دایره المعارف اسلام پدیا » آثار و اقدامات تاریخی شیخ کلینی
منوی اصلی

آثار و اقدامات تاریخی شیخ کلینی

تاریخ: ۲۰ آبان ۱۳۹۳ در باب: شیخ کلینی

انسان های آگاه به زمان و مکان و بندگان فرهیخته خدا، وظیفه خود می دانند در هر زمانی، رسالت خود را برای حفاظت و نگهبانی از اعتقادات دینی مردم ایفا کنند. شیخ کلینی از زمره افرادی است که با شناخت و درک موقعیت حساس زمان خویش، اقدامات تاریخی را صورت داد و با تحقیق و نوشتن، خدمات ارزنده ای به اسلام و مسلمانان نمود. کلینی با درک این مطلب که تشیع اگر از این مرحله به سلامت بگذرد، برای همیشه از انحراف و التقاط رهایی یافته است، برای تکمیل هدف و رسالت خویش دست به مهاجرت زد. شاید بتوان گفت مهم ترین اقدام تاریخی مرحوم کلینی؛ هجرت های پی درپی او از ری به قم و از قم به کوفه و از کوفه به بغداد، برای ثبت و ضبط احادیث اهل بیت (علیهم السلام) است. در زمان کلینی، در قم، راویان و محدثان در هر مسجد و حسینه ای به نقل حدیث می پرداختند. بسیاری از ایشان در شمار آخرین محدثانی بودند که بدون واسطه از زبان امامان (علیهم السلام) حدیث شنیده بودند. وجود این فرزانگان موجب شد که عاشقان کلام اهل بیت (علیهم السلام) به این شهر مهاجرت کنند و کلینی یکی از این افراد بود. او در قم با استادان و محدثان بزرگی آشنا شد که در شکل گیری شخصیت او نقش اساسی داشتند. در این میان به رادمردی به نام ابوالحسن على بن ابراهیم بن هاشم قمى (زنده در ۳۰۷ ق) از راویان بزرگ و موثق شیعه برمی خوریم که کلینی را با او و او را با کلینی می شناسیم. کسی که نامش در سلسله سندهای یک سوم کافی؛ «بیش از هفت هزار و یکصد و چهل روایت کافی (۷۱۴۰)» به چشم می خورد. شخصیتی که نامش ‍ با کافی جاودانه شد. کلینی پروانه وار به گرد شمع وجود او چرخید و او را لحظه ای چه در حال بیماری و چه سلامت در خانه و مدرسه رها نکرد و از او غافل نماند.

بعد از قم، عطش سیری ناپذیر کلینی او را بر آن داشت تا آن دیار مقدس را به امید یافتن روایات و احادیث ناشنیده ترک کند. وی از قم به کوفه که در حقیقت جای تبادل نظر و نقطه آغاز در جهان اسلام به شمار می آمد، رفت. در آن زمان در کوفه، همه آزادانه به تبلیغ مذهب خود می پرداختند؛ از این رو هر یک از نویسندگان و محدثان مذاهب گوناگون اسلامی، مجلس درس و بحثی برای خود برپاداشته بودند و به نقل احادیث خویش می پرداختند. «ابن عقده» یکی از کسانی بود که در این شهر سکونت داشت. او از حافظان بزرگ حدیث به شمار می رفت و حافظه قوی او موجب شده بود که آیتی از آیات شاخص الهی درجهان شود.[۱] او اگر چه نظر مذهبی «زیدی جارودی»[۲] بود، اما زهد و پارسایی، از او محدثی موثق ساخته بود که همه مذاهب در نقل احادیث، به او اعتماد داشتند. کلینی نیز از این مرد بزرگ استفاده کرده و از او روایاتی فرا گرفت.

کلینی پس از کسب علم و حدیث از ده ها استاد و محدث در شهرها و روستاهای آن زمان، سرانجام به بغداد رسید. او در اندک مدتی موفق شد از نظر علم و تقوا جایگاهی در بغداد پیدا کند که هم شیعه و هم اهل سنت در مشکلات دینی به او مراجعه کنند، طوری که عامه و خاصه در فتاوا به او روی آورند. شیخ کلینی در بغداد، بزرگ ترین اقدام و اثر علمی خود؛ یعنی نوشتن کتاب «الکافی» را به انجام رساند.[۳] [۴]

[۱]. دوانی، علی، مفاخر اسلام، ج ۳، ص ۵۵٫ ‏

[۲]. جارودیه؛ یا همان فرقه سرحوبیه، یکی از شاخه های زیدیه در قرن دوم و سوم است. این فرقه به نام برجسته ترین فرد آن، ابوالجارُود زیاد بن مُنْذَر،مشهور است .

[۳]. مدرس، محمد علی، ریحانه الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب، ج ۵، ص ۷۹٫

[۴]. مجموع مطلب اقتباس از پایگاه اطلاع رسانی حوزه نت.




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


+ 2 = 10