دایره المعارف اسلام پدیا » طبقات شانزدهم، هفدهم و هجدهم فیلسوفان مسلمان
منوی اصلی

طبقات شانزدهم، هفدهم و هجدهم فیلسوفان مسلمان

تاریخ: ۰۶ دی ۱۳۹۳ در باب: فلسفه علم فلسفه

طبقه شانزدهم

  1. سعدالدین مسعود بن عمر بن عبد اللَّه تفتازانى، معروف به ملاسعد تفتازانى (۷۱۲ یا ۷۲۲ – ۷۹۱ یا ۷۹۳ ق):

شهرت او بیشتر به کلام و علوم بلاغت است، اما عالمی جامع بوده و از علوم عقلی بهره‌مند بوده است. تفتازانى بعد از ویرانی دوره مغول با بیانی شیوا، بار دیگر به قسمتى از معارف اسلامى جان داد. او متنى در منطق، بسیار مختصر و شیرین به نام «تهذیب المنطق» تألیف کرده که از زمان خودش تاکنون در حوزه‏هاى علمیه تدریس مى‏شده. همچنین شرح المقاصد، مطول و … از او است.[۱]

  1. سید على بن محمد بن على جرجانى، معروف به شریف جرجانى و میر سید شریف (۷۴۰ – ۸۱۶ ق):

او را محقق شریف نیز خوانده‏اند. هرچند که شهرت او به ادبیات و کلام است، اما دارای حوزه درس فلسفه‏ بود و در فلسفه شاگردان بسیاری تربیت کرد. وی در نگهدارى و انتقال علوم عقلى به نسل هاى بعد نقش مؤثرى داشته است. آثار و تألیفات فلسفی، کلامی و منطقی محقق شریف، عبارت است از: حاشیه بر شرح حکمه العین در فلسفه، حاشیه شرح مطالع در منطق، حاشیه شمسیه در منطق، تعریفات جرجانى، کبرى در منطق و شرح المواقف در کلام‏.

میر سیدشریف از شاگردان قطب الدین رازى بود. او گرچه اهل جرجان (گرگان) بود، ولى در شیراز رحل اقامت افکند. میر سیدشریف از بیست سالگى به کار تدریس و تحقیق مشغول بود، مخصوصاً به تدریس فلسفه و حکمت، اهتمام زیاد داشت.[۲]

طبقه هفدهم‏

در این طبقه بیشتر شاگردان محقق شریف وجود دارند که بعد از او ناشر افکارش بوده‏اند:

  1. محی الدین گوشکنارى:

او شاگرد میر سیدشریف جرجانى و استاد محقق دوانى بوده است.[۳]

  1. خواجه حسن شاه، معروف به بقال:

ایشان نیز شاگرد میر سیدشریف و استاد دوانى بوده است. نقل شده محی الدین گوشکنارى و خواجه حسن شاه بقال، در زمان میرزا محمد بایسنقر در شیراز به تعلیم و تدریس اشتغال داشته‏اند.[۴]

  1. سعدالدین اسعد دوانى:

وی پدر محقق جلال الدین دوانى و نیز از شاگردان محقق شریف بوده است.[۵]

  1. قوام الدین کربالى:

وی استاد سید صدرالدین دشتکى، جلال الدین دوانى و شاگرد شریف جرجانى بوده است.[۶]

طبقه هجدهم‏

  1. سید الحکما محمد بن ابراهیم حسینى دشتکى شیرازى، معروف به صدرالدین دشتکى و سید سند (۸۲۸ – ۹۰۳ ق):

او از اعاظم حکماى دوره اسلامى و از افراد صاحب نظر بود. افکار، آراء و آثار او، تا زمان میرداماد در میان فضلا و طالبان حکمت مطرح بود. بعضى از آراء و افکار او هنوز در میان فلاسفه اسلامى مطرح است و برخى افکار وی اکنون مورد قبول فلاسفه بعد از ملا صدرا است. وی علوم عقلی را نزد شخصی به نام سید فاضل فارسى و قوام الدین کربالى (شاگرد سیدشریف) تحصیل کرد.[۷]

  1. علامه جلال الدین محمد بن اسعدالدین دوانى صدیقى، معروف به علامه دوانى و محقق دوانى (۸۳۰ – ۹۰۳ یا ۹۰۸ ق):

وی در منطق و فلسفه و ریاضیات صاحب نظر بوده است. برخى از آراء و افکار او نیز هنوز در کتب فلسفه مطرح است. شاگرد قوام الدین کربالی، محی الدین گوشکنارى، حسن شاه (معروف به بقال) و پدرش اسعدالدین دوانى (که همه از شاگردان سیدشریف بوده‏اند) بوده است. علامه دوانى از کسانى است که در حیات و ممات خود جنجال علمى برانگیخته است. در زمان حیاتش با سید صدرالدین دشتکى مشاجرات زبانى و قلمى فراوان داشته که معروف است. بعد از خودش کتاب هایش مورد توجه، رد، دفاع، نقض و ابرام بوده است. صدرالمتألهین در جلد سوم اسفار[۸] نظریه‏اى از علامه دوانى نقل و رد مى‏کند و در آخر مى‏گوید: «بحث را از آن نظر طولانى کردیم که اکنون اکثر اهل نظر را گمان بر آن است که نظریه این علامه نحریر آخرین سخن در باب توحید است. ما ناچار بودیم خلل هاى سخن او را آشکار سازیم».

در زمان علامه دوانى؛ به‌ علت آوازه شهرت وى، شیراز مرکز ثقل علوم فلسفى شد؛ از خراسان، آذربایجان، کرمان، بغداد، روم و ترکستان، تشنگان علم به شیراز رهسپار می شدند.[۹]

  1. على بن محمد سمرقندى قوشجى، معروف به ملا على قوشجى (م ۸۷۹ ق):

قوشجى متکلّم، ریاضى‌دان و صاحب شرح معروف بر کتاب تجرید خواجه نصیرالدین طوسى است. شرح قوشجى در تاریخ فلسفه الهى نقش فعالى داشته است.[۱۰]

[۱]. ر.ک: مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری (خدمات متقابل اسلام و ایران)، ج ۱۴، ص ۵۰۱٫

[۲]. ر.ک: همان، ص ۵۰۱ – ۵۰۳٫

[۳]. همان، ص ۵۰۳٫

[۴]. همان.

[۵]. همان.

[۶]. همان.

[۷]. همان، ص ۵۰۴٫

[۸]. در حدود سه صفحه از چاپ سنگى، صفحات ۱۴- ۱۶٫

[۹]. مجموعه آثار استاد شهید مطهری، همان، ص ۵۰۴ و ۵۰۵٫

[۱۰]. همان، ص ۵۰۵٫




کلیدواژه ها: , , , , ,



ثبت نظر


+ 8 = 12