دایره المعارف اسلام پدیا » لیلی همسر امام حسین (علیه السلام)
منوی اصلی

لیلی همسر امام حسین (علیه السلام)

تاریخ: ۳۰ شهریور ۱۳۹۲ در باب: امام حسین (ع)

یکی از همسران امام حسین (علیه السلام) شخصیتی به نام لیلی است. لیلی دختر ابی مره بن عروه بن مسعود ثقفی است.  مادر لیلی، میمونه دختر ابو سفیان و مادر میمونه، دختر ابی العاص بن امیه بوده است. از او در تاریخ، به نامهای «لیلی»، «آمنه» و «بُرّه» یاد شده است. از طرفی هم، نسب لیلی و «مختار بن ابی عبید» در مسعود ثقفی (پدر مختار)، به هم می رسد؛ زیرا لیلی، دختر ابی مره بن عروه بن مسعود است و مختار، فرزند ابی عبید بن مسعود می‌باشد.

عروه، نیاى (پدر بزرگ) لیلی، از بزرگان عرب و سران عشیره ثقیف بود که در طائف سکونت داشت. عروه نه تنها در میان قوم خود، بلکه در میان عرب مقامى بلند و منزلتى ارجمند داشت. عروه به حضور مقدس پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) شرفیاب شد و اسلام آورد. سپس به طائف بازگشت تا قوم خود را به اسلام دعوت کند. قوم ثقیف، با وى از در ستیز و جنگ در آمدند و با دعوتش به دشمنى برخاستند، در برابر او مقاومت کردند و سرانجام سحرگاهى که براى نماز برخاسته بود، او را به شهادت رسانیدند.

اما در این که لیلی، همراه اهل بیت (علیهم السلام) در کربلا حضور داشته یا نه؟ باید گفت:

با جست‌وجو و تتبع در کتاب‌های تاریخی، می‌توان به این نتیجه رسید که هیچ کدام از آنها و به خصوص کتاب‌ها و مقاتلی که به واقعۀ کربلا اهمیت داده‌اند و اسم بزرگان و دیگر زنان امام حسین (علیه السلام) و جوانان هاشمی و اصحاب و حتی کودکان را نقل کرده‌اند، نامی از حضرت لیلی و حضورش در کربلا نبرده‌اند و با توجه به این که ایشان از خاندان سرشناس و مهمی بوده‌اند،[۱] بسیار بعید است که با وجود حضور در کربلا، از ایشان غفلت شده باشد.

محققان و عاشوراپژوهان متعددی نیز نسبت به حضور مادر حضرت علی اکبر در کربلا ابراز شک و تردید کرده‌اند.

مرحوم علامه مقرم می‌گوید: «برای ما، نه سال وفات لیلی و نه مقدار عمرش و نه حضورش در کربلا روشن نشد، گرچه حضورش در کربلا را «دربندی» در کتابش (اسرار الشهاده)، به بعضی از مجموعه‏هایی که صاحبانش معلوم نیست، نسبت داده است، اما همه مورخان، این موضوع را ترک کرده و یادی از او در کربلا نکرده‏اند. شاید هم او پیش از حادثه‏ کربلا از دنیا رفته بود».[۲]

مرحوم شیخ عباس قمی می‌گوید: «در بارۀ این که مادر حضرت علی اکبر در کربلا بوده یا نه؟ خبری ندیدم».[۳]

شهید مطهری دربارۀ حضور مادر حضرت علی اکبر در کربلا می‌گوید: «یکى از معروف ترین قضایایی که حتى یک متن تاریخی به آن گواهى نمى‏دهد، قصه لیلی، مادر حضرت على اکبر است. البته ایشان مادرى به نام لیلی داشته‏ است، ولى یک مورخ‏ نگفته است که لیلی در کربلا بوده است».[۴]

 سید محمد حسین طهرانی در این باره می‌گوید:«حقیر در هیچ یک از مقاتل، حضور لیلی در صحنه کربلا را نیافته‏ام‏».[۵]

لیلی، مدتی چند در خانه امام حسین (علیه السلام) به سر برد و روزگارى در زیر سایه امام حسین (علیه السلام) زندگی کرد، اما چون نتوانست مصیبت جانسوز شوهر و داغ شهادت پسر را بیش از این تحمل کند، به زودى از این جهان رخت بر بست و به جهان دیگر شتافت. سال وفات این بانو و مقدار عمر او و نیز حضورش در شهیدستان کربلا دقیقاً مشخص نیست. صاحب نفس المهموم اظهار نموده است که من، به مأخذی که دال بر آمدن لیلی به کربلا باشد، دست نیافتم.


[۱]. حضرت لیلى دختر ابو مره، خواهر زاده معاویه بن ابى سفیان بود. اصفهانی، ابوالفرج، مقاتل الطالبیین، ترجمه: فاضل، م. جواد (با عنوان  فرزندان آل ابی طالب)، ج ‏۱، ص ۱۲۰٫

[۲]. به نقل از: گلی زواره، غلامرضا، مقاله حماسۀ حسینی و مسئله تحریفات، مجلۀ مبلغان (معاونت تبلیغ و آموزش های کاربردی حوزه علمیه قم)، شماره ۴٫

[۳]. قمی، شیخ عباس،  نفس المهموم، ترجمه:  کوه کمره ای، محمد باقر، ص ۳۹۷٫

[۴]. مطهری، مرتضی، مجموعه‏ آثار استاد شهید مطهرى، ج ‏۱۷، ص ۷۵٫

[۵]. طهرانی، سید محمد حسین، امام شناسی، ج ۱۵، ص ۳۲۶٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


1 + = 7