دایره المعارف اسلام پدیا » طبقات دوازدهم، سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم فیلسوفان مسلمان
منوی اصلی

طبقات دوازدهم، سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم فیلسوفان مسلمان

تاریخ: ۲۸ اسفند ۱۳۹۱ در باب: فلسفه

طبقه دوازدهم[۱]

۱٫ فریدالدین داماد نیشابورى: وی استاد خواجه نصیرالدین طوسى بوده و خواجه اشارات را نزد او تحصیل کرده است.

۲٫ شمس الدین عبد الحمید بن عیسى خسروشاهى، معروف به شمس الدین خسروشاهى: در طب و فلسفه و علوم شرعیه برجسته و از شاگردان مهم فخرالدین رازى بوده است. او در طبقه اساتید خواجه بوده است.

۳٫ قطب الدین ابراهیم بن على بن محمد سلمى، معروف به قطب الدین مصرى: وی نیز از شاگردان برجسته فخرالدین رازى بوده است. قطب الدین مصرى در فتنه مغول در نیشابور کشته شد.

۴٫ کمال الدین یونس (یا کمال الدین بن یونس) موصلى، معروف به ابن منعه: وی در مدرسه موصل به تدریس علوم فلسفى اشتغال داشت. وفات او در سال ۶۳۹ ق واقع شده است.

طبقه سیزدهم‏

۱٫ خواجه نصیرالدین محمد بن الحسن الطوسى: او را «استاد البشر» لقب داده‏اند. ارزش کارهاى فلسفى او و نقشى که در تحول فلسفه داشته است نیازمند به یک کتاب است. در ریاضیات از شخصیت هاى معدود جهان به شمار مى‏رود. وی از کسانى است که در اساس هیئت بطلمیوس تشکیک کرد و زمینه را براى هیئت جدید فراهم کرد. خواجه مانند بوعلى یک زندگى پرماجرا داشته است. وی آثار بسیاری آفریده و شاگردان بسیار تربیت کرده است. خواجه در سال ۵۹۷ ق متولد شد و در سال ۶۷۲ ق درگذشت.

۲٫ اثیرالدین مفضل بن عمر ابهرى: وی شاگرد امام فخر رازى بود. گفته شده هدایه از جمله کتاب‌های او است.

۳٫ نجم الدین على بن عمر کاتبى قزوینى، معروف به دبیران: از بزرگان فلاسفه، منطقیین و ریاضى دانان به شمار مى‏رود. کتاب معروف او در حکمت، حکمه العین و در منطق، شمسیه است. کاتبى استاد علامه حلّى و قطب الدین شیرازى و مصاحب خواجه‏ نصیرالدین طوسى در ساختن رصد مراغه بوده، و در سال ۶۷۵ ق درگذشته است.

طبقه چهاردهم‏

این طبقه را شاگردان خواجه نصیرالدین طوسى تشکیل مى‏دهند:

۱٫ حسن بن یوسف بن مطهر حلّى، معروف به علامه حلّى: او در سال ۶۴۸ ق متولد شده است، هر چند شهرت علامه حلّى به فقاهت است، اما او مردى جامع و در منطق و فلسفه نیز مهارت کامل داشته و کتب ارزشمندى تألیف کرده است. علامه شاگرد کاتبى و خواجه بوده و در سال ۷۲۶ ق درگذشت.[۲]

۲٫ کمال الدین میثم بن میثم بحرانى، معروف به ابن میثم بحرانى: ادیب، فقیه و فیلسوف بوده است. فلسفه را نزد خواجه نصیرالدین طوسى تحصیل کرد. ابن میثم شرحی بر نهج البلاغه نگاشته است، از نظر فلسفى، شرح او از بهترین شروح نهج البلاغه شمرده شده. ابن میثم در سال  ۶۹۹ ق درگذشت.[۳]

۳٫ قطب الدین محمود بن مسعود بن مصلح شیرازى، معروف به قطب الدین شیرازى: در منطق شاگرد کاتبى قزوینى، و در حکمت و طب (کلیات قانون) شاگرد خواجه نصیرالدین طوسى بوده است. او قانون بوعلى و حکمه الاشراق سهروردى را شرح کرد، در اقسام حکمت کتابى به فارسى نوشت به نام دره التاج، وی با خواجه نصیرالدین طوسى در کار رصد مراغه همکارى داشته است. وی در سال ۷۱۰ یا ۷۱۶ ق در گذشت.

۴٫ سیدرکن‌الدین‌ حسن بن محمد بن شرفشاه علوى حسینى استرآبادى، معروف به ابن شرفشاه: در مراغه محضر خواجه را درک و نزد او تحصیل کرد. وی در سال ۷۱۵ یا ۷۱۸ ق درگذشت.[۴]

طبقه پانزدهم‏

۱٫ قطب الدین محمد بن ابى جعفر رازى، معروف به قطب الدین رازى: از علماى نامى اسلامى، حکیم، منطقى و فقیه بوده است. او نزد علامه حلّى تحصیل نموده و علامه به او اجازه حدیث داد.

قطب الدین رازى، کتاب های محاکمات، شرح مطالع و … را نوشت و همچنین کتاب شمسیه کاتبى قزوینى را نیز شرح کرد. وی در سال ۷۶۷ ق درگذشت.[۵]

۲٫ شمس الدین محمد بن مبارکشاه مروى، معروف به میرک بخارایى:  وی کتاب حکمه العین کاتبى قزوینى را شرح کرد، از این رو در کتاب‌های فلسفی از او به شارح حکمه العین یاد مى‏شود.

۳٫ قاضى عضدالدین عبد الرحمن ایجى شیرازى: او در سال ۷۰۰ یا ۷۰۱ ق متولد شد، وی حکیم، متکلّم و اصولى بود. نظریات او در علم اصول و همچنین در برخى مسائل فلسفى و کلامى مطرح است. کتاب معروف او مواقف، هر چند عنوان کلامی دارد، ولى‏ بسیار به فلسفه نزدیک است، زیرا بعد از دوره خواجه نصیرالدین طوسى و تألیف کتاب تجرید، کلام بسیار به فلسفه نزدیک شد؛ یعنى هدف هاى کلامى با معیارهاى فلسفى توجیه مى‏شد و بسیارى از مسائل الهیات بالمعنى الاعم و بالمعنى الاخص فلسفه در کتب کلامى طرح مى‏شد، از این رو مواقف از این نظر جاى شایسته‏اى دارد. قاضى عضدالدین شاگردانى از قبیل تفتازانى، شمس الدین کرمانى، سیف الدین ابهرى تربیت کرد. او در سال ۷۵۶ یا ۷۶۰ ق درگذشت.



[۱]. مطالب طبقه دوازدهم، سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم، از مأخذ زیر:‌ مطهری، مرتضی، مجموعه آثار(خدمات متقابل اسلام و ایران)، ج ۱۴، ص ۴۹۶ – ۵۰۱ می باشد، در مواردی که به مأخذی غیر از آن چه ذکر شد، دست یافتیم در ذیل همان مطلب به صورت پاورقی بیان شد.

[۲]. ر.ک: حرعاملی، محمدبن حسن، أمل‏الآمل، ج‏۲، ص ۸۲ .

[۳]. ر.ک: همان، ج‏۱، ص۶۸۲٫

[۴]. ر.ک: سجادی، سید جعفر، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج ۴، مقاله ۱۳۷۸٫

[۵]. حسینی جلالی، محمد حسین، فهرس‏التراث، ج‏۱، ص ۷۳۰ .




کلیدواژه ها: , , , , , , ,



ثبت نظر


5 + = 10