دایره المعارف اسلام پدیا » طبقات بیست و سوم تا بیست و نهم فیلسوفان مسلمان
منوی اصلی

طبقات بیست و سوم تا بیست و نهم فیلسوفان مسلمان

تاریخ: ۲۸ اسفند ۱۳۹۱ در باب: فلسفه

طبقه بیست و سوم‏[۱]

۱٫ ملا محسن فیض کاشانى: حکیم، عارف و محدث بود. شاگرد و داماد ملاصدرا بوده و حکمت را نزد وى آموخته است. مرحوم فیض در سال ۱۰۹۱ ق درگذشت.

۲٫ ملا عبد الرزاق لاهیجى: ‏از مهم‌ترین آثار وی، شوارق الالهام و گوهرمراد است، او شاگرد و داماد ملاصدرا بود. ملاعبد الرزاق برخلاف ملامحسن فیض، از استاد خود کمتر تأثیر پذیرفته است. وى در سال ۱۰۷۱ ق یا ۱۰۷۲ ق درگذشت.

۳٫ ملارجبعلى تبریزى اصفهانى: وى شاگرد میرفندرسکى بود. از جمله شاگردان ملا رجبعلى: مولى محمد تنکابنى و حکیم محمدحسین قمى و قاضى سعید قمى بودند. وی در سال ۱۰۸۰ ق درگذشت.

۴٫ ملامحمدباقر معروف به محقق سبزوارى: حکیم و از اعاظم فقها بود. ایشان شاگرد شیخ بهایى و میرفندرسکى بود، او بر الهیات شفا حاشیه متینى نوشت. محقق سبزواری در سال ۱۰۹۰ ق درگذشت.

۵٫ آقا حسین خوانسارى‏معروف به محقق خوانسارى: او شاگرد محقق سبزوارى در منقول و شاگرد میرفندرسکى در معقول بود. وی بر الهیات شفا، شرح اشارات خواجه، شرح تجرید قوشجى و محاکمات، حاشیه زد. محقق خوانساری در سال ۱۰۹۸ ق درگذشت.

طبقه بیست و چهارم‏

۱٫ محمدسعید بن محمد مفید قمى، معروف به «قاضى سعید» و ملقب به «حکیم کوچک»: وی از شاگردان ملامحسن فیض، ملاعبد الرزاق لاهیجى و ملارجبعلى تبریزى بود. تولد وى در سال ۱۰۴۹ ق و وفاتش در سال ۱۱۰۳ ق بود.

۲٫ ملامحمد تنکابنى سراب: او شاگرد ملارجبعلى تبریزى و محقق سبزوارى بود.

۳٫ جمال الدین خوانسارى‏معروف به آقاجمال خوانسارى: وی شاگرد پدر خود(آقاحسین خوانسارى) و محقق سبزوارى بود. او در سال ۱۱۲۵ ق درگذشت.[۲]

۴٫ قوام الدین محمد رازى ‏معروف به قوام الدین حکیم: وى شاگرد ملارجبعلى تبریزى بود.

۵٫ محمد رفیع پیرزاده: وی از شاگردان ملارجبعلى تبریزى، و با یک واسطه شاگرد میرفندرسکى بود.

۶٫ على قلى خان: ‏فرزند قرچقاى خان خلجى قمى. وى شاگرد آقاحسین خوانسارى، ملاشمساى گیلانى و ملارجبعلى تبریزى بود. او در سال ۱۰۲۰ متولد شد و تا سال ۱۰۹۷ ق حیات داشت، تاریخ وفاتش مشخص نیست.[۳]

طبقه بیست و پنجم‏

۱٫ ملا محمدصادق اردستانى: وی مردى حکیم و زاهد و مرتاض بوده و مورد بى‏مهرى و تکفیر برخى معاصران خود قرار گرفته و تبعید شده است طبق گفته برخى، از ملامحمدصادق رساله‏اى باقى مانده به نام حکمت صادقیه درباره نفس و قواى مادى و معنوى آن‏، وی در سال ۱۱۳۴ ق درگذشت.

۲٫ شیخ عنایت اللَّه گیلانى: او مدرس فلسفه مشاء و از شاگردان میر قوام حکیم بود.

۳٫ میر سیدحسن طالقانى: ایشان مدرس شرح فصوص محیى الدین و کتب شیخ اشراق بود.

طبقه بیست و ششم‏

۱٫ ملااسماعیل خواجویى: از مشاهیر حکماى قرن‌های اخیر است. او شاگردان برجسته‌ای پرورش داد از قبیل: آقامحمد بیدآبادى، ملامهدى نراقى، میرزا ابوالقاسم مدرس اصفهانى و ملامحراب حکیم گیلانى. وى در سال ۱۱۷۳ ق درگذشت.[۴]

۲٫ میرزا محمدتقى الماسى. روضات از او به عنوان نواده مرحوم مجلسى یاد مى‏کند. پدرش نواده مجلسى اول بوده است و از کسانى است که در بقعه مرحوم مجلسى در اصفهان مدفون است و هم تصریح مى‏کند که استاد آقامحمد بیدآبادى بوده است‏.

۳٫ ملاحمزه گیلانى. وی شاگرد ملا محمدصادق اردستانى بود، در سال ۱۱۳۴ ق در گذشت.

۴٫ ملاعبد اللَّه حکیم او نیز مانند خواجویى و الماسى از اساتید آقامحمد بیدآبادى به شمار مى‏رود.

طبقه بیست و هفتم‏

۱٫ آقا محمد بیدآبادى گیلانى اصفهانى: وی از بزرگان حکماى قرن‌های اخیر و احیاء کننده فلسفه ملاصدرا بود. او مردى اخلاقی و مهذّب بلکه سالک بود. وی در سال ۱۱۹۷ ق درگذشت.

۲٫ ملامهدى نراقى کاشانى: ایشان از بزرگان فقها و حکما بود. او و پسرش ملا احمد نراقى از بزرگان علماى اسلام به شمار مى‏روند و هر دو به جامعیت معروف هستند. وى شاگرد ملااسماعیل خواجویى بود. برخی از کتاب های فلسفی وی عبارتند از: جامع الافکار و فاقد الانظار، اللمعهالالهیهفى‌الحکمهالمتعالیه، شرح الالهیات من کتاب الشفاء،
قرهالعیون‌فى‌الوجودوالماهیه، لمعات‌العرشیه، الکلمات‌الوجیزه، انیس‌الحکماء و انیس الموحدین، او روز شنبه ۱۸ شعبان ۱۲۰۹ در هشتاد و یک سالگى در شهر کاشان به دیار ابدى شتافت.

۳٫ میرزا ابوالقاسم حسینى خاتون آبادى‏، معروف به «مدرّس»: از مشاهیر مدرسان فلسفه در اصفهان و از خانواده میرمحمدحسین خاتون آبادى سبط مجلسى بوده است. وی شاگرد ملااسماعیل خواجویى بود، و در سال ۱۲۰۳ ق درگذشت.

۴٫ ملامحراب گیلانى: او حکیم و عارف، و از شاگردان خواجویى بود. ملامحراب در سال ۱۱۹۷ ق درگذشت.

طبقه بیست و هشتم‏

۱٫ ملاعلى نورى مازندرانى اصفهانى. او از بزرگ‌ترین حکماى اسلامى سه چهار قرن اخیر بود، و بزرگ‌ترین حوزه حکمت را در اصفهان دایر کرد. وى در سال ۱۲۴۶ ق درگذشت.

۲٫ ملااحمد نراقى: وی مانند پدر خود(ملا مهدی) جامع الفنون و مفتى و مجتهد و مرجع فتوا بود. معقول را از پدر فرا گرفت. وی در سال ۱۲۴۴ یا ۱۲۴۵ ق درگذشت.

۳٫ میرزا مهدى بن میرزا هدایت اللَّه (معروف به شهید چهارم): وی از مشاهیر فقها و معاریف علماى آن عصر بود. او در اصفهان در حوزه درس آقامحمد بیدآبادى حکمت آموخت. در سال ۱۱۵۲ ق متولد و در سال ۱۲۱۸ ق در مشهد، در جریان دفاع از حقوق مردم و مبارزه با دستبرد نادرمیرزا نوه نادرشاه به اموال آستانه مقدسه رضوى، به دست نادرمیرزا شهید شد.

طبقه بیست و نهم‏

۱٫ میرزا حسن نورى‏ فرزند ملاعلى نورى.

۲٫ ملااسماعیل بن ملامحمد سمیع دربکوشکى اصفهانى، معروف به واحدالعین: او از برجستگان شاگردان ملاعلى نورى، و استاد حاج ملاهادى سبزوارى بود. اسفار و مشاعر صدرا، و شوارق لاهیجى را حاشیه کرد و عرشیه صدرا را شرح کرد. وی در سال ۱۲۷۷ ق درگذشت.

۳٫ ملاعبد اللَّه زنوزى: وی از محضر حکیم نورى حکمت آموخت، و در سال ۱۲۳۷ ق حکیم نورى او را براى تدریس فلسفه از اصفهان به تهران فرستاد، پس از بیست سال تدریس در مدرسه مروى، در سال ۱۲۵۷ ق به رحمت حق پیوست.

۴٫ ملامحمدجعفر لنگرودى لاهیجى: وى شاگرد سید ابوالقاسم مدرس اصفهانى، ملامحراب گیلانى و ملاعلى نورى بود. اثر معروف او شرح مشاعر ملاصدرا است. وى علاوه بر آن شرح تجرید قوشجى و حاشیه خفرى بر شرح تجرید قوشجى را حاشیه کرد.

۵٫ ملاآقاى قزوینى: وی از افاضل شاگردان ملاعلى نورى بود، و در سال ۱۲۸۲ ق درگذشت.



[۱]. مطالب طبقه بیست و سوم تا بیست و نهم، از مأخذ زیر:‌ مطهری، مرتضی، مجموعه آثار(خدمات متقابل اسلام و ایران)، ج ۱۴، ص ۵۱۴ – ۵۲۴، می باشد، در مواردی که به مأخذی غیر مأخذ بالا  دست یافتیم در ذیل به صورت پاورقی آمده است.

[۲]. موسوی بحنوردی، کاظم، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج ۱، مقاله ۲۸۶٫

[۳].  تهرانى، ‏آقا بزرگ، الذریعهإلى‏تصانیف‏الشیعه، ج ‏۲، ص ۵۱۴٫

[۴]. سجادی، سیدجعفر، دایره المعارف بزرگ اسلام، ج ۲، مقاله ۷۵۳٫




کلیدواژه ها: , , , , ,



ثبت نظر


5 + 9 =