دایره المعارف اسلام پدیا » کلید کعبه و محل نگهداری آن
منوی اصلی

کلید کعبه و محل نگهداری آن

تاریخ: ۲۲ آذر ۱۳۹۱ در باب: کعبه (خانه خدا)

درباره پیشینه کیسه و محل نگهداری کلید کعبه، اطلاعات دقیقى در دست نیست؛ زیرا به ‏درستى‏ روشن نیست از چه هنگام ساخته شده است؟ و آیا هر سال به سوی متولیان کعبه ارسال مى‏گردیده یا خیر؟ با بررسى نوشته‏هاى تاریخ­نگاران در این ‏باره، به هیچ­گونه اشاره‏اى برخورد نشد. تنها، روایتى را که در آن از چگونگى سرقت کلید در کعبه معظمه، در روزهاى پایانى ماه رمضان سال ۹۷۶ هجرى سخن به میان آمده به ‏دست آمد. بر اساس روایت یاد شده، «شیخ عبد الواحد شیبى» طبق عادت همه ‏ساله، درِ کعبه مشرفه را براى ورود بانوان گشود. در این هنگام کلید کعبه که با پوششى از طلا آذین گردیده بود، از اتاق نامبرده به سرقت رفت. غوغایى در درون حرم شریف به‏ پا گردید. درهاى مسجدالحرام را بسته و مردم را بازرسى نمودند. لیکن این‏ کار سودى نبخشید تا این‏ که «سنان پاشا» در یمن آگاه گردید که کلید نزد شخصى عجمى است. پس از دستگیرى و اقرار وى، خانه او را محاصره کردند و کلید کعبه به همراه اموال دزدى دیگرى در آن‏ جا یافت شد.

وى پس از گردن زدن دزد، کلید را براى «شیخ عبد الواحد شیبى» باز فرستاد.[۱] آیا این حادثه مى‏تواند آغازى براى اهمیت دادن به کلید کعبه به ‏شمار آید و از آن هنگام، کیسه کلید کعبه ساخته شده باشد؟ شاید چنین باشد.

با این‏ که در نوشته‏هاى تاریخ‏نگاران پس از این تاریخ (۹۷۶ ه.) مطلبى مبنى بر ساخت کیسه کلید کعبه به دست نیامد. ولی اشاره نکردن آنان، موجب نفى مطلق ساختن این کیسه و ارسال آن در هر سال به همراه جامه کعبه معظمه نیست؛ زیرا آن کیسه از ضمیمه‏هاى جامه به ‏شمار آمده و تاریخ‏نگاران ضرورتى بر ذکر آن به هنگام ارسال جامه نمى‏دیده‏اند. همچنان‏ که در عصر جدید، شهادت‏ نامه‏هاى شرعى تسلیم جامه کعبه معظمه، به وجود آن کیسه، به‏ عنوان ضمیمه جامه شریفه در هر سال اشاره دارد.[۲] در صورتى‏ که سخن «ابراهیم رفعت پاشا» را، که به‏ عنوان فرمانده نیروهاى نظامى محمل حج مصرى و سپس چندین سال به ‏عنوان امیر الحاج مصر بوده و همه ‏ساله جامه کعبه را همراهى مى‏کرده، بدان بیفزاییم- نامبرده در کتاب خود درباره ساخته شدن این‏ کیسه از زمانى بس دراز در پیش سخن گفته و اضافه مى‏کند: «… از قدیم رسم بر این بوده که به همراه جامه کعبه، کیسه‏اى جهت کلید درِ کعبه ساخته مى‏شد و این کیسه به همراه کلید درِ کعبه نزد بزرگ خاندان بنى‏شیبه قرار مى‏گرفت …»[۳] بنا بر این با گفته‏هاى پیش آشکار مى‏گردد که کیسه کلید کعبه از دوران عثمانى ساخته شده و به همراه جامه شریفه، همه‏ ساله ارسال مى‏گردیده است.[۴]


[۱] . ابراهیم رفعت، مرآهالحرمین، ج ۱، ص ۲۹۹ و ۳۰۰؛ حسین عبداللَّه، باسلامه، تاریخ‏الکعبه المعظمه‏، ص ۳۷۹ و ۳۸۰٫

[۲] . نک: به شهادت‏نامه‏هاى شرعى تسلیم جامه کعبه معظمه در سال‏هاى ۱۳۲۱، ۱۳۲۲ و ۱۳۸۰ ه. ق.

[۳] . ابراهیم رفعت، مرآهالحرمین، ج ۱، ص ۳۰۰٫

[۴] . انصارى، هادی و محمد الدقن، کعبه و جامه آن از آغاز تاکنون، ص ۱۳۴٫




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


3 + 9 =