دایره المعارف اسلام پدیا » فقهاى دوره هفتم فقه شیعه
منوی اصلی

فقهاى دوره هفتم فقه شیعه

تاریخ: ۰۳ بهمن ۱۳۹۱ در باب: فقه شیعه

مهم­ترین فقهاى دوره هفتم فقه شیعه عبارتند از:

۱٫ ملا محمّد تقى مجلسى (م ۱۰۷۰ق):

ملا محمّد تقى مجلسى (مجلسى اوّل) مردى‌ محقّق، عالم، زاهد، عابد و فقیهى متکلّم بود. از کتاب­هاى معروف او «روضه المتقین»، است که جزو بهترین شرح‌­ها بر کتاب «من لا یحضره الفقیه» شیخ صدوق است و نشانه مهارت و تخصّص او در ادبیات، رجال، فقه و حدیث است.[۱]

۲٫ ملا محسن فیض کاشانى (م ۱۰۹۱ق):

وى عارفى حکیم و محدّثى فقیه بود، احادیث کتب اربعه را در کتاب ارزشمند «الوافى» مرتّب نمود و در فقه نیز کتابى به نام «مفاتیح الشرایع» (که از مهم‌ترین کتاب‌های فقهی متداول است، شرح‌های بسیاری بر آن نوشته شده است) نوشت.[۲]

۳٫ محمّد بن حسن حرّ عاملى (م ۱۱۰۴ق):

عالم متبحّر و محدّث جلیل القدر، مرحوم حرّ عاملى، صاحب کتاب نفیس «وسائل الشیعه إلى تحصیل مسائل الشریعه‌« است که احادیث کتب اربعه و دیگر کتب مهم شیعه را به شیوه‌اى نو، جمع‌آورى کرده است.[۳]

۴٫ علّامه محمّد باقر مجلسى (م ۱۱۱۰ق):

علّامۀ مجلسى در علم و دانش و زهد و تقوا و جامعیّت، برتر از آن است که نیاز به معرفى داشته باشد. از افتخارات او همین بس که دائره المعارف وسیعى را به نام «بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار علیهم السلام‌«، براى امامیّه تألیف کرد که پیش از آن چنین کارى انجام نشده بود. کتاب «مرآه العقول فی شرح أخبار آل الرسول‌« که شرح کتاب «کافى» است، از دیگر تألیفات ارزشمند او است.

وى کتب فراوانى نوشت و نخستین کسى است که به طور گسترده، کتاب­هایى را به زبان فارسى و در معارف دینى، مطابق مذهب اهل بیت (علیهم السلام) تدوین کرد.[۴]

۵٫ شیخ یوسف بحرانى (م ۱۱۸۶ق):

محدّث کبیر و فقیه ماهر، شیخ یوسف بحرانى از کسانى است که هم به فقه و هم به حدیث احاطه کامل داشت. وى کتاب­هاى فراوانى را تألیف کرد، که مشهورترین آنها «الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره‌« است و در ۲۵ جلد انتشار یافته است. این کتاب، یک دوره فقه استدلالى، همراه با نقل اقوال و نصوص در هر مسئله است.[۵]

هر چند شیخ یوسف بحرانى را اخبارى مى‌دانند، ولى او با میانه روى و دست کشیدن از بسیارى از مبانى اخباری­ها، حرکت آنها را متوقّف کرد.[۶]

در عصر اخبارى‌گرى نیز که پرچمش را محمد امین استرآبادى برافراشت و تا حدود یک و نیم قرن در اهتزاز بود و با ظهور علّامه وحید بهبهانى ارکان آن، در­ هم ریخت، دانشمندان و مجتهدانى -هر چند اندک- بودند که در برابر موج اخبارى‌گرى سر خم نکردند و راه و رسم اجتهاد را ادامه دادند.[۷] برخى از بزرگان این گروه، عبارتند از:

۱٫ سلطان العلماء (م ۱۰۶۴ق)؛ نویسندۀ تعلیقه بر معالم الاصول و زبدۀ شیخ بهایى.[۸]

۲٫ فاضل تونى (م ۱۰۷۱ق)؛ نویسندۀ کتاب الوافیه در اصول فقه.[۹]

۳٫ جمال الدین خوانسارى (م ۱۱۲۵ق)؛ از آثار او مى‌توان به تعلیقاتى بر شرح لمعه اشاره کرد. [۱۰]

۴٫ فاضل هندى (م ۱۱۳۷ق): کتاب معروفش در فقه، «کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام‌« نام دارد که شرح قواعد علّامۀ حلّى است. این کتاب مورد اعتماد فراوان صاحب جواهر بود که گفته شده، اگر این کتاب نزد صاحب جواهر حاضر نبود، وى از جواهر چیزى نمى‌نوشت.[۱۱]



[۱]. ر.ک: حر عاملى، محمد بن حسن، امل الآمل، ج ۲، ص ۲۵۲؛ امین عاملى، سید محسن، اعیان الشیعه، ج ۹، ص ۱۹۲و ۱۹۳٫

[۲]. امین‏ عاملی، سید حسن، مستدرکات ‏أعیان ‏الشیعه، ج ‏۶، ص ۲۹۶ – ۲۹۹٫

[۳]. ر.ک: امل الآمل، ج ۱، ص ۱۴۱- ۱۴۵؛ اعیان الشیعه، ج ۹، ص ۱۶۷- ۱۶۹٫

[۴]. ر.ک: امل الآمل، ج ۲، ص ۲۴۸؛ اعیان الشیعه، ج ۹، ص ۱۸۲- ۱۸۴؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج ۱۰۲، ص ۲- ۱۶۵٫

[۵]. ر.ک: اعیان الشیعه، ج ۱۰، ص ۳۱۷٫

[۶]. براى آگاهى از اعتدال و میانه روى، بلکه عدول شیخ یوسف بحرانى از بسیارى از مبانى اخباری­ها، به مقدّمۀ کتابش الحدائق الناضره مخصوصاً مقدّمۀ دوازدهم مراجعه شود: بحرانى، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره، ج ‌۱، ص ۱۶۷ – ۱۷۰٫

[۷]. مکارم شیرازی، ناصر، دائره المعارف فقه مقارن، ص ۱۲۰‌.

[۸]. ر.ک: اعیان الشیعه، ج ۶، ص ۱۶۴- ۱۶۶؛ مستدرکات‏ أعیان‏ الشیعه، ج ‏۷، ص ۱۶۱٫

[۹]. اعیان الشیعه، ج ۸، ص ۷۰٫

[۱۰]. همان، ج ۹، ص ۲۳۱٫

[۱۱]. فاضل هندى، محمد بن حسن‌، کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، ج ‌۱، ص ۳۲ و ۳۳٫




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


4 + 9 =