دایره المعارف اسلام پدیا » ولادت شیخ مفید
منوی اصلی

ولادت شیخ مفید

تاریخ: ۲۱ مرداد ۱۳۹۳ در باب: شیخ مفید

ابن ندیم و شیخ طوسی در کتاب های فهرست خود ولادت شیخ مفید را سال ۳۳۸ قمری دانسته‌ اند. ابن شهر آشوب نیز از شیخ طوسی پیروی نموده است،[۱] ولی ابوالعباس نجاشی در کتاب رجال خود براین نظر است که شیخ مفید، روز ۱۱ ذیقعده (سالروز میلاد حضرت علی بن موسی الرضا (علیه السلام)) سال ۳۳۶ قمری از مادر زاده شد. وی در پایان ترجمه مفید، با لفظ «گفته شده» به قول اوّل؛ سال ۳۳۸ قمری اشاره کرده است.

از جهاتی چند به نظر می ‌آید که کلامِ نجاشی صحیح باشد، چرا که ویژگی های ممتاز نجاشی که بزرگان رجال آن را مایه تقدّم کلام نجاشی بر کلام شیخ دانسته‌اند؛ مانند چیره‌ دستی وی در رجال، توجّه و عنایت اختصاصی وی به این علم، آگاهی خاص وی از انساب عرب و تأخر کتاب وی از فهرست شیخ طوسی، در این بحث نیز، از عوامل ترجیح کلام وی به شمار می‌روند.[۲] نجاشی در بسیاری از مواضع کتاب خود به کلام شیخ نظر داشته و در صدد تصحیح آن بوده است. در موضوع مورد بحث نیز، نجاشی با توجّه به قول دیگر و اشاره بدان، آن را نپذیرفته و تاریخ دیگری برای ولادت مفید ذکر کرده است. دقت وی در تعیین روز و ماه ولادت شیخ مفید، خود از توجه ویژه وی به این موضوع حکایت می‌کند و عامل دیگری در قوت گرفتن کلام وی می‌باشد.

از سوی دیگر نجاشی خود در حوزه بغداد بزرگ شده و پدر و جدّش نیز در این شهر بوده ‌اند.[۳] وی متولد سال ۳۷۲ قمری بوده و بیش از ۴۰ سال از عمر شیخ مفید را درک کرده است. او نسب مفید را تا یعْرُب بن قَحْطان ذکر کرده که خود نشانگر آگاهی خاص وی از خاندان مفید است. بنابر این کاملاً طبیعی است که بیشتر از شیخ طوسی (که تنها پنج سال آخر عمر مفید را در بغداد بوده) از حالات مفید آگاه باشد.



[۱]. ابن ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، تصحیح: تجدد، رضا، ص ۲۴۶؛ طوسى‏، محمد بن حسن، الفهرست، ص ۴۴۴٫

[۲]. بحرالعلوم طباطبائی، محمد مهدی بن مرتضی، رج‍ال‌ ال‍س‍ی‍د ب‍ح‍رال‍ع‍ل‍وم‌ »ال‍م‍ع‍روف‌ ب‍ال‍ف‍وائ‍د ال‍رج‍ال‍ی‍ه»، ج ۲، ص ۴۶ – ۵۰٫

[۳]. شیخ طوسى در رجال و ابن حجر در لسان المیزان، جد ابوالعباس نجاشی را ترجمه کرده ‌اند. ابن حجر می گوید: احمد بن العباس بن محمّد بن عبدالله الاسدی ابویعقوب الطیالسی یعرف بابن الصیرفی، قال ابن النجار: کان من شیوخ الشیعه … و یقال له النجاشى، حدث عن على بن ابراهیم بن على العلوى… . (عسقلانی، ابن حجر، لسان المیزان، ج ۱، ص ۱۹۲). شیخ طوسى از وی با نام احمد بن العباس النجاشی الصیرفی المعروف بابن الطیالسی یاد می‌کند و می‌ نویسد: منزل وی در درب البقر واقع بود. (طوسى‏، محمد بن حسن، الفهرست، ص ۴۴۶). شیخ طوسى و ابن حجر هر دو به روایت هارون بن موسی تلعکبری (محدّث بزرگ بغداد) از وی تصریح می‌کنند.

پدر نجاشی از صدوق در بغداد حدیث شنیده است. (نجاشی رقم ۱۰۴۹). نجاشی مولود سال ۳۷۲ ق، خود در منزل هارون بن موسی تلعکبری به همراه فرزند وی ابوجعفر (محمد) حاضر می ‌شده است. (رجال نجاشی رقم ۱۱۸۴). وی از شیوخ بزرگ بغدادی چون ابوالمفضل شیبانی (م ۳۸۷)، و ابوالحسن بن جندی (م ۳۶۹)، حدیث شنیده است. (رجال نجاشی رقم ۱۰۵۹، ۲۰۶؛ خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ، ج ۵، ص ۷۷) و در نزد محمّد بن جعفر نحوی تمیمی معروف به ابن نجار (م ۴۰۲)، ظاهراً در بغداد شاگردی کرده است. (تاریخ بغداد، ج ۲، ص ۱۵۸). نجاشی در مسجد لؤلؤی که مسجد نفطویه بوده در نزد صاحب مسجد قرآن می ‌خوانده است. (نجاشی رقم ۱۰۲۶). ابراهیم بن محمّد واسطی معروف به نفطویه سال ها در بغداد ساکن بوده و پنجاه سال در مسجد جامع شهر درس قرآن می‌داده است. (حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الادباء، ج ۱، ص ۲۵۶). بنابراین بدون تردید نجاشی از کودکی در حوزه بغداد پرورش یافته است.




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


+ 6 = 10