دایره المعارف اسلام پدیا » مسجد و پاسداری از عدالت
منوی اصلی

مسجد و پاسداری از عدالت

تاریخ: ۱۲ بهمن ۱۳۹۱ در باب: مسجد

از دیگر جنبه هایی که به کارکرد مسجد در زمینه های اجتماعی ـ سیاسی مربوط می شود، نقشی است که این نهاد مقدّس در گسترش عدالت در ابعاد گوناگون آن و مبارزه با ظلم و بی عدالتی ایفا می کند. از هنگامی که پیامبر اعظم (ص) مسجد را بنا نهاد، همواره آنان که مورد تعدّی و ستم قرار می گرفتند، به مسجد پناه می آوردند. داد مظلومان از ظالمان در مسجد گرفته می شد.

قضاوت­های امیرالمؤمنین (ع) در «دکه القضا»ی مسجد کوفه، امتداد بخشیدن به همین نقش مسجد بود. دادگستر جهان، امام مهدی (ع) قیام مقدّس خویش را برای حاکمیّت عدالت در زمین، از مسجد الحرام آغاز می کند.[۱] بر پایه نقلی، پایگاه آن حضرت و کسانی که پس از وی عهده دار بپا داشتن قسط و عدالتند، یکی از مساجد کوفه به نام مسجد سهله است.[۲] از دیدگاه فقه اسلامِ ناب، امام جماعت مسجد که اصلی ترین عنصر گرداننده مسجد است، باید به زیور «عدالت» آراسته باشد.[۳] به طور طبیعی، این امر سبب خواهد شد تا فضای مسجد به عطر دل انگیز عدالت معطّر شود؛ از این رو اگر مسجد را «خانه عدالت» نام نهاده شود، سخن گزافی نیست.

بی گمان، هرگاه مردم مسجد را هم عبادت­گاه، هم دادگاه و محلّ دفاع از مظلومان و مبارزه با تبعیض و بی عدالتی ببینند، آن را خانه امید خود می دانند و با دیده قدس و احترام بیشتری بدان می نگرند. چنانکه مسجد، در جایگاه اصیل خویش این­گونه بوده است. در بُعد عدالت اجتماعی نیز، مسجد همواره کانون مبارزه با ستم و بی عدالتی بوده است؛ به عنوان نمونه می توان به خطبه آتشین فاطمه زهرا (س) که در دفاع از مقام ولایت و مبارزه با ستم بر اهل بیت پیامبر (ع) در مسجد النبیّ ایراد شد، اشاره کرد.

شرح مبارزات گسترده، ریشه دار و اصیل مساجد، با دستگاه­های ظلم و ستم در گذر زمان، خود موضوع نوشتاری جداگانه است و در این مختصر نمی گنجد. در دوران انقلاب اسلامی مردم ایران بر علیه نظام ستمشاهی، جلوه هایی از نقش مسجد در بعد ستم ستیزی، آشکارا مشاهده شد. تا آن جا که می توان انقلاب اسلامی ایران را فرزند مسجد برشمرد.

بر پایه همین ارزیابی از مسجد، امام صادق (ع) خطاب به یکی از یاران خویش به نام یونس بن یعقوب می فرماید: «ستمگران را حتی در ساختن مسجد نیز یاری مکن»!؛[۴] زیرا هر گاه آنان بخواهند از خانه عدالت، پوششی برای بیدادگری خویش بسازند، کمک کردن به آنان کمک به بنای مسجد نیست؛ که گامی در راستای هدم و ویرانی مسجد است. پس یکی از ویژگی های مسجد آن است که در گسترش عدالت فردی و اجتماعی در جامعه دارای نقشی سازنده و مثبت باشد.



[۱]. مجلسى‏، محمد باقر، بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار، ج ۵۳، ص ۹ و ۱۰٫

[۲]. عاملی، محمّد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۳، ص۵۲۴، باب ۴۴ از ابواب احکام المساجد، حدیث ۱۰٫

[۳]. طباطبایی یزدی، سید محمّد کاظم، العروه الوثقی، ص ۲۹۸، فی مستحبّات الجماعه.

[۴]. وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۱۲۹ ـ ۱۳۰، باب ۴۲ از ابواب ما یکتسب به، حدیث ۸؛ نوبهار، رحیم، مسجد نمونه، ص۱۰٫




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


8 + = 10