دایره المعارف اسلام پدیا » دورۀ دوم فقه شیعه
منوی اصلی

دورۀ دوم فقه شیعه

تاریخ: ۰۳ بهمن ۱۳۹۱ در باب: فقه شیعه

دورۀ دوم فقه شیعه، دورۀ تفسیر و تبیین شریعت توسط امامان معصوم (علیهم السلام) است، که از سال ۱۱ هجرى آغاز و تا ابتداى غیبت صغری؛ یعنی سال ۲۶۰ هجری ادامه می یابد.[۱]

پس از رحلت رسول خدا (صلى الله علیه و آله) با توجّه به اقبال مردم به اسلام و گسترش کشور اسلامى و پدید آمدن حوادث تازه و مسائل جدید، لازم بود پرسش­هاى تازه، پاسخ داده شود. رسول خدا (صلى الله علیه و آله) این نیاز را با معرّفى اهل بیت (علیهم السلام) در کنار قرآن کریم، به عنوان مرجع علمى مسلمانان پس از خود، تأمین نمود.

حدیث متواتر و معروف «ثقلین»[۲] گویاى این مطلب و دلیل بر آینده‌نگرى رسول خدا (صلى الله علیه و آله) است. ائمّۀ اهل بیت (علیهم السلام)، در هر زمان مناسب، براى تبیین احکام و معارف و حلّ مشکل امّت اسلامى و صیانت از شریعت، تلاش مى‌کردند.[۳]

این دوره را به جهت فراز و نشیب های بسیار در وضعیت عمومی جامعه اسلامی و نحوۀ مواجهۀ حاکمان با امامان معصوم (علیهم السلام)، می توان به چهار مقطع تقسیم کرد:

۱٫ مقطع امامت امام امیر المؤمنین (علیه السلام)

۲٫ مقطع امامان بعد از امیر مؤمنان على (علیه السلام) تا امام محمد باقر (علیه السلام).

۳٫ مقطع امامت امام باقر و امام جعفر صادق (علیهما السلام).

۴٫ مقطع امامت امام کاظم (علیه السلام) تا آغاز دوران غیبت صغرای امام زمان (علیه السلام).



[۱]. اسلامی، رضا، مدخل علم فقه، ص ۲۷۳؛ ‌مکارم شیرازی، ناصر، دائره المعارف فقه مقارن، ص ۹۷‌.

[۲]. این حدیث با تعبیرات مختلف در کتب شیعه و سنّى آمده است: از کتب شیعه: ر.ک: کلینی، محمد بن یعقوب، کافى، ج ۱، ص ۲۹۴؛ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج ۲۷، ص ۳۳ و ۳۴؛ صفار، محمد بن حسن بن فروخ، بصائر الدّرجات، ص ۴۱۳ و ۴۱۴؛ مفید، محمد بن نعمان، الإرشاد فی معرفه حجج الله على العباد، ج ۱، ص ۱۸۰ و ۲۳۳؛ صدوق، محمد بن علی، أمالى، مجلس ۶۴، ح ۱۵، ص ۴۱۵؛ طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، ج ۱، ص ۱۴۹، مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج ۲۳، ص ۱۰۶- ۱۵۶٫ از منابع اهل سنّت نیز مى‌توان به این کتاب ها اشاره کرد: مسلم، صحیح مسلم، ج ۴، ص ۱۸۷۳؛ ترمذی، سنن ترمذى، ج ۵، ص ۳۲۸؛ احمد، مسند احمد، ج ۳، ص ۵۹؛ بیهقی، سنن بیهقى، ج ۱۰، ص ۱۱۴؛ حاکم، مستدرک الصحیحین، ج ۳، ص ۱۱۰، متقی هندی، کنز العمّال، ج ۱۴، ص ۴۳۵٫ براى اطلاع بیشتر، ر.ک: مکارم شیرازى و همکاران، ناصر، پیام قرآن، ج ۹، ص ۶۲-۷۱٫

[۳]. دائره المعارف فقه مقارن، ص ۹۶ و ۹۷٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


5 + = 9