دایره المعارف اسلام پدیا » ‏وضعیت فعلی قم از نظر علمی ‏
منوی اصلی

‏وضعیت فعلی قم از نظر علمی ‏

تاریخ: ۲۴ تیر ۱۳۹۳ در باب: جغرافیای قم

شهر قم از زمانی که به عنوان مرکزی شیعی در نزد پیروان اهل بیت (علیهم السّلام) شهرت یافت، پیوسته مهد دانش و فضیلت و سرچشمه فیاض حکمت و معرفت بوده و از همان روزها تربتش به شرافت و مردمش نیز به فضیلت ستوده شده ‌اند. خدمات برجسته و مساعی ارزنده دانشمندان قم در راه احیای آیین تشیع و نشر معالم دین و فرهنگ اسلام به حدی بود که تاج کرامت ابدی بر تارک شریف آنان نهاده شده، تا آنجا که از امامان معصوم (علیهم السّلام) نقل شده است: «اگر اهل قم نبودند دین ضایع می‌شد».[۱]

از مناطق مهمی که به عنوان اصلی‌ترین مراکز علوم اسلامی، بلکه بزرگ ترین مرکز شیعی یاد می‌شود باید قم را نام برد. شهری که از زمان اهل بیت (علیهم السّلام) خصوصاً در زمان امام حسن عسکری (علیه السّلام) و نیز در طول عصر غیبت جایگاهی مطئمن برای نشر فقه و احادیث پاک و مطهر بوده است.

قم در زمان امام حسن عسکری و پدر بزرگوارش امام هادی (علیهما السلام) پایتخت علمی شیعه بوده و در آن راویان فراوانی می ‌زیستند و همچنین در آن از مؤلفان و صاحبان قلم در حدیث و دیگر شاخه‎ های علم گروه های فراوانی سکونت داشتند.[۲] قم از این رهگذر خدمات بزرگی به مراکز علمی شیعه نموده است.

رسالت سنگین نشر علوم اهل‌ بیت (علیهم السلام)، احادیث و فضایل ایشان از قم و توسط ساکنین این شهر انجام گرفته است؛ رسالتی که تمام جوامع علمی شیعه حامل آن می‎ باشند. در بیانات نورانی اهل بیت (علیهم السّلام) نیز تأییدات بلندی که برای افتخار همیشگی این سرزمین کافی است صادر شده است. تأملی هر چند گذرا به عصرهای گذشته خصوصاً بنی‌العباس و جور و وحشتی که بر امامان شیعه (علیهم السلام) و پیروان آنان در عهد امام عسکری (علیه السّلام) حاکم بوده است، اهمیت رسالت این دیار را به وضوح نشان می دهد. در اثر این عنایت و اهتمام، در زمان غیبت صغری، قم به عنوان یکی از بزرگ ترین مرکز علمی در جهان اسلام نام برده می‌ شد.

در کتاب «الغیبه» آمده است: «سومین نایب خاص امام زمان (علیه السلام) توجه و عنایت خاصی به قم داشته و کتاب «تأدیب» را جهت بررسی و اظهار نظر به قم ارسال نموده است».[۳]

امام صادق (علیه السّلام) به عیسی بن عبدالله فرمود: «سلام خدای متعال بر اهل قم باد. خداوند سرزمین‌ شان را از باران سیراب گرداند و برکات و رحمت خود را بر آنها نازل فرماید و زشتی ها را به نیکوئی مبدل سازد. آنان که اهل رکوع، سجود، قیام و قعود هستند. آنان که فقیه و اهل ذکر و درک‌ هستند».[۴]

حوزه علمیه قم توسط مرحوم شیخ عبدالکریم حائرى پرچمدار علم و فضیلت، پر رونق تر گردید و بعد از ایشان اقبال آیت الله العظمى بروجردى به قم، فعالیت ‏هاى فرهنگى واجتماعى را در این شهر تسریع نمود. همچنین ورود مراجع و دانشمندان بزرگ شیعى و همراهى آنان با حرکت‏ حوزه علمیه در شکوفائى آن نقش به سزایى داشت. امروزه به برکت معنوى حضرت فاطمه معصومه (سلام الله علیها)، مجمع بزرگى از مراجع، آیات عظام و فقیهان و مجتهدان در این شهر نورانى ایجاد شده است که شهر قم را از نظر علمی، اعتبار ویژه ای بخشیده است. هم اکنون خیل عظیمى از طلاب و دانش پژوهان علوم اسلامى در این حوزه مقدس به تحصیل و تدریس اشتغال دارند که با زعامت مراجع تقلید و مدیریت حوزه علمیه قم، برنامه ریزى ‏هاى خاصى براى توسعه و بارور نمودن هرچه بیشتر علوم اسلامى در حال انجام است.[۵]

همچنین از نظر دانشگاهی قم از جمله مراکزی است که دارای تعداد قابل توجهی دانشگاه و مراکز علمی دیگر می باشد. امروزه در قم بیش از ۱۶ دانشگاه و تعداد زیادی مرکز علمی کاربردی وجود دارد.



[۱]. مجلسى، محمد باقر، بحار الأنوار، محقق / مصحح: جمعى از محققان‏، ج ۵۷، ص ۲۱۷٫‏

[۲]. طبسی، محمدجواد، حیاه الامام العسکری: دراسه تحلیلیه تاریخیه علمیه لحیاه الامام الحسن العسکری (علیه السلام)، ص ۲۲۳ – ۲۲۶٫

[۳]. طوسى، محمد بن الحسن‏، الغیبه، محقق / مصحح: تهرانى، عباد الله و ناصح، على احمد، ص ۳۹۰٫

[۴]. بحار الأنوار، ج ۵۷، ص ۲۱۷؛ برگرفته از سایت اندیشه قم.

[۵]. برگرفته از سایت تبیان.




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


+ 1 = 2