دایره المعارف اسلام پدیا » فقهای دوره پنجم فقه شیعه
منوی اصلی

فقهای دوره پنجم فقه شیعه

تاریخ: ۰۳ بهمن ۱۳۹۱ در باب: فقه شیعه

هر چند دوره پنجم، دوره رکود فقه شیعه بوده است، ولى در این دوره نیز جمعى از فقها -هر چند اندک-، مشعل فروزان فقه اهل بیت (علیهم السلام) را روشن نگاه داشتند. برخى از فقهاى این دوره عبارتند از:

۱٫ قاضى عبد العزیز بن برّاج حلبی طرابلسى (م ۴۸۱ق):

قاضى ابن برّاج، از خصّیصان شیخ طوسی به شمار می آمد. شیخ او را به بلاد شام -که وطنش بود- فرستاد و بیست سال در طرابلس قاضی بود. ابن برّاج به همراه شیخ طوسی در محضر سید مرتضی حاضر می شد و سید به او هشت دینار شهریه می داد. از تألیفات او در فقه است: المهذّب، الجواهر فی الفقه و شرح جمل العلم و العمل.[۱] نقد آرای شیخ در برخی از آثار قاضی؛ مانند المهذّب به چشم می خورد.[۲]

۲٫ أبو على طوسى، فرزند شیخ طوسى (م حدود ۵۱۵ ق)، صاحب شرح النهایه.[۳]

۳٫ فضل بن حسن بن فضل طبرسى (م ۵۴۸ ق) نویسندۀ تفسیر ارزشمند «مجمع البیان». وى آراى فقهى خود را ذیل آیات الأحکام در همان کتاب تفسیر خود آورده است. از دیگر تألیفات او کتاب «العمده فی اصول الدین، و الفرائض و النوافل» است.[۴]

۴٫ أبو جعفر محمّد بن على طوسى معروف به «ابن حمزه» (م حدود ۵۵۰ ق). کتاب فقهى او «الوسیله الى نیل الفضیله» نام دارد.[۵]

۵٫ قطب الدین راوندى (م ۵۷۳ ق) مؤلّف کتاب «فقه القرآن» که در موضوع خود؛ یعنی آیات الأحکام، نخستین اثر محسوب می شود.[۶]

۶٫ أبو المکارم حمزه بن على بن أبو المحاسن، معروف به «ابن زهره» (م ۵۸۵ ق) کتاب معروف او در فقه و اصول، «غنیه النزوع الی علمی الأصول و الفروع» نام دارد. بخش فقه آن کامل و گسترده و حاوی استدلال­های متین است. ابن زهره اهل حلب بود. هرگاه در اصطلاح فقها «حلبیان» گفته می شود، مقصود، او و ابوالصلاح حلبی است و هرگاه «حلبیون» گفته شود، مقصود، آن دو، به علاوه ابن برّاج است.[۷]

۷٫ احمد بن علی طبرسی، صاحب کتاب معروف «الإحتجاج»‌ (م ۵۸۸ ق)، که کتاب «الکافی فی الفقه» را نگاشت که البته نباید آن را با کتاب ابوالصلاح حلبی اشتباه گرفت.[۸]

۸٫ سدید الدین حمّصی رازی (م حدود ۶۰۰ ق)، صاحب «المصادر فی اصول الفقه» و «المنقذ من التقلید و المرشد الی التوحید».[۹]



[۱]. امین عاملى، سید محسن، اعیان الشیعه، ج ۸، ص ۱۸، سید مرتضی کتاب جمل العلم و العمل را در دو بخش اعتقادیات و احکام عملی نگاشته بود که بخش اول را شیخ طوسی و بخش دوم را قاضی ابن برّاج شرح کرد، ر.ک: اسلامی، رضا، مدخل علم فقه، ص ۳۰۳٫

[۲]. مدخل علم فقه، ص ۳۰۳٫

[۳]. اعیان الشیعه، ج ۵، ص ۲۴۴-۲۴۶٫

[۴]. همان، ج ۸، ص ۳۹۸ و ۳۹۹٫

[۵]. سبحانى، جعفر، موسوعه طبقات‏ الفقهاء، ج ‏۶، ص ۲۸۴، شرح حال شماره ۲۳۱۸٫

[۶]. اعیان الشیعه، ج ۷، ص ۲۴۱- ۲۳۹؛ مدخل علم فقه، ص ۳۰۳٫

[۷]. اعیان الشیعه، ج ۶، ص ۲۴۹و ۲۵۰؛ مدخل علم فقه، ص ۳۰۳٫

[۸]. مدخل علم فقه، ص ۳۰۳٫

[۹]. همان، ص ۳۰۴٫




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


+ 6 = 9