دایره المعارف اسلام پدیا » جغرافیای فخ
منوی اصلی

جغرافیای فخ

تاریخ: ۲۶ آبان ۱۳۹۲ در باب: تاریخ بزرگان

چکیده جغرافیای فخ

‌منطقه فخ، در کشور عربستان سعودی در مکه و در مسیر مدینه، در شش کیلومتری مسجد الحرام و ۵۰۰ متری مسجد تنعیم واقع شده است، این منطقه در صدر اسلام در بیرون شهر مکه قرار داشت، اما هم اکنون به سبب توسعه شهری، این مکان در داخل شهر مکه قرار گرفته است.

مکه از نظر آب و هوایی شهرى کوهستانى و دارای هوای بسیار خشک و سوزان و در تابستان، هوایش بسیار گرم است، با توجه به این که منطقه فخ در داخل شهر مکه قرار دارد، تبعاً آب و هوای آن همان آب و هوای مکه است.

برجسته ترین حادثه ای که در منطقه فخ روی داده، همان قیام معروف فخ است که توسط حسین بن علی (شهید فخ) انجام شد.

شخصیت های برجسته در فخ غیر از کسانی که در جریان قیام فخ به شهادت رسیده اند، افراد مشهور دیگری نیستند.

‏نام محدوده جغرافیایی فخ ‏

‌منطقه فخ، هم اکنون به سبب توسعه شهر مکه در داخل شهر مکه قرار دارد بدین گونه که هنگام ورود از طرف مدینه به مکه در سمت راست ما قرار می گیرد.

‏موقعیت و مختصات فعلی و تاریخی محدوده ‏فخ

‌منطقه فخ، در کشور عربستان سعودی در مکه و در مسیر مدینه، در شش کیلومتری مسجد الحرام و ۵۰۰ متری مسجد تنعیم واقع شده است، این منطقه در صدر اسلام در بیرون شهر مکه قرار داشت، اما هم اکنون به سبب توسعه شهری، این مکان در داخل شهر مکه قرار گرفته است.

همچنین فَخّ، نام چاهى در یک فرسخى مکه در راه مدینه بوده و مستحب است حاجی براى دخول مکه با آب چاه میمون و یا فخّ غسل کند.[۱]

‏کشور منطقه فخ

سرزمین و منطقه فخ در کشور حجاز (عربستان سعودی) استان و شهر مکه واقع شده است.

‏وضعیت آب و هوایی‏ منطقه فخ

مکه شهرى کوهستانى و بسیار خشک و سوزان و در تابستان، هوایش بسیار گرم است و شب ها، در تابستان هوایش نسبتاً ملایم است. آب مکه، از باران است در این شهر رودخانه یا چشمه جوشانی به صورت طبیعی جریان ندارد و لازم است آب را از چاه ها و طبقات زیرین زمین استخراج کنند.[۲]

مکه در طول سال، در معرض بادهاى مختلف شمال غربى، شمال شرقى و جنوب غربى است. این بادها معمولا خشک هستند و گاه در فصل زمستان موجب بارش مى شوند.[۳] با توجه به این که منطقه فخ در داخل شهر مکه قرار دارد، تبعاً آب و هوای آن همان آب و هوای مکه است.

‏حوادث و وقایع برجستۀ منطقه فخ

برجسته ترین حادثه ای که در منطقه فخ روی داده، همان قیام معروف یکی از نوادگان حسن مثنی؛ فرزند امام حسن مجتبی (علیه السلام)؛ به نام حسین بن علی (شهید فخ یا صاحب فخ) است که در سال ۱۶۹هجری در زمان خلافت هادی عباسی، در ایام حج و به جهت افشای جنایات حکومت عباسی، صورت گرفت.[۴]

‏مشاهیر برجسته در فخ

با توجه به این که منطقه فخ یک منطقه محدود و کوچک است و قبل از این هم تنها یک وادی بوده است، به غیر از شخصیت های برجسته ای که در جریان قیام فخ به شهادت رسیده اند، افراد مشهور دیگری وابسته به آن منطقه نیستند.

برخی افراد مشهور در جریان قیام فخ عبارتند از:

۱٫ حسین بن علی بن حسن بن حسن بن حسن المجتبی (علیه السلام) (رهبر قیام).[۵]

۲٫ یحیی، سلیمان و ادریس، پسران عبدالله محض،[۶] در کنار حسین بن علی بودند.

۳٫ ابراهیم بن اسماعیل بن ابراهیم الغمر بن حسن بن حسن بن علی (علیهم السلام) ملّقب به طباطبا که در کنار حسین بن علی بوده است.[۷]

کتابنامه واقعه فخ

  1. ابن اثیر، عز الدین أبو الحسن، الکامل فی التاریخ، ناشر: دار صادر – دار بیروت، بیروت، ۱۳۸۵ ق / ۱۹۶۵ م.
  2. ‏‏ابو الفرج اصفهانى، على بن الحسین، مقاتل الطالبیین‏، تحقیق: صقر، سید احمد‏، ناشر: دار المعرفه، ‏بیروت، بى تا. ‏
  3. ‏بحرانى (آل عصفور)، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره‌، محقق و مصحح: ‏ایروانى، محمد تقى و ‏مقرم‌، سید عبد ‏الرزاق، ناشر: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین ‏حوزه علمیه قم‌، چاپ اول، قم، ایران،‌ ۱۴۰۵ ه‍ ‏ق‌.
  4. ‏طبرى‏، محمد بن جریر، تاریخ طبری‏ (تاریخ الأمم و الملوک)، تحقیق: ابراهیم، محمد أبو الفضل، ‏ناشر: دار التراث، ‏بیروت، چاپ ‏دوم، ۱۳۸۷ ق /۱۹۶۷ م.‏
  5. ‏عاملى ‏‏(شهید ثانى)، زین الدین بن على‌، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، ناشر: ‏کتابفروشى داورى‌، چاپ اول، ‏قم، ایران، ‏‏۱۴۱۰ ه‍ ق.‌‏
  6. قزوینی، زکریا بن محمد و دیگران، آثار البلاد و اخبار العباد، ، ناشر: امیرکبیر، چاپ دوم، تهران، ۱۳۷۳ ش.‏
  7. کردی، عبیدالله محمدامین،  مکه و مدینه تصویرى از توسعه و نوسازى، ترجمه: صابری، حسین، ناشر: موسسه تحقیقات و نشر ‏معارف اهل البیت (علیهم السلام)، بی جا، بی تا.‏
  8. یعقوبی، احمد بن واضح، تاریخ یعقوبی، ناشر: دار صادر، بیروت، بى تا. ‏

[۱]. بحرانى (آل عصفور)، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره‌، محقق و مصحح: ‏ایروانى، محمد تقى و ‏مقرم‌، سید عبد الرزاق، ج ۱۶، ص ۷۷‌؛ ‏عاملى ‏‏(شهید ثانى)، زین الدین بن على‌، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، ج ۲، ص ۲۵۳٫‌

[۲]. کردی، عبیدالله محمدامین،  مکه و مدینه تصویرى از توسعه و نوسازى، ترجمه: صابری، حسین، ص ۱۴۸٫

[۳]. قزوینی، زکریا بن محمد و دیگران، آثار البلاد و اخبار العباد، ص ۱۶۳٫

[۴]. طبرى‏، محمد بن جریر، تاریخ طبری‏ (تاریخ الأمم و الملوک)، تحقیق: ابراهیم، محمد أبو الفضل، ج ۸، ص ۱۹۲٫

[۵]. ابن اثیر، عز الدین أبو الحسن، الکامل فی التاریخ، ج ۶، ص ۹۰؛ طبرى‏، محمد بن جریر، تاریخ الأمم و الملوک (تاریخ الطبری)، ج ۸، ص ۲۰۱؛ ‏ابو الفرج اصفهانى، على بن الحسین، مقاتل الطالبیین‏، تحقیق: صقر، سید احمد‏، ص ۳۶۴٫

[۶]. وی عبدالله بن حسن مثنی نوه پسری امام حسن مجتبی (علیه السلام) و نوه دختری امام حسین (علیه السلام) که پدرش حسن مثنی فرزند امام حسن مجتبی (علیه السلام) و مادرش فاطمه، دختر امام حسین (علیه السلام) است.

[۷]. یعقوبی، احمد بن واضح، تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۴۰۴٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


+ 9 = 12