دایره المعارف اسلام پدیا » عبدالله بن سبأ افسانه یا واقعیت
منوی اصلی

عبدالله بن سبأ افسانه یا واقعیت

تاریخ: ۰۵ مهر ۱۳۹۳ در باب: عبدالله بن سبأ

عبدالله بن سبأ از جمله شخصیت هایی است که هم اندیشمندان شیعه و هم اندیشمندان اهل سنت، درباره او اختلاف نظر داشته و او را از زوایای گوناگون مورد نقد و بررسی قرار داده اند. در مجموع، بین عالمان شیعی و سنی، سه دیدگاه درباره او وجود دارد:

الف. کسانی که عبد الله بن سبأ را شخصی حقیقی دانسته و قائل به وجود او هستند. از این دسته؛ به عنوان نمونه می توان حسن ابراهیم حسن[۱] و أحمد أمین مصری[۲] (از اهل سنت)، و علامه حلی[۳] و شیخ طوسى‏[۴] (از شیعه) را نام برد.

ب. کسانی که در وجود خارجی عبد الله بن سبأ تشکیک کرده و با شک و تردید با این شخصیت و یا اعمالی که او انجام داده است، برخورد کرده اند. برخی از افراد این گروه عبارتند از:

  1. دکتر طه حسین مصری.[۵]
  2. محمد عماره.[۶]
  3. حسین بن فرحان مالکی.[۷]

ناگفته نماند دیدگاه های اندیشمندان شیعه در اثبات و نفی عبدالله بن سبأ منحصر است و هیچ یک از آنان در وجود وی تشکیک نکرده اند.

ج. برخی دیگر از اندیشمندان، اصل وجود عبدالله بن سبأ را انکار کرده، او را افسانه ای بیش ندانسته اند، که در نتیجه، نزد آنان قضیه و نقش و موقعیت او نیز مردود است.[۸] اینک به اسامی بعضی از آنها اشاره می شود:

محمد عبد الحیّ شعبان[۹] و هشام جعیط[۱۰] (از اهل سنت) و سید مرتضی عسکری[۱۱] و سید محمد حسین طباطبایی[۱۲] (از شیعه).

[۱]. حسن، ابراهیم حسن، تاریخ الإسلام السیاسی و الدینی و الثقافی و الاجتماعی، ج ۱، ص ۳۵۸٫

[۲]. مصری، أحمد أمین، فجر الإسلام، ترجمه: خلیلى، عباس، ص ۲۶۹٫

[۳]. حلى، حسن بن یوسف، رجال العلامه الحلی، ص ۲۳۷٫‏

[۴]. طوسى‏، محمد بن حسن، رجال الشیخ الطوسی‏، ص ۷۵٫

[۵]. همان، ص ۱۳۴٫

[۶]. سایت اندیشه قم.

[۷]. همان.

[۸]. ر. ک. عسکری، سید مرتضی، عبدالله بن سبأ و أساطیر أخری، ج ۱، ص ۱۰۲؛ سبحانی، جعفر، بحوث فی الملل و النحل، ج ۶، ص ۱۲۳ – ۱۴۰٫

[۹]. ر.ک: شعبان، محمد عبد الحیّ، صدر الأسلام و الدوله الإسلامیه.

[۱۰]. جعیّط، هشام، الفتنه (جدلیّه الدین و السیاسه فی الإسلام المبَکر)، ص ۷۵٫

[۱۱]. عبد الله بن سبأ و أساطیر أخری، ج ۱، ص ۱ – ۴۲۷٫

[۱۲]. طباطبایى، سید محمد حسین، المیزان فى تفسیر القرآن، ج ۹، ص ۲۶۰٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


6 + = 11