دایره المعارف اسلام پدیا » اثرات و اقدامات تاریخی سید مرتضی علم الهدی
منوی اصلی

اثرات و اقدامات تاریخی سید مرتضی علم الهدی

تاریخ: ۰۳ آذر ۱۳۹۳ در باب: سید مرتضی علم الهدی

بندگان پاک و صالح خدا، وظیفه خود می دانند در هر موقعیت زمانی و مکانی، رسالت خود را برای حفاظت و نگهبانی از اعتقادات دینی ایفا کنند. سید مرتضی به عنوان یک عالم بزرگ دینی، با شناخت و درک موقعیت زمان خویش، برای اعتلای جایگاه اسلام و تشیع تلاش و کوشش فراوان نمود.

از جمله اقدامات و اثرات او که نزدیک به عصر ائمه (علیهم السلام) بود، نقل روایات اهل بیت (علیهم السلام) و تألیف کتاب هاى نفیس و با ارزش است، که خود خدمت ارزنده و کم نظیرى به اسلام و تشیع می باشد. سید مرتضی به لحاظ علمی، علاوه بر فقه، اصول فقه و کلام که در آنها تبحر فوق العاده ای داشت و کتاب های زیادی پیرامون آنها تألیف کرد، با مطالعه و تأمل در ادبیات عرب، مانند نحو، شعر، لغت و به طور خاص، تفسیر قرآن نیز کتاب هایی را به رشته تحریر درآورد. مرحوم مدرس، صاحب کتاب ریحانه الادب تعدادزیادی از تألیفات ایشان را با اسم و رسم نام می برد.

وی شاگردان زیادی تربیت نمود که تعداد قابل توجهی از آنها در عصر خود، از عالمان و اندیشمندان برجسته و فقیهان مشهور بوده‌اند که به واسطه جهد و کوشش، بسیاری از مجهولات علمی را رمز‌گشایی نموده‏اند. به عنوان مثال یکی از آنها شیخ طوسی است.

در زمان سید مرتضی شهر بغداد در مدتی کوتاه شاهد گسترش علم و ادب بود. در آن روزگار شیفتگان دانش و معرفت از دورترین نقاط جهان به آنجا می آمدند تا از محضر استادانی چون او توشه ای گرفته، به دیار خود بازگردند و مردم اطراف خود را ارشاد نمایند. در ظاهر هیچ مشکلی جز فقر و تنگدستی برای تحصیل علوم و معارف انسانی و اسلامی فرا روی آنان دیده نمی شد، به ویژه در سال هایی که قحطی شدید در شهر بغداد رخ نمود که مردم از جمله دانش پژوهان را در تنگنا و سختی قرار داد. در آن سال ها طلاب علوم دینی بیش از دیگران برای تأمین زندگی و نیازمندی های تحصیلی خود در زحمت بودند و کتابخانه ای نیز در آن زمان در شهر وجود نداشت؛ از این رو سید مرتضی بر آن شد تا بخشی از خانه خود را به اهل علم اختصاص دهد تا شاگردان و دانش پژوهان با استفاده از آن و کتابخانه اش، به تحقیق و مطالعه و مذاکرات علمی و تألیف بپردازند. البته آن مرکز بعدها «دار العلم» نامیده شد. این امر خود یکی از مهم ترین اقدامات سید مرتضی بود.

مرحوم علامه امینی می نویسد: «ابن طی» گفته: او اولین کسی است که خانه اش را دار العلم قرار داد و برای مباحثه و مناظره آماده کرد.[۱]

تنوخی، قاضی مدائن و شاگرد سید می گوید: «کتابخانه سید مرتضی دارای هشتاد هزار جلد کتاب بود».[۲]

کار ارزشمند دیگری که سید مرتضی انجام داد، این بود که یکی از روستاهای متعلق به خود را برای تأمین کاغذ دانشمندان و فقها وقف نمود و مخارج زندگی شاگردان را نیز از درآمد املاکش می پرداخت.[۳]

[۱]. امینى، عبد الحسین، ‏ الغدیر، ج ۴، ص ۳۵۹٫٫

[۲]. دوانی، علی، مفاخر اسلام، ج ۳، ص ۲۸۴٫

[۳]. خوانساری، محمد باقر، روضات الجنات فی أحوال العلماء و السادات، ج  ۴، ص ۲۶۹٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


+ 6 = 13