دایره المعارف اسلام پدیا » فرزندان حضرت خدیجه (سلام الله علیها)
منوی اصلی

فرزندان حضرت خدیجه (سلام الله علیها)

تاریخ: ۰۹ شهریور ۱۳۹۲ در باب: حضرت خدیجه (سلام الله علیها)

تمامى فرزندان رسول خدا (صلى الله علیه و آله) بجز ابراهیم که مادرش ماریه قبطیه (اهل مصر) بود، ما بقی فرزندان از خدیجه به دنیا آمدند.[۱]

نخستین فرزند پیامبر (صلّی الله علیه و آله) که اختلافی در آن نیست، قاسم نام داشت که کنیه حضرت محمد (صلّی الله علیه و آله) (ابوالقاسم) بخاطر این فرزند بوده، قاسم در سن چهار سالگی،[۲] و به نقلی سن دو سالگی،[۳] قبل از بعثت از دنیا رفت. در ترتیب و نام فرزندان بعدی حضرت خدیجه (سلام الله علیها) اختلاف است ابن هشام می‌گوید: قاسم … سپس طیب، سپس طاهر (عبدالله)، و دختران به ترتیب سن عبارتند از: رقیه، زینب، ام کلثوم و فاطمه (سلام الله علیها).[۴] برخی گفته اند عبدالله، طیب و طاهر یکی است.[۵] عبدالله در شیرخوارگی از دنیا رفت.[۶]

اختلاف دیگر پیرامون دختران حضرت خدیجه (سلام الله علیها)، این است که برخی از اساس به غیر از حضرت فاطمه (سلام الله علیها) دیگر دختران را نفی کرده و قائل هستند ربیبه پیامبر بوده‌اند. بخاری در صحیح خود، ذیل آیۀ شریفۀ ( و قاتلوهم حتی لا تکون فتنه)[۷] ماجرایی را از عبدالله بن عمر نقل می‌نماید که در آن شخصی از او در مورد علی (علیه السّلام) و عثمان پرسشی مطرح می‌سازد. ابن عمر بعد از این که نکاتی را در مورد تبرئۀ عثمان بیان داشت، می‌گوید که اما علی (علیه السّلام) پسر عموی پیامبر (صلّی الله علیه و آله) و داماد اوست… .[۸]

کسانی که معتقدند پیامبر (صلی الله علیه و آله) دختری جز فاطمه (سلام الله علیها) نداشته، بیان می‌دارند که اگر رقیه و ام کلثوم همسران عثمان، دختران واقعی پیامبر (صلّی الله علیه و آله) بودند، ابن عمر می‌بایست او را نیز به عنوان داماد پیامبر (صلّی الله علیه و آله) معرفی نماید، در حالی که این کار را ننمود!

علامه سید جعفر مرتضی عاملی در کتابش “الصحیح من السیره” به این بحث پرداخته است و کتابی مستقل به نام “بنات النبی أم ربائبه” در این زمینه نوشته است، ایشان بعد از آن که این مسئله را با تمام زوایایش بررسی نمود، چنین نتیجه می‌گیرد و می‌گوید: از مطالب گذشته روشن شد که رقیه‌ای که عثمان با آن ازدواج کرد او دختر پیامبر (صلّی الله علیه و آله) نبود. وی می‌گوید: اگر خواستیم با دقت بیشتر بر روی روایات تاریخی قضاوت کنیم، باید (با فرض قبول دختران متعدد برای پیامبر (صلّی الله علیه و آله) از خدیجه (سلام الله علیها)) بپذیریم که آنها در حال کودکی از دنیا رفتند و با کسی ازدواج نکردند و اگر می‌بینیم که عثمان با دختری به نام رقیه و بعد از او با أم کلثوم ازدواج کرد، آنها اگر چه با دختران پیامبر (صلّی الله علیه و آله) تشابه اسمی دارند، ولی دختران پیامبر (صلّی الله علیه و آله) نبودند. شاید تشابه اسمی بین دو همسر عثمان و بین دختران پیامبر (صلّی الله علیه و آله) که بیشترشان بعد از بعثت متولد شدند و در کودکی از دنیا رفتند، عده‌ای را به اشتباه انداخت یا باعث شده که ادعا کنند آن دو دختر (دو همسر عثمان) همان رقیه و أم کلثوم دختران پیامبر (صلّی الله علیه و آله) هستند. همچنین شاید چون دو همسر عثمان ربیبه پیامبر (صلّی الله علیه و آله) بودند باعث تأکید و تقویت این شبهه شد؛ چون همچنان که در بین عرب معروف است، آنها ربیبه هر شخص را دخترش به حساب می آورند.[۹]


[۱]. ابن هشام، عبد الملک، السیره النبویه، تحقیق: السقا، مصطفی، الأبیاری، ابراهیم، شلبی، عبد الحفیظ، ج ۱، ص ۱۹۱٫

[۲]. یعقوبی، احمد بن أبی یعقوب‏، تاریخ الیعقوبی، ج ۲، ص ۳۲٫

[۳]. ابن سعد کاتب واقدی، محمد بن سعد‏، الطبقات الکبری‏، تحقیق: عطا، محمد عبد القادر، ج ۱، ص ۱۰۶٫

[۴]. همان، ص ۱۹۰٫

[۵]. ابن عبدالبر، یوسف بن عبد الله‏، الاستیعاب فی معرفه الأصحاب، تحقیق: البجاوی، علی محمد، دار الجیل، ج ۴، ص ۱۸۱۹٫

[۶]. تاریخ الیعقوبی، ج ۲، ص ۳۲٫

[۷]. بقره، ۱۹۳٫

[۸]. بخاری‌، محمد بن‌ اسماعیل،‌ صحیح بخاری، ج ۵، ص ۱۵۷٫

[۹] . بنات النبی أم ربائبه، فصل هشتم، تحت عنوان”اللمسات الأخیره”




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


6 + = 9