دایره المعارف اسلام پدیا » عوامل درمان تکبر
منوی اصلی

عوامل درمان تکبر

تاریخ: ۲۹ مرداد ۱۳۹۲ در باب: تکبر

در مورد راه‌های عملی درمان تکبر باید گفت: انجام چند امر در تکبر زدایی نقش بسزایی دارد:

۱٫ کارهای روزانه را خود انجام دادن:

گاهی امور ساده‌ای؛ مانند سر یک سفره نشستن با زیردستان، کارهای خانه را انجام دادن، در سلام پیشی گرفتن و در راه رفتن بر کسی مقدم نشدن، می‌تواند در از بین بردن تکبر نقش مهمی ایفا کند.

از امام صادق (علیه السّلام) روایت شده که فرمود: هر کس که نعلین (کفش) خود را پینه زند، و جامه‏اش را وصله کند، و متاعش را (که از بازار می‌خرد)، خودش به‌خانه بَرَد از تکبر برکنار است (این‌ها نشانه آن است که مرد متواضعى است و تکبر ندارد)».[۱]

در جای دیگری پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود: «حَمْل بار (ما یحتاج منزل) برای خانواده تکبر را از انسان دفع می‌کند».[۲]

۲٫ انجام عبادت:

انجام عبادت، مخصوصاً نماز که همراه با سجده و رکوع است، اگر با معرفت همراه باشد، باعث از بین رفتن تکبر می‌شود. علی (علیه السّلام) فرمود: «خدا ایمان را برای تطهیر از شرک لازم شمرده و نماز را برای پاکی از تکبر واجب کرد».[۳]

۳٫ امتحان‌ها و شداید:

عامل دیگر برای تکبر زدایی، امتحان های الهی و شداید و گرفتاری‌های روزگار است. در این‌باره علی (علیه السّلام) فرمود: «خداوند بندگانش را با انواع گرفتاری‌ها آزمایش می‌کند و به انواع تلاش‌ها (همچون جهاد و حج و…) متعبد و پای بندشان می‌کند و به سختی‌های مختلف گرفتارشان می‌سازد تا تکبر را از دلشان بیرون آورد و رام شدن (تواضع) را در روحشان جای دهد».[۴]

۴٫ اجتناب از عوامل تکبرزا:

برخی از امور در انسان ایجاد تکبر می‌کند، مثل: عادت به صدر نشینی، عد‌ه‌ای را همراه و دور خود راه انداختن، استقبال‌ها و بدرقه های سنگین راه انداختن و… .

برای این‌که انسان گرفتار تکبر نشود، باید سعی کند از این امور اجتناب نماید. ابوامامه نقل کرده است که نبی اکرم (صلی الله علیه و آله) روزی به سوی بقیع می‌رفت و اصحاب هم به دنبال او راه افتادند. پس حضرت توقف فرمود و دستور داد آن‌ها جلوتر از حضرت حرکت کنند. از راز این قضیه سؤال شد، فرمود: «به‌راستی صدای کفش‌های شما را شنیدم، ترسیدم که (در نفس و روحم) چیزی از تکبر واقع شود؛ (لذا گفتم جلوتر حرکت کنید)».[۵]

نکته برجسته در این سخن پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) این است که وقتی ایشان از صداهای کفش‌ها بر خود بترسد، دیگران لازم است به‌شدت مواظب خود باشند.[۶]


[۱]. کلینى‏، محمد بن یعقوب، کافی‏، ج ۸، ص ۲۳۱٫‏

[۲]. طبرسى، حسن بن فضل‏، مکارم الأخلاق‏، ص ۱۲۴٫

[۳]. نهج البلاغه (للصبحی صالح)، گردآورنده: سید رضى‏، محقق و مصحح: فیض الاسلام، علی نقی، ص ۵۱۲٫‏

[۴]. همان، ص ۲۹۴٫

[۵]. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، محقق و مصحح: میر دامادى، جمال الدین‏، ج ۷، ص ۴۲۵٫‏

[۶]. برگرفته از سایت حوزه نت.




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


6 + 1 =