دایره المعارف اسلام پدیا » ‏فعالیت های علمی شیعه اثنی عشری ‏
منوی اصلی

‏فعالیت های علمی شیعه اثنی عشری ‏

تاریخ: ۱۵ مهر ۱۳۹۳ در باب: شیعه اثنی عشری (جعفری)

با نگاهی اجمالی به تاریخ علمی و فعالیت های علمی بزرگان شیعه اثنی عشری می توان دریافت، از میان مجامع علمی بشر، بزرگان و دانشمندان شیعه، فعالیت های علمی چشمگیر و بسیار فراگیری داشته اند.

شیعه توانسته است در همه ابواب علمی؛ اعم از علوم عقلی و نقلی و حتی علوم تجربی و طبیعی مانند: فلسفه، منطق، تفسیر، حدیث، شعر و ادبیات، فقه، اصول، کلام، تاریخ، عقاید، اخلاق، اقتصاد، ادعیه، احتجاجات و مناظرات، شیمی، طب، ریاضیات، وارد شده و قلم‌فرسایی کند.

با توجه به کثرت تألیف ها و آثار علمی و قلمی علمای شیعه و محدودیت این مقال مختصر، تنها به چند مورد از این تألیف ها اشاره می شود:

  1. علوم عقلی: شیعه اثنی عشری در علوم عقلی، دارای آثار بسیار برجسته ای است؛ مانند: الحکمه المتعالیه فی الأسفار الأربعه العقلیه؛ (اسفار اربعه) نوشته: صدرالدین محمد بن ابراهیم قوام شیرازی معروف به مُلاصَدرا و صدرالمتألهین، حکیم، متأله و فیلسوف بزرگ شیعه. منظومه و شرح منظومه سبزواری، نوشته: ملا هادی سبزواری؛ دانشمند علوم اسلامی و فیلسوف معروف شیعه.
  2. علوم تفسیر: تفسیر (مجمع البیان) نوشته فضل بن حسن طبرسى، کنیه او ابو على و لقبش را امین الدین یا امین الاسلام گفته‏اند. تفسیر المیزان نوشته علامه سید محمد حسین طباطبائی است.
  3. علوم حدیث: کتاب «الکافی‏» تألیف «ابو جعفر محمد بن یعقوب کلینی» از فقیهان و عالمان بزرگ شیعه است‏. او به سال ۳۲۷ هـ.ق درگذشت. کتاب مذکور دارای سه بخش است: ۱- اصول کافی ۲- فروغ کافی ۳- روضه کافی. کتاب «من لا یحضره الفقیه‏»، «علل الشرایع‏»، «عیون اخبار الرضا»، «الامالی‏»، «الخصال‏» و «ثواب الاعمال‏» از تألیف های «شیخ محمد بن علی بن حسین بن موسی بن بابویه قمی (صدوق)» است. او در سال ۳۸۱ هـ.ق در گذشت. کتاب «تهذیب الاحکام‏»، «الاستبصار»، «مسائل الخلاف‏»، «المبسوط فی الفقه‏»، «الرجال‏» یا «الابواب‏» و «الفهرست‏» از تألیف های «شیخ الطائفه، ابو جعفر محمد بن حسن طوسی» است. او در سال ۴۶۰ هـ.ق در گذشت.
  4. علم فقه: کتاب لمعه (المعه الدمشقیه) نوشته مـحـمد بن مکی، معروف به شهید اول، یکی از اعاظم فقهای شیعه اسـت. شرح لمعه نوشته شیخ زین‌الدین فرزند نورالدین علی عاملی جبعی شامی، معروف به ابن ‌الحجه و مشهور به شهید ثانی، از استوانه‌های دین و اعاظم علمای امامیه است. کتاب المکاسب یا کتاب المتاجر از عمیق‌ترین و فنی‌ترین نوشته ‌هاى فقهى است که نویسنده آن مرتضی بن محمّد امین انصاری دزفولی (متوفی ۱۲۱۴ ق) معروف به شیخ انصاری از علمای شیعه قرن سیزدهم قمری است.
  5. اصول فقه: کفایه الاصول یک دوره کامل علم اصول فقه نوشته آخوندِ مُلاّمُحَمَّد کاظِم خُراسانی، فقیهِ اصولی و مرجع تقلید شیعه و رهبر سیاسی عصر مشروطیت است. قوانین الاصول، القوانین المحکمه نوشته میرزا ابوالقاسم جیلانی معروف به میرزای قمی و صاحب قوانین از مشهورترین فقها و برترین اصولی (عالم علم اصول) قرن دوازدهم هجری قمری است.
  6. کلام: کتاب الشافی فی الإمامه نوشته ابـوالـقاسم علی بن الحسین بن موسی، مشهور به سید مرتضی علم الهدی،نقیب طالبیان است. کتاب تصحیح اعتقادات الإمامیه نوشته محمد بن محمد نعمان بغدادی ملقب به شیخ مفید است. کتاب تجرید الاعتقاد نوشته خواجه نصیر الدین طوسى. کتاب کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد نوشته علامه حلی.
  7. تاریخ: کتاب اسرار آل محمد (صلّی الله علیه و آله) نوشته سُلَیم بن قیس هلالی کوفی است. کتاب منتهی الآمال نوشته شیخ عباس قمی، شامل تاریخ زندگی پیامبر اسلام و اهل بیت (علیهم السلام) است.
  8. اخلاق: کتاب «الدعوات» یا سلوه الحزین نوشته سعید بن هبه الله معروف به قطب راوندی است. کتاب مشکاه الانوار فی غرر الاخبار نوشته علی بن حسن بن فضل طبرسی است. کتاب محاسبه النفس نوشته سید علی بن طاووس (ابن طاوس) است.
  9. اقتصاد: کتاب اقتصادنا نوشته علامه شهید، آیت الله سید محمد باقر صدر، یکی از بزرگترین اندیشمندان مسلمان و «مغز متفکر اسلامی»، در تاریخ اسلام به ویژه در قرن چهاردهم هجری است.
  10. علوم تجربی: کتاب«المجموع»، «الحاصل و المحصول در بیست جلد»، «البرّ و الاثم، در دو جلد»، «الشفاء، در هجده جلد»، «القانون فی الطب، در هجده جلد»، «الارصاد الکلیه»، «الانصاف، در بیست جلد»، «النجاه، در سه جلد»، الهدایه»، «الاشارات»، «المختصر الاوسط»، «العلائی»، «القولنج»، «لسان العرب فی اللغه، در ده جلد»، «الادویه القلبیه»، «الموجز»، «بعض الحکمه المشرقیه»، «بیان ذوات الجهه»، «المعاد»، «کتاب المبدأ و المعاد» از تألیف های ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا، مشهور به ابوعلی سینا است. او در سال ۴۱۶ هـ. ق در همدان درگذشت. [۱]

در پایان برای جلوگیری از طولانی شدن این مقال، به همین تعداد کتاب از علوم مختلف بسنده می شود.

[۱]. برگرفته از سایت ویکی شیعه.




کلیدواژه ها: , , , , ,



ثبت نظر


+ 9 = 15