دایره المعارف اسلام پدیا » ایران و مراسم مذهبی (اسلامی)
منوی اصلی

ایران و مراسم مذهبی (اسلامی)

تاریخ: ۱۸ آذر ۱۳۹۲ در باب: ایران

یکی از سؤالاتی که گاهی از جانب برخی افراد در مورد آداب و رسوم ایرانیان مطرح می شود، این است که: چرا آداب و رسوم ایرانیان در مراسم عزاداری، جشن و سرور و اعیاد مذهبی (اسلامی) با دیگر مسلمانان حتی با دیگر شیعیان متفاوت است؟

در پاسخ این پرسش گفتنی است: در هر دینی، مراسم و بزرگ داشت هایی برای تعظیم شعائر، اهداف، آرمان ها و ارزش های آن مکتب وجود دارد. در دین مبین اسلام و به خصوص مذهب تشیع نیز چنین مراسم هایی وجود دارد. خدواند در قرآن کریم، بزرگ داشت نشانه های خود را خواستار شده و این عمل نیکو را نشأت گرفته از تقوی دانسته و می فرماید: … هر کس شعائر الاهی را بزرگ شمارد (بزرگ داشتن شعائر الهى)، به­­درستی که از تقوای قلوب است.[۱]

پس برگزاری بزرگ داشت ها، از امور مطلوب و پسندیده است، اما این بدیهی است که هر قوم و ملتی در شکل و شیوه اجرای این بزرگ­ داشت ­ها، آداب و رسوم مخصوص به خود را دارا می باشند. این گونه رسومات تا وقتی که مخالف با اسلام و دستورات اسلامی نباشد، اشکالی نداشته و مورد قبول دین مبین اسلام است؛ به عنوان مثال برگزاری مراسم عزاداری برای امام حسین (ع)، گریه کردن و گریاندن در عزای حسینی،[۲] از اموری است که در مکتب تشیع بسیار بر آن تأکید شده است.[۳] ولی نحوه عزاداری و بزرگ داشت این واقعه مهم در میان کشور ها و فرهنگ های مختلف، متفاوت است. حتی در شهرهای ایران برگزاری این آیین کاملاً شبیه به هم نیست؛ بلکه هر منطقه ای برای خود آیین خاص و ویژه ای دارد. آنچه که در این گونه مراسم ها در درجه اول اهمیت قرار دارد، بزرگ داشت یاد و نام امام حسین (علیه السّلام) است و در درجه دوم باید شکل مراسم نیز با اصول و دستورات اسلامی مخالفت نداشته نباشد. در ایران از زمان های قدیم مرسوم بوده است که مجالسی برگزار شود و دسته جات عزاداری به خیابان ها بیایند و عزاداری کنند که این روش مورد قبول و تأکید علمای اسلام هم بوده است، چنان که امام خمینی (ره) می فرماید: “ما باید حافظ این سنت های اسلامی، حافظ این دسته جات مبارک اسلامی{باشیم} که در عاشورا، در محرم و صفر در مواقع مقتضی به راه می افتد، تأکید کنیم که بیشتر دنبالش باشند”[۴]. مرحوم شیخ طوسی از امام صادق (ع) حدیثی نقل می کند که نشان می دهد سادات فاطمی در زمان ایشان چگونه عزاداری می کردند، امام (ع) می فرماید: سادات فاطمی پیراهن در این مصیبت پاره می کردند و به صورت های خود  سیلی می زدند. امام (ع) این سنت سادات فاطمه را با این جمله تأیید می فرماید: «برای مثل حسین (ع) باید چنین کرد».[۵]

متأسفانه باید گفت در این میان تحریفات و یا اعمال خلاف شرعی از ناحیه عده ای از بی خبران اتفاق افتاده است که علمای آگاه و بیدار شیعه در مقابل این گونه امور، موضع خود را مشخص کرده و تکلیف همگان را نیز روشن نموده اند.

خلاصه تفاوت هایی که در انجام مراسم مذهبی (در مواردی که  چگونگی برگزاری آن از طرف شارع به ما نرسیده است و مردم را در این باره آزاد گذاشته است) [۶] وجود دارد، به دلیل تفاوت های فرهنگی و آدب و رسوم جوامع مختلف است که امری کاملا طبیعی و قابل قبول است.


[۱]. حج، ۳۲٫

[۲]. برای آگاهی بیشتر، نک: سایت اسلام کوئست نمایه: گریه زائران بقیع، سؤال ۱۷۱.

[۳]. المقرم، عبد الرزاق، ‏مقتل الحسین (علیه السلام)، ص ۹۶٫

[۴]. محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، ص ۳۴۱، به نقل از صحیفه نور ج ۱۵، ص ۲۰۴۱٫

[۵]. مقتل مقرّم، ص ۹۷؛ طوسى، محمد بن الحسن،‏ تهذیب الأحکام، ج ۸، ص ۳۲۵٫‏

[۶]. بر خلاف عباداتی مثل نماز و … که شارع مقدس اسلام شکل برگزاری و نحوه ی آن را هم بیان کرده است و به احدی اجازه نداده است که نماز را بر طبق زبان، عادات و رسوم منطقه ی خاص خودش بخواند.




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


7 + 6 =