دایره المعارف اسلام پدیا » حضرت سکینه (سلام الله علیها) ‏
منوی اصلی

حضرت سکینه (سلام الله علیها) ‏

تاریخ: ۳۰ شهریور ۱۳۹۲ در باب: امام حسین (ع)

حضرت سکینه (علیها السلام) دختر امام حسین (علیه السلام)، مادرش رباب دختر امرء القیس است.[۱] وی با عبدالله رضیع (شیر خواره) که در کربلا به شهادت رسید از یک مادر هستند. در منابع تاریخی؛ درباره تاریخ ولادت این بانوی بزرگوار سخنی به‌میان نیامده است. اما تاریخ وفات سکینه (علیها السلام) را ۱۱۷ هـ.ق ذکر کرده‌اند.[۲]

در شعری منسوب به امام حسین (علیه السلام)، در فضیلت این مادر و دختر آمده چنین آمده است:

لعمرک إننى لأحبّ‏ دارا      تحلّ بها سکینه و الرّباب

احبّهما و أبذل جلّ مالى‏   و لیس لعاتب عندی عتاب؛[۳]

به جانت سوگند! خانه‌اى را دوست دارم که سکینه و رباب در آن حضور داشته باشند. آنان مورد علاقه من هستند و بیشترین اموال خویش را برایشان هزینه می‌کنم و در این کار، جاى سرزنش هیچ نکوهش‌گرى وجود ندارد.

مورّخان در نام، لقب، تعداد شوهران و محل وفات حضرت سکینه(علیها السلام) اختلاف دارند که در این‌جا به صورت اختصار بیان می‌شود.

نام ایشان امیمه یا امینه است.[۴] همچنین برخی گفته‌اند: نامش آمنه می‌باشد.[۵] مورّخان مسلمان، نام شوهران حضرت سکینه(علیها السلام) را به‌ترتیب ازدواج چنین ذکر کرده‌اند:

۱٫ عبد الله بن الحسن (علیه السلام) پسر عموی ایشان؛ امام حسین (علیه السلام)، سکینه را به عقد او در آورد و قبل از ازدواج در کربلا به شهادت رسید.[۶]

۲٫ مصعب بن زبیر: بعد از شهادت عبدالله، سکینه با مصعب بن زبیر ازدواج نمود. فرزندی از او به نام فاطمه به دنیا آورد که در کودکی از دنیا رفت و مصعب کشته شد. از سکینه (علیها السلام) در مرگ شوهرش چنین نقل شده است: «ای کوفیان! خدا شما را از رحمت خود دور سازد، در سنین خردسالی مرا یتیم نمودید و در بزرگ‌سالی مرا بیوه ساختید».[۷]

البته برخی از مورخان می‌گویند: نخستین کسى که با حضرت سکینه ازدواج کرد مصعب بن زبیر بود که این ازدواج به اجبار صورت گرفت‏.[۸]

۳٫ عبدالله بن عثمان بن عبد الله بن حکیم ابن حزام بن خویلد.[۹]

۴٫ أصبغ بن عبد العزیز بن مروان که به عقد او در آمد، اما با او همبستر نشد و در علت آن گفته‌اند که عبدالملک، اصبغ را از این کار نهی کرد. همچنین گفته شده است که سکینه را به مصر بردند و زمانی که به مصر می‌رسد متوجه می‌شود که اصبغ از دنیا رفته است.[۱۰]

۵٫ زید بن عمرو بن عثمان.[۱۱]

۶٫ إبراهیم بن عبد الرحمان بن عوف که حضرت سکینه (علیها السلام) به عقد این شخص در آمد، اما راضی به همبستری با او نشد و خود را در اختیار او قرار نداد.[۱۲]

در کتاب «اغانی» نیز درباره شوهران حضرت سکینه (علیها السلام) چنین آمده است:

«سکینه دختر امام حسین(ع) با شوهران متعدد ازدواج نمود که اولین آن‌ها عبدالله بن حسن، پسر عموی ایشان بود و در حالی‌که باکره بود به عقد او در آمد و پس از او به ترتیب با مصعب بن زبیر، عبدالله بن عثمان حزامی، زید بن عمرو بن عثمان، اصبغ بن عبد العزیز بن مروان و ابراهیم بن عبد الرحمن بن عوف ازدواج نمود که با دو نفر اخیر همبستر نشد».[۱۳]

از آنچه بیان شد، معلوم می‌شود؛ از جمله کسانی که حضرت سکینه (علیها السلام) با او ازدواج کرده مصعب بن زبیر و عبدالله بن عثمان حزامی بوده است و این عبدالله بن عثمان، ارتباطی با خلیفه سوم؛  عثمان بن عفان ندارد.

صاحب کتاب اغانی می‌گوید: «سکینه (علیها السلام) در مدینه در زمانی که فرماندار آن خالد بن عبد الملک بود از دنیا رفت…».[۱۴]

در مکان از دنیا رفتن سکینه (علیها السلام) اختلاف است:

۱٫ ابن سعد می‌گوید: «در مدینه در زمانی که حاکم آن خالد بن عبد الله بن الحارث بن الحکم بود، وفات یافت»[۱۵] و دیدگاه بیشتر مورّخان این‌گونه است.[۱۶] برخی از مورّخان دیگر گفته‌اند: حضرت سکینه (علیها السلام) در مکه از دنیا رفته است.[۱۷]

۲٫ قبر حضرت سکینه (علیها السلام) در دمشق قرار دارد.[۱۸] ابن عساکر از ابن اکفانی نقل می‌کند: «قبر سکینه در قبه‌ای از دمشق است».[۱۹]

۳٫ علامه محسن امین می‌گوید: «قبری در دمشق در قبرستان باب الصغیر منسوب به حضرت سکینه (علیها السلام) است و این انتساب صحیح نیست؛ زیرا به اتفاق تاریخ‌نگاران حضرت سکینه (علیها السلام) در مدینه دفن شده است و قبری که در دمشق است به قرینه خطّی که در بالای آن نوشته شده، متعلق به دختر یکی از پادشاهان به نام سکینه، که در رجب یا شعبان سال ۱۳۵۶ ق از دنیا رفته است، می‌باشد».[۲۰]


[۱]. کاتب واقدی، محمد بن سعد بن منیع‏، الطبقات الکبری‏، ج ۱۰، ص ۳۷۰٫

[۲]. بلاذری، احمد بن یحیی، أنساب الاشراف، تحقیق: زکار، سهیل، زرکلی، ریاض، ج ۲، ص  ۱۹۷؛ نووی، أبو زکریا محیی الدین یحیى بن شرف، تهذیب الأسماء و اللغات، ج ۱، ص ۱۶۳ا.

[۳]. ابن جوزى‏، المنتظم‏، ج ۷، ص ۱۷۵، دار الکتب العلمیه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.

[۴]. ابن عماد حنبلى، شذرات الذهب، ج ۲، ص ۸۲، دار ابن کثیر، بیروت، چاپ اول، ۱۴۰۶ق.

[۵]. المنتظم‏، ج ۷، ص ۱۷۵٫

[۶]. طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری بأعلام الهدی، ج ۱، ص ۴۱۸؛ أنساب الاشراف، ج ۲، ص  ۱۹۵٫

[۷]. انساب الاشراف، ج ۲، ص ۱۹۵٫

[۸]. سبط بن جوزی‏، تذکره الخواص من الأمه فی ذکر خصائص الأئمه، ص ۲۴۹ – ۲۵۰٫

[۹]. بلاذرى‏، احمد بن یحیى، أنساب الأشراف‏، ج ۲، ص ۱۹۵‏؛ انساب الاشراف، ج ۲، ص ۱۹۵٫

[۱۰]. همان.

[۱۱]. همان.

[۱۲]. همان.

[۱۳]. ابو الفرج اصفهانى، علی بن حسین، الأغانی، ج ۱۶، ص ۳۶۶٫

[۱۴]. همان، ج ۱۶، ص ۳۸۰٫

[۱۵]. الطبقات الکبرى، ج ۸، ص ۳۴۷٫

[۱۶]. أنساب الأشراف، ج ۲، ص ۱۹۷؛ ابن عساکر، ابو القاسم على بن حسن، تاریخ مدینه دمشق، ج ۲، ص ۴۲۱؛ ابن طولون، شمس الدین محمد، الأئمه الاثنا عشر، ص ۷۲؛ صفدی، صلاح الدین خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، محقق: الأرناؤوط ، احمد، مصطفى، ترکی، ج ۱۵، ص ۱۸۲؛ تهذیب الأسماء و اللغات، ج ۱، ص ۱۶۳٫

[۱۷]. المنتظم‏، ج ۷، ص ۱۸۰؛

[۱۸]. ابن طولون، شمس الدین محمد، الأئمه الاثنا عشر، ص ۷۲٫

[۱۹]. تاریخ مدینه دمشق، ج ۲، ص ۴۱۸٫

[۲۰]. «اما القبر المنسوب إلیها بدمشق فی مقبره الباب الصغیر فهو غیر صحیح لإجماع أهل التواریخ على انها دفنت بالمدینه و یوجد على هذا القبر المنسوب إلیها بدمشق صندوق من الخشب کتبت علیه آیه الکرسی بخط کوفی مشجر رأیته و أخبرنی الثقه العدل الورع الزاهد العابد الشیخ عباس القمی النجفی الذی هو ماهر فی قراءه الخطوط الکوفیه بدمشق فی رجب أو شعبان سنه ۱۳۵۶ ان الاسم المکتوب باخر الکتابه التی على الصندوق سکینه بنت الملک، بلا شک و لا ریب. و کسر ما بعد لفظه الملک، فالقبر إذا لإحدى بنات الملوک المسماه سکینه»؛ امین عاملی‏، سید محسن، أعیان الشیعه، ج ۳، ص ۴۹۲٫




کلیدواژه ها: , , , , , ,



ثبت نظر


3 + 9 =