دایره المعارف اسلام پدیا » طبقات شانزدهم، هفدهم و هجدهم فیلسوفان مسلمان
منوی اصلی

طبقات شانزدهم، هفدهم و هجدهم فیلسوفان مسلمان

تاریخ: ۲۸ اسفند ۱۳۹۱ در باب: فلسفه

طبقه شانزدهم[۱]

۱٫ سعدالدین مسعود بن عمر بن عبد اللَّه تفتازانى، معروف به ملاسعد تفتازانى: شهرت او بیشتر به کلام و علوم بلاغت است، اما عالمی جامع بوده و از علوم عقلی بهره‌مند بوده است. تفتازانى بعد از ویرانی دوره مغول با بیانی شیوا، بار دیگر به قسمتى از معارف اسلامى جان داد. متنى در منطق، بسیار مختصر و شیرین به نام تهذیب المنطق تألیف کرده که از زمان خودش تا کنون در حوزه‏هاى علمیه تدریس مى‏شده و مى‏شود. همچنین شرح المقاصد، مطول و … از اوست. وى در سال ۷۱۲ یا ۷۲۲ ق متولد شد و در سال ۷۹۱ یا  ۷۹۳ ق در سرخس درگذشت.

۲٫ سیدعلى بن محمد بن على جرجانى، معروف به شریف جرجانى و میرسیدشریف: او را محقق شریف نیز خوانده‏اند. هرچند که شهرت او به ادبیات و کلام است، اما دارای حوزه درس فلسفه‏ بود و در فلسفه شاگردان بسیار تربیت کرد، وی در نگهدارى و انتقال علوم عقلى به نسل هاى بعد نقش مؤثرى داشته است. محقق شریف آثار و تألیفات فراوانی دارد از قبیل: حاشیه بر شرح حکمه العین در فلسفه، حاشیه شرح مطالع در منطق، حاشیه شمسیه در منطق، حاشیه مطوّل تفتازانى در علم فصاحت و بلاغت، شرح مفتاح العلوم سکاکى، حاشیه بر کشّاف زمخشرى که تفسیرى است مشتمل بر نکات علم بلاغت، و شرح مواقف عضدى در کلام، تعریفات جرجانى،  کبرى در منطق، صرف میر.

میر سیدشریف از شاگردان قطب الدین رازى بود. گرچه اهل جرجان (گرگان) بود ولى در شیراز رحل اقامت افکند. میر سیدشریف از بیست سالگى به کار تدریس و تحقیق مشغول بود، مخصوصاً به تدریس فلسفه و حکمت اهتمام زیاد داشت. وی در سال ۷۴۰ ق در گرگان متولد شد و در سال ۸۱۶ ق در شیراز درگذشت.

طبقه هفدهم‏

در این طبقه بیشتر شاگردان محقق شریف وجود دارند که بعد از او ناشر افکارش بوده‏اند:

۱٫ محیى الدین گوشکنارى: او شاگرد میر سیدشریف جرجانى و استاد محقق دوانى بوده است. از تاریخ تولد و وفات او اطلاعى در دست نیست.

۲٫ خواجه حسنشاه، معروف به بقال: ایشان نیز شاگرد میر سیدشریف و استاد دوانى بوده است.

۳٫ سعدالدین اسعد دوانى: وی پدر محقق جلال الدین دوانى. او نیز از شاگردان محقق شریف بوده است.

۴٫ قوام الدین کربالى: وی استاد سید صدرالدین دشتکى، جلال الدین دوانى و شاگرد شریف جرجانى بوده است.

طبقه هجدهم‏

۱٫ سیدالحکما محمد بن ابراهیم حسینى دشتکى شیرازى، معروف به صدرالدین دشتکى و سید سند: از اعاظم حکماى دوره اسلامى و از افراد صاحب نظر بود. افکار، آراء و آثار او ، تا زمان میرداماد در میان فضلا و طالبان حکمت مطرح بود. وی در سال ۸۲۸ ق متولد شد و در سال ۹۰۳ ق درگذشته است.[۲] علوم عقلی را نزد شخصی به نام سید فاضل فارسى و قوام الدین کربالى (شاگرد سیدشریف) تحصیل کرد.

۲٫ علامه جلال الدین محمد بن اسعدالدین دوانى صدیقى، معروف به علامه دوانى و محقق دوانى. در منطق و فلسفه و ریاضیات صاحب نظر بوده است. برخى از آراء و افکار او نیز هنوز در کتب فلسفه مطرح است. شاگرد قوام الدین کربالی، محیى الدین گوشکنارى، حسنشاه(معروف به بقال) و پدرش اسعدالدین دوانى (که همه از شاگردان سیدشریف بوده‏اند) بود.

در زمان علامه دوانى به‌علت آوازه شهرت وى، شیراز مرکز ثقل علوم فلسفى شد؛ از خراسان، آذربایجان، کرمان،بغداد، روم و ترکستان، تشنگان علم به شیراز رهسپار شدند. علامه دوانى در سال ۸۳۰ ق متولد شده و در سال ۹۰۳ یا ۹۰۸ ق درگذشت.

۳٫ على بن محمد سمرقندى قوشجى، معروف به ملاعلى قوشجى: صاحب کتاب معروف شرح تجرید خواجه نصیرالدین طوسى. قوشجى متکلّم و ریاضى‌دان بود. وی زیج[۳] الغ بیک را که قاضى زاده رومى (استادش) و غیاث الدین جمشید کاشانى (نابغه ریاضى دان) شروع کرده و موفق به انجام آن نشده بودند به پایان رسانید. وی به تبریز و عثمانى سفر کرد، و در همان جا سال ۸۷۹ ق درگذشت.



[۱]. مطالب طبقه شانزدهم، هفدهم و هجدهم، از مأخذ زیر:‌ مطهری، مرتضی، مجموعه آثار(خدمات متقابل اسلام و ایران)، ج ۱۴، ص ۵۰۱- ۵۰۵، می باشد، در مواردی که به مأخذی غیر ازمأخذ بالا دست یافتیم در پاورقی آمده است.

[۲]. دشتکی، صدرالدین، اثبات الواجب، ص ۱۹۶٫

[۳]. (معرب زیگ… تعیین احوال و حرکات ستارگان و محاسبه نجومی و جدولی که از آن به حرکات سیارات معرفت یابند، فرهنگ فارسی معین.




کلیدواژه ها: , , , , , , ,



ثبت نظر


9 + 2 =