دایره المعارف اسلام پدیا » علت مادی
منوی اصلی

علت مادی

تاریخ: ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۲ در باب: فلسفه

«علّت مادى» به معناى اعم؛ یعنى آن چیزى که حامل استعداد شئ است. فلاسفه مشّاء چون معتقدند هر حادثى در طبیعت، حدوثش موقوف است به این‌که امکان وجودش از قبل وجود داشته باشد، ولى امکان و استعداد شئ، قائم بالذات نیست؛ بلکه در یک چیز دیگرى وجود دارد و آن چیز است که حامل این استعداد است، چیزى را که محلّ استعداد است، اصطلاحا «مادّه» خوانده‏اند که گاهى به جاى «مادّه» کلمه «عنصر» را به کار مى‏برند.[۱]

در جایی دیگر چنین تعریف شده: علّت مادّى یا عنصرى که زمینه پیدایش معلول است و در ضمن آن، باقى مى ماند: مانند عناصر تشکیل دهنده گیاه.[۲]

علل مادّى اقسامی دارد که از این قرار است:

۱٫ یک شئ خودش به تنهایى براى شئ دیگر علّت مادى است.

در این حالت، یا این است که براى پیدایش شئ دیگر نیازى به هیچ گونه تغییرى در این شئ- از زیادت و نقصان جوهرى یا عرضى و حتّى حرکتى- نباشد، که در این مورد مادّه را «موضوع» نیز مى‏گویند، مثل استعدادى که در کاغذ براى نوشتن بر روى آن وجود دارد. یا آن‌که علّت مادى براى پیدایش و ایجاد، احتیاج به چیزى دارد که آن، یا زیادت است یا نقصان. مثلًا کودک استعداد دارد که مرد شود.

۲٫ شیء به ضمیمه شئ دیگر، علّت مادى مى‏شود براى شئ دیگر. [۳]



[۱]. مطهرى، مرتضی، مجموعه آثار (درس های الهیات «شفا»)، ج ‏۷، ص ۳۴۷ و ۳۴۸؛ برای مطالعه بیشتر، ر.ک: طباطبایی، محمد حسین، نهایه الحکمه، ص ۱۹۲ و ۱۹۳٫

[۲]. مصباح، محمد تقی، آموزش فلسفه، ج ۲، ص۲۰ .

[۳]. مطهرى، مرتضی، مجموعه آثار (درس های الهیات «شفا»)، ج ‏۷، ص ۳۴۷ و ۳۴۸؛ برای مطالعه بیشتر، ر.ک: طباطبایی، محمد حسین، نهایه الحکمه، ص ۱۹۲ و ۱۹۳٫




کلیدواژه ها:



ثبت نظر


7 + = 8