دایره المعارف اسلام پدیا » آب و هوای ایران
منوی اصلی

آب و هوای ایران

تاریخ: ۱۸ آذر ۱۳۹۲ در باب: ایران

ایران در منطقه معتدل خشک شمالی و در عرض متوسط روی کره زمین در ناحیه جنب استوایی و استوایی قرار دارد. همین موقعیت جغرافیایی با دوری از دریاهای بزرگ، به‌ویژه جریانات هوایی موجب شده است تا آب و هوای ایران خشک و بَرّی[۱] باشد، اما به سبب وسعت بسیار و وجود عوارض گوناگون طبیعی؛ مانند ارتفاعات بلند در شمال و مغرب و پستی‌های وسیع؛ چون دشت‌های مرکزی در داخل فلات و افزون بر آن، مجاورت دریای مازندران و خلیج فارس و اقیانوس هند که هریک از این افق‌ها، اقلیمی جداگانه می‌سازند، ایران از اقلیم مختلف و آب و هوای متنوع برخوردار است.

ایران در فلاتی مرتفع، نزدیک به دشت‌های وسیع آسیا قرار دارد که ارتفاع متوسط آنها حدود ۱۲۰۰ متر از سطح دریا است. وضع چین‌خوردگی‌ها و ارتفاعات که بلندی برخی از آنها از ۴ هزار متر بیشتر است و وجود دریاهای شمال و جنوب که دور از نواحی مرکزی قرار دارند، به‌ویژه وضع قرار گرفتن کوه‌ها که بر گِرد ایران حلقه زده‌اند، این کشور را از جمله کشورهای نادر جهان قرار داده است که می‌توان در آن انواع آب و هوا را شاهد بود.

ارتفاع کوه‌های ایران به قدری بلند است که از تأثیر بادهای مرطوب دریای مازندران، دریای مدیترانه و خلیج فارس در نواحی داخلی ایران جلوگیری می‌کند. به همین سبب، دامنه‌های خارجی این کوه‌ها دارای آب و هوای مرطوب بوده و دامنه‌های داخلی آن خشک است. در کرانه‌های جنوبی دریای مازندران، آب و هوا معتدل و میزان بارندگی آن به ویژه در سواحل غربی گیلان بیشتر از دیگر نقاط است.

مقدار متوسط گرمای سالانه در حدود ۱۸ درجه سانتیگراد است. آب و هوای قسمت غربی کشور، مدیترانه‌ای است و در نواحی جنوبی آن، آب و هوای نیمه صحرایی گرم نیز بر آن تأثیر می‌گذارد. در این نواحی، تابستان‌ها با گرمای سختی در دره‌ها و هوای معتدل در ارتفاعات همراه بوده و در زمستان‌ها هوای معتدل در دره‌ها و سرمای سخت در ارتفاعات حکم‌فرما است.

در نواحی جنوبی، با وجود هوای مرطوبی که در سرتاسر این منطقه حاکم است، میزان حرارت بالا است، طوری که حداکثر گرما در خوزستان به ۵۴ درجه سانتیگراد نیز می‌رسد. از ویژگی‌های این ناحیه، تابستان‌های گرم و زمستان‌های معتدل است و اختلاف درجه حرارت در فصول مختلف و شب و روز زیاد نیست. به سبب وجود کوه‌های البرز در شمال و رشته کوه‌های زاگرس در غرب کشور، نواحی داخلی فلات ایران دارای آب و هوای خشک و بیابانی است. با توجه به مطالب بالا، سه نوع آب و هوا به طور کلی در ایران دیده می‌شود:

۱٫ آب و هوای بیابانی و نیمه بیابانی.

۲٫ آب و هوای معتدل کوهستانی.

۳٫ آب و هوای معتدل مازندرانی.[۲]


[۱]. مناطق برّی به مناطق خشک و بیابانی گفته می‌شود.

[۲]. پایگاه خبری تحلیلی صراط نیوز.




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


8 + 9 =