دایره المعارف اسلام پدیا » تكبر در برابر سایر بندگان خدا ‏‎
منوی اصلی

تکبر در برابر سایر بندگان خدا ‏‎

تاریخ: ۲۹ مرداد ۱۳۹۲ در باب: تکبر

‎قسم سوم از اقسام تکبر مذموم، تکبر در برابر بندگان خدا است؛ به ‌گونه‌ای که خود را بزرگ و دیگران را کوچک و خوار و بى‌مقدار بشمارد، خود را از همه برتر ببیند و حق هیچ صاحب حقى را محترم نشمرد و دائما منتظر باشد که دیگران ‏براى او عظمت قائل شوند. این نوع از تکبر نمونه‌هاى فراوانى دارد و گاه به حد اعلا مى‌رسد و به تکبر در برابر ‏پیامبران (علیهم السلام) و خداوند منتهى مى‌گردد. ‎بنابراین آتش کبر و غرور، نخست از تکبر در برابر بندگان خدا سر مى‌زند، سپس ‏به استکبار در برابر انبیا و رسولان پروردگار (علیهم السلام) مى‌رسد و سرانجام به تکبر در برابر ذات پاک خداوندگار مى‌انجامد‎!

‎پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می‌فرماید: «بزرگترین مراتب کبر، خوار شمردن خلق و سبک گرفتن حق ‏است. راوی می‌گوید: پرسیدم (معنای این سخن) چیست؟ فرمود: این است که شخص نسبت به حق جاهل است و بر اهل حق طعنه می‌زند، پس ‏کسی که این کار را انجام دهد، بر سر تصاحب ردای خداوند عز وجل با او نزاع کرده است».[۱]

‎قرآن کریم می‌فرماید: لقمان حکیم به پسرش فرمود: «(اى پسرک من) با بى‏اعتنایى از مردم روى مگردان؛ (یعنی با تواضع با مردم با گفت‌وگو و ‏سلام، برخورد و ملاقات کن و از ایشان روی برمگردان، چنان‌که متکبران از روی تحقیر و خوار شمردن مردم، این‌گونه با آنها ‏رفتار می‌کنند) و مغرورانه بر زمین راه مرو که خداوند هیچ متکبّر مغرورى را دوست ندارد».[۲]

‎در روایت آمده است که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) از این ‌که کسی از روی تکبر راه برود، نهی فرموده و می‌فرماید: ‏«هر کس که جامه‌ای بپوشد و درآن تکبر کند، خدا او را از پرتگاه دوزخ به آتش جهنم فرو برد، او در دوزخ هم‌نشین قارون است؛ ‎زیرا او ‏اولین انسانی است که تکبر ورزید و خدا به سبب آن، خانه‌اش را در زمین فرو برد و هر که تکبر کند، با خدا در جبروت او ‏منازعه کرده است».[۳]

‎حضرت امام زین العابدین (علیه السلام) در دعای مکارم الاخلاق صحیفه سجادیه که در آن کسب صفات شایسته و ‏دوری از صفات نکوهیده را از خداوند طلب می‌کند، عرضه می‌دارد: «(پروردگارا!) مرا عزیز گردان و به ‏خودبزرگ بینی دچارم مکن». همچنین عرضه می‌دارد: «بار خدایا، مرا در نظر مردم درجه‌اى بالا مبر، ‏مگر آن‌که به‌همان قدر در نفس خود، خوارم گردان و عزتى آشکار را نصیب من نکن، مگر آن‌که به همان قدر در نفس خود، ‏ذلیل گردانی»‎.[۴]

‏‎طبق این دعای حضرت، بالا رفتن درجه در بین مردم و کسب عزت ظاهری اگر همراه با ذلت در نزد نفس خود نباشد، ‏بلکه موجب کبر و خودبینی شود، عدم آن بهتر از وجودش است و نیز مقام ظاهری که همراه با خودبزرگ بینی باشد‏ ،ارزشی ندارد‎.[۵]

نکته آخر این‌که خودبزرگ بینى همیشه از اعتقاد به وجود یکى از صفات کمال در انسان سرچشمه مى‏گیرد و صفات کمال یا مربوط به دین هستند یا دنیا.


[۱]. کلینى‏، محمد بن یعقوب، کافی‏، ج ۲، ص ۳۱۰٫‏

[۲]. لقمان، ۱۸‏‎.

[۳]. صدوق‏، أمالی، ص ۴۲۸٫

[۴]. امام علی بن الحسین، سجاد (علیه السلام)،‏ الصحیفه السجادیه، ص ۹۳٫

[۵]. برگرفته از موسسه فرهنگی جام طهور.




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


7 + 7 =