دایره المعارف اسلام پدیا » طبقه چهارم و پنجم فیلسوفان مسلمان
منوی اصلی

طبقه چهارم و پنجم فیلسوفان مسلمان

تاریخ: ۲۸ اسفند ۱۳۹۱ در باب: فلسفه

طبقه چهارم: این طبقه افراد زیادى را شامل نمی شود. آنچه از گزارش‌ها بر مى‏آید این است که فارابى و ابوبشر متى و ابن کرنیب شاگردهایی داشته‏اند، ولى اطلاع درستى از آنها در دست نیست.

از شخصیت هاى این طبقه می توان به افراد ذیل اشاره نمود:

۱٫ یحیى بن عدى منطقى، ‏نصرانى است. وى در سال ۳۶۳ ق و یا ۳۶۴ ق در گذشت، گفته‏ شده وی در هنگام مرگ ۸۱ ساله بوده است.

۲٫ جمعیت اخوان الصفا و خلان الوفا که آنها خود تمایل به گمنامی داشتند، اما باید دانست که آنها افرادی، فیلسوف، متدیّن و متعهّد بودند. اخوان الصفا به منظور اصلاح جامعه بر اساس ایده‏اى که داشتند (به کار بردن فلسفه و دین توأماً) انجمنى شبیه به حزب تشکیل دادند و برای پذیرش اعضاء شروط و آداب ویژه ای قرار دادند. در مجموع ۵۲ رساله که در حقیقت بیان کنندۀ جهان بینى و ایدئولوژى آنها بود- و از یک نظر دائره المعارفی براى عصر آنها محسوب مى‏شود، اثرى جاودانه، و از شاهکارهاى جهان اسلام- آفریدند. اخوان الصفا از اسلاف خود (مخصوصاً فارابى) متأثر بودند. از جمله  اسامی آنها می توان به: ابوسلیمان محمد بن معشر بستى، ابوالحسن على‏ بن هارون زنجانى، ابواحمد مهرجانى عوفى، زید بن رفاعه، اشاره کرد، برخی نام افرادی از قبیل: ابن مسکویه رازى متوفّى‏ در ۴۲۱، عیسى بن زرعه متوفّى در ۳۹۸ (مترجم و فیلسوف) و ابوالوفاء بوزجانى (نابغه ریاضى دان معروف متوفّى در ۳۸۷)، نیز گفته اند.

اخوان الصفا عقل و دین، فلسفه و شریعت را جمع کردند و آن دو را مکمل یک‌دیگر مى‏دانستند، در روش فلسفى خود تمایل فیثاغورسى داشتند، آنها زیاد بر اعداد تکیه مى‏کردند و در جنبه اسلامى، تمایل شدید شیعى و علوى داشتند.

طبقه پنجم‏

۱٫ ابوسلیمان، محمد بن طاهر بن بهرام سجستانى، معروف به ابوسلیمان منطقى: او شاگرد یحیى بن عدى و ابوبشر متى منطقى بود. تاریخ ولادت و وفات ابوسلیمان دقیقاً معلوم نیست، قدر مسلّم این است که در نیمه دوم قرن چهارم شخصیت ممتازى داشته است. طبق حدس برخی ولادت ابوسلیمان در حدود سال ۳۰۷ و وفاتش در حدود سال ۳۸۰ بود، و احتمالًا تا حدود ۳۹۰ زنده بوده است.[۱]

۲٫ ابوحیان توحیدى: وی شاگرد ابوسلیمان بود. او از فضلا، ادبا و نویسندگان بنام جهان اسلام است و کتاب هاى نفیسى به نام هاى: المقابسات، الامتاع و المؤانسه، الصدیق و الصداقه، دارد.

۳٫ ابوالحسن عامرى نیشابورى: از این شخصیت اطلاع زیادى در دست نیست. یاقوت در معجم الادباء از او یاد کرده است. سید حسین نصر در کتاب “سه حکیم مسلمان” آورده است: عامرى دو کتاب دارد؛ یکى در اخلاق به نام السعاده و الاسعاد و دیگرى در فلسفه به نام الامد الى الابد. وی کتابى در دفاع از اسلام و تفوق آن بر سایر ادیان نوشته به نام الاعلام بمناقب الاسلام. عامرى در سال ۳۸۱در گذشت.

۴٫ ابوالخیر، حسن بن سوار معروف به ابن الخمار: وی حکیم ، طبیب و مترجم از سریانى به عربى بود.

ابن الندیم که معاصر وى بوده و به دنبال وی ابن القفطى، او را فوق العاده باهوش و زرنگ خوانده اند. نامه دانشوران مدعى است که عمر طولانى کرده ولى تاریخ وفات او را نمى‏نویسد.[۲]



[۱]  ر.ک: خراسانی، شرف الدین، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج ۵، مقاله ۲۲۳۲٫

[۲]. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار(خدمات متقابل اسلام و ایران)، ج ۱۴، ص۴۷۴ – ۴۷۷؛ ر.ک: سجادی، جعفر، دایره المعارف بزرگ اسلامی ، ج ۳، مقاله ۱۱۷۰٫




کلیدواژه ها: , , , , , ,



ثبت نظر


7 + 1 =