دایره المعارف اسلام پدیا » تفاوت تکبر با اعتماد به نفس و عزت نفس
منوی اصلی

تفاوت تکبر با اعتماد به نفس و عزت نفس

تاریخ: ۲۹ مرداد ۱۳۹۲ در باب: تکبر

تکبر؛ یعنى آدمى خود را نسبت به دیگران – به جهت کمالى که در خود مى‏بیند – بزرگ شمارد؛ خواه آن کمال را داشته باشد یا نداشته باشد و خواه آن صفتى را که دارد و به آن مى‏بالد، در واقع هم کمال باشد یا نه؛[۱] مانند تکبر شیطان نسبت به انسان، آنجا که خداوند فرمود: «چرا به آدم سجده نکردى؟ عرض کرد: من از آتش خلق شده‏ام و آدم از خاک آفریده شده است».[۲]

اما اعتماد به نفس؛ یعنى، علاوه بر این‌که انسان خودش را مثبت ارزیابى مى‏کند، به این باور هم رسیده که توان کافى براى انجام کارهایش دارد و مى‏تواند از توانمندى‏هاى خود، به خوبى در جهت نیل به اهدافش استفاده کند.

به عبارت دیگر خود را باور کرده و توانمندى‏هایش را به صورت واقع بینانه ارزیابى مى‏کند و در هر شرایطى، مى‏تواند از این توانمندى‏ها به خوبى استفاده کند و هیچ‏گاه شکست‏ها موجب تغییر این باورها نسبت به خودش نمى‏شود؛ بلکه شکست‏ها را به خوبى تحلیل و سپس به عنوان سکوى‌پرش براى دستیابى به اهداف خود از آن استفاده مى‏کند.

اما عزت نفس در مقابل، سبکى و رذالت است. عزت نفس امرى پسندیده و مطلوب است و مؤمن باید براى تقویت آن کوشا باشد. به‌طورى که با حفظ عزت نفس بتواند؛ در مقابل گناه، خود را حفظ کند و در تأمین نیازهاى خود هیچ‏گاه در مقابل متمکنین و پولداران، خود را خوار و ذلیل نکند و مناعت طبع را پیشه خود سازد.

با دقت در معنا و مفهوم اصطلاحات فوق، به خوبى تفاوت آنها روشن مى‏شود. اگر انسان، خود را داراى کمالى مى‏داند و تصور مثبتى از خود دارد، براى این که دچار غرور نشود، باید راه تواضع را در پیش گیرد و هیچ‌گاه به خود نبالد که من داراى چنین کمالى هستم!! بلکه از آن توانمندى یا آن صفت کمال، در راه صحیح استفاده کند.

بنابراین تکبر، در مقابل تواضع است و راه درمان آن نیز فروتنى کردن در مقابل دیگران است.[۳]


[۱]. نراقى، ملا احمد، معراج السعاده، ص ۲۷۸، ۱۳۶۶ ش؛ دستغیب شیرازى، سید عبدالحسین، گناهان کبیره، ص ۱۱۴٫

[۲]. اعراف، ۱۲٫

[۳]. برگرفته از سایت پرسمان دانشجویی، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها.




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


8 + = 13