دایره المعارف اسلام پدیا » تبدیل معابد به مسجد
منوی اصلی

تبدیل معابد به مسجد

تاریخ: ۳۰ آذر ۱۳۹۱ در باب: احکام ظاهری مسجد

معابد یهود و نصارا (مسیحیان) که در سرزمین های اسلامی شناخته شده ­اند، تا زمانی که صاحبان آن منقرض یا متفرق نشده باشند و به قرارداد ذمّه و شریط آن نیز عمل می کنند، از احترام لازم برخوردار می­ باشند و کسی حق تعرّض به آنها را ندارد. احترام این معابد و اسباب و وسایل موجود در آن با وجود دو شرط فوق حتی در صورتی که ویران شوند و کسی نیز به آبادنی و عمران آن اقدام ننماید، محفوظ است. ولی در صورتی که معابد یهود و نصارا در «دار الحرب»[۱] قرار گرفته باشد، برای مسلمانان جایز است که آنها را به مسجد تبدیل کنند.

صاحب جواهر (ره) در این زمینه می گوید: «مراد از انقراض اهل ذمّه آن است که همگی آنان به گونه ای از بین بروند که کسی از آنان در کشور اسلامی باقی نماند و یا این­که قرارداد ذمّه آنان منتفی شده باشد. بنابراین تنها از بین رفتن کسانی که در سرزمین خاصی زندگی می کنند و یا انقراض دسته ­ای که این معبد را بنا نموده اند، برای جواز  تبدیل آن به مسجد کافی نیست. هر چند این احتمال وجود دارد که در دو صورت اخیر چنانچه معابد مذکور، معطل و بدون استفاده مانده باشد، تبدیل آن به مسجد جایز باشد».[۲]

مستند حکم فقیهان در موارد تبدیل معابد یهود و نصارا به مسجد، علاوه بر  اطلاقات و عموماتی که دلالت می کنند کلیه مکان ­ها «بجز آن­چه استثنا شده»، صلاحیت مسجد شدن را دارند، حدیث صحیحی است که نقل شده است: «شخصی به نام عیص می گوید: از امام صادق (ع) در مورد معابد یهود و نصارا سؤال کردم که آیا ویران نمودن آنها به قصد بنای مسجد، جایز است؟ امام (ع) فرمود: بلی».[۳]

برخی از فقیهان تصریح کرده ­اند از آن­جا که جهت وقف این مکان ­ها، عبادت بوده، تبدیل آنها تنها به مسجد جایز است و قرار دادن آن در مِلک شخصی جایز نیست.[۴]

اینک به دو استفتا و پاسخ آن در همین مورد اشاره می شود:

سؤال: چند سال قبل کلیمیان خرم آباد به اسرائیل مهاجرت نمودند. در حال حاضر فقط دو خانوار از آنها باقی است و کنیسه ­ای از کلیمیان باقی مانده که به علت عدم استفاده به واسطه نبودن یهودی ­ها تدریجاً مخروبه گردیده و اکنون محل تجمع معتادین شده است، تکلیف چیست؟

جواب: معابد مذکوره در حکم مساجد مسلمانان است. مؤمنان آن­جا را مسجد قرار دهند و احکام مسجد برآنها جاری می شود.[۵]

سؤال: امکنه­ای که مسلمانان از مسیحی­ها می خرند، مثل حمام و کلیسا، بالتبع مِلک مسلمانان می شود، آیا می توانند مورد استفاده قرار دهند یا نه؟

جواب: استفاده (شخصی) از حمام مانعی ندارد ولی کلیسا را مسجد کنند و نماز در آن بی اشکال است.[۶]

 



[۱]. دار الحرب سرزمینی است که ساکنان آن کافر بوده و به جنگ بر علیه مسلمانان اقدام نمایند.

[۲]. نجفى، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام‌، محقق و مصحح: قوچانى، عباس – آخوندى،‌ على، ج ۱۴، ص ۱۳۶٫‌

[۳]. کلینى، محمد بن یعقوب‏، کافی، محقق و مصحح: غفارى على اکبر و آخوندى، محمد، ج ۳، ص ۳۶۸٫

[۴]. برای ملاحظه تفصیل این مطلب، ر ک: جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام‌، ج ۱۴، ص ۱۳۲ – ۱۳۷٫

[۵]. موسوی گلپایگانى، سید محمد رضا‌، مجمع المسائل،‌ محقق و مصحح: کریمى جهرمى، على، ثابتى همدانی، على و نیرى همدانى، علی، ج ۱، ص ۱۵۵، س ۱۰۹٫‌

[۶]. همان، ص ۱۵۷، س ۱۱۵٫




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


1 + 7 =