دایره المعارف اسلام پدیا » اجماع، منبع فقه شیعه
منوی اصلی

اجماع، منبع فقه شیعه

تاریخ: ۰۴ بهمن ۱۳۹۱ در باب: فقه شیعه

سومین منبع در استنباط احکام در فقه شیعه، «اجماع» است. اجماع در لغت، گاه به معنای عزم و تصمیم[۱] است و گاه به معنای اتفاق،[۲] ولی در معنای اصطلاحی آن چندان اختلاف پدید آمده است که ارائه تعریفی جامع بر اساس همه مبانی و مسلک‌ها، ممکن نیست، جز آن که بگوییم اجماع؛ یعنی نوع خاصی از اتفاق که می تواند دلیل بر حکم شرعی باشد، اما در این که اتفاق چه کسانی شأنی چنین دارد، اقوال زیر پیدا شده است:

۱٫ اتفاق همه امت اسلامی؛ ۲٫ اتفاق خصوص مجتهدان در هر عصری؛ ۳٫ اتفاق اهالی شهر مدینه؛ ۴٫ اتفاق اهالی مکه و مدینه؛ ۵٫ اتفاق خلفای راشدین؛[۳] ۶٫ اتفاق شیخین؛ یعنی ابوبکر و عمر؛ ۷٫ اتفاق عده‌ای که یکی از آنها معصوم باشد.[۴]

نکته مهم آن است که نزد شیعه، اجماع، دلیل مستقلی در عرض کتاب و سنت نیست و حجیت آن بر کاشفیت از دلیل شرعی استوار است.[۵]



[۱]. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب،‌ ‌محقق: احمد فارس (صاحب الجوائب‌)‌، ج ‌۸، ص ۵۷٫

[۲]. حسینی زبیدی، محمد مرتضى،‏ تاج العروس من جواهر القاموس محقق: هلالى، على /سیرى، على، ج ‏۱۱، ص ۷۵٫‏

[۳]. مقصود، خلفای اربعه: أبو بکر، عمر، عثمان و على (علیه السلام) است.

[۴]. ر.ک: اسلامی، رضا، مدخل علم فقه، ص ۱۴۷٫

[۵]. برای آگاهی بیشتر ر.ک: همان، ص ۱۴۷– ۱۵۹؛ نقد دلیل اجماع اهل سنت (سایت اسلام پدیا).




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


2 + = 8