وارد نموده و از استاد خویش دفاع کرده است‏.[۲]

  1. قاضى کمال الدین میبدى یزدى:

شهرت میبدی به واسطه شرحى است که بر هدایه اثیرالدین ابهرى نوشته که به «شرح هدایه میبدى» معروف است، میبدی در فلسفه کتابى به زبان فارسى به نام «جام گیتى نما» نگاشته است.[۳]

  1. جمال الدین محمود شیرازى:

ایشان کرسى تدریس جلال الدین دوانی را بعد از مرگش به دست گرفت. از جمله شاگردان او، ملا احمد اردبیلى معروف به مقدس اردبیلى، ملا عبد اللَّه شوشترى، ملا عبد اللَّه یزدى (صاحب حاشیه بر تهذیب المنطق) و ملا میرزاجان شیرازى (معروف به فاضل باغنوى) بوده‏اند.[۴]

  1. ملاحسین الهى اردبیلى (فرزند خواجه شرف الدین عبد الحق اردبیلى):

وی از شاگردان علامه دوانى و امیر غیاث الدین بود. الهی اردبیلی آثار مختلفی در منطق، کلام، فلسفه، هندسه و هیئت نوشت، که غالباً طبق معمول آن زمان به صورت حاشیه، و یا حاشیه بر حاشیه است: از قبیل حاشیه بر شرح مواقف، شرح مطالع، شرح شمسیه، شرح هدایه میبدى، حاشیه علامه دوانى بر شرح تجرید، شرح تذکره خواجه در هیئت.[۵]

طبقه بیستم‏

  1. ملاعبد اللَّه یزدى (م ۹۸۱ ق):

وی در شیراز نزد جمال الدین محمود و امیر غیاث الدین دشتکى تحصیل کرد. او حاشیه‌ای بر تهذیب المنطق دارد که به حاشیه ملا عبد اللَّه معروف است و کتاب درسى طلاب در منطق بوده است‏. هم فقیه بوده و هم اهل معقول (خصوصاً منطق). در آخر عمر به عراق رفته و مجاور شد و همان جا نیز درگذشت.[۶]

  1. ملاحبیب اللَّه باغنوى شیرازى، معروف به ملا میرزاجان و فاضل باغنوى (م ۹۹۴ ق):

او شاگرد جمال الدین محمود بوده و چند حاشیه و شرح از علامه دوانى را حاشیه زده است.[۷]

  1. شمس الدین محمد خفرى شیرازى (م ۹۳۵ یا ۹۵۷ ق):

وی از شاگردان امیر غیاث الدین منصور بود و ظاهراً حوزه درس علامه دوانى و سیدصدرالدین دشتکى را نیز درک کرده است. شرح تجرید و شرح حکمه العین را حاشیه زده و رساله‏اى تحت عنوان اثبات الواجب دارد. خفرى را مى‏توان از طبقه نوزدهم نیز به شمار آورد؛ زیرا او از جوانسالان طبقه نوزدهم و از کهنسالان طبقه بیستم بوده است.[۸]

  1. خواجه افضل الدین ترکه:

او از شاگردان جمال الدین محمود بود. درباره او گفته شده: فاضل حکیم خواجه افضل الدین محمد بن حبیب اللَّه معروف به ترکه، استاد شیخ ابوالقاسم کازرونى حکیم امامى معروف به نصرالبیان (صاحب کتاب سلم السموات که بخشى از آن در تاریخ حکما است)، بوده است.‏ ظاهرا طلوع و شهرت این استاد مابین سال هاى ۹۷۰ ق و ۹۹۰ ق در عراق و خراسان بوده است.[۹]

  1. حکیم داود بن عمر انطاکى مصرى، مشهور به‌ ضریر و بصیر (م ۱۰۰۷یا ۱۰۰۸ ق):

او از پزشکان بزرگ و از معتبرترین حکمای اواخر سده دهم و اوایل سده یازدهم بوده است. اهل انطاکیه بوده و بنا بر نقل خودش، کور مادرزاد متولد شده و تا هفت سالگى فلج هم بوده است، ولی در همان حال مقدمات را آموخته، قرآن را حفظ کرده و همیشه از خداوند شفاى خود و توفیق تحصیل مسئلت مى‏نموده است، تا این که مسافرى از عجم به نام محمد شریف با او برخورد مى‏کند و فلج او را معالجه مى‏نماید و چون هوش و ذکاوت خارق العاده او را مى‏بیند به او منطق و ریاضیات و فلسفه مى‏آموزد. از حفظ و تسلط داود بر متون فلسفى و طبى؛ از قبیل ‏قانون، شفا، اشارات، نجات، حکمه المشرقیه، تعلیقات، محاکمات، مطارحات و رسائل اخوان الصفا که همواره ملازم این کتب بوده، داستان ها آورده‏اند. داود تألیفاتى داشته، از جمله رساله‏اى در «عشق» تألیف کرده‏ است. در آخر عمر مجاور بیت اللَّه شد.[۱۰]

[۱]. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری (خدمات متقابل اسلام و ایران)، ج ۱۴، ص ۵۰۵ و ۵۰۶٫

[۲]. همان، ص ۵۰۶٫

[۳]. همان.

[۴]. همان.

[۵]. همان، ص ۵۰۶ و ۵۰۷٫

[۶]. همان، ص ۵۰۷٫

[۷]. همان.

[۸]. همان.

[۹]. همان، ص ۵۰۸٫

[۱۰]. ر.ک: همان؛ کرامتی، یونس، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج ۱۰، مقاله ۴۰۶۵٫




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


1 + 4 =