دایره المعارف اسلام پدیا » خمس ، عمره و حج تمتع
منوی اصلی

خمس ، عمره و حج تمتع

تاریخ: ۰۲ آبان ۱۳۹۱ در باب: حج

حج و عمره از عباداتی هستند که هرسال مردم زیادی برای انجام آن مشتاق رفتن به بیت الله الحرام می باشند.

با توجه به این که برای اعزام زائران محدودیت هایی وجود دارد. هم اکنون کسانی که قصد تشرّف به حج یا عمره را دارند، باید برای حفظ نوبت، مبلغ مقرّری را به بانک بسپارند که این مبلغ مطابق قرارداد مضاربه است و سودی نیز به آن تعلّق می گیرد و زمانی که پس از حدود سه سال، نوبتِ تشرّف آن ها فرا می رسد، اصل پول و سود آن را دریافت می کنند و به سازمان حج و زیارت می سپارند و به عمره یا حج مشرف می شوند. حال با توجّه به این که سپردن پول به بانک مقدّمه رفتن به عمره یا حجّ است و چنانچه کسی این پول را به بانک نسپارد نوبتی را برای رفتن به عمره و یا حج نخواهد داشت و اکنون طریق رفتن به حج نیز همین است، آیا به اصل پول و سود آن خمس تعلّق می گیرد یا نه؟[۱]

در این زمینه پاسخ هایی از دفاتر مراجعه ارائه شده است که به تفصیل بیان می شود.

آیت اللّٰه تبریزى(ره): در فرض سؤال چنانچه بر اصل پول سال بگذرد؛ یعنى از وقت به دست آوردن پولى که به بانک سپرده‌اند، سال گذشته، باید خمس آن را بپردازند و نسبت به مقدارى که زیادتر از اصل پول به آنها مى‌دهند، اگر در همان سال به حج یا عمره بروند چیزى بر آنها نیست. و اللّٰه العالم.

آیت اللّٰه خامنه‌اى(دامت برکاته): در فرض مرقوم، اگر در همان سالِ خمسى سپرده‌گذارى به حج یا عمره مى‌رود، خمس ندارد، ولى اگر نوبت حج او پس از آن سال خمسى است، اصل پول خمس دارد لکن سود حاصله اگر پیش از سال عزیمت قابل وصول نبوده جزو درآمد سال وصول، محسوب است که اگر در همان سال به حساب هزینۀ سفر محسوب شود، خمس ندارد.

آیت اللّٰه سیستانى(دامت برکاته): به اصل پول خمس تعلق مى‌گیرد و نیز به سود آن، اگر از طریق معاملۀ شرعیّه ملک صاحب پول شده است، بلى اگر حج بر آنها مستقر شده و راه دیگرى براى رفتن به حج در سال ثبت نام نداشته باشند خمس به آن تعلق نمى‌گیرد.

آیت اللّٰه صافى(دامت برکاته): وجوب خمس معلوم نیست، هرچند احتیاط خوب است و نسبت به سود آن، اگر با آن پول معاملات شرعى، با رعایت شرایطش انجام شود و پرداختِ سود، طبق قرارداد باید در موقع تحویل اصل پول پرداخت شود، سود مذکور از منافع سال وصول است که اگر در همان سال صرف مئونه شود خمس ندارد و اگر باقى بماند آن هم خمس دارد.

آیت اللّٰه فاضل(ره): افرادى که براى تشرف به حج یا عمره ثبت نام مى‌کنند و در همان سال توفیق تشرّف پیدا نمى‌کنند، باید خمس اصل پول و سود متعلّقه مربوط به سنوات سابق را بپردازند، مگر براى افرادى که حج بر آنها مستقر شده و تمکّن از خرید فیش را ندارند.

آیت اللّٰه نورى همدانی(دامت برکاته): اگر همان سالى که مستطیع شده است، آن پول را براى انجام حج در نوبت خود به حساب ریخته است، آن پول جزو مئونه و مخارج آن سال محسوب مى‌شود و خمس ندارد ولى اگر در سال هاى قبل مستطیع بوده است و تأخیر انداخته و به حساب نریخته است باید خمس آن را بدهد.

آیت الله مکارم (ره) . اگر پولى که براى نام‌نویسى حج داده مى‌شود، از درآمد همان سال بوده باشد خمس ندارد.[۲]

حضرت  آیات بهجت (ره): به پولى که از درآمد سال براى حج و عمره واریز مى‏شود، خمس تعلق نمى‏گیرد ولى اگر بعد از گذشت سال آن را پس بگیرد یا مثلًا فیش آن را بفروشد، باید خمس آن را پرداخت نماید.[۳]

عمره مفرده

کسى که براى عمره مفرده ثبت نام کرده، در حالى که بردن او به عمره قطعى بوده و براى رفتن نیز به ناچار مى‏بایست پولى به حساب بریزد ولى در سال بعد نوبت او شد، و به عمره مشرف خواهد شد، آیا سر سال خمس، به این پول که به حساب سازمان حج و زیارت واریز شده، خمس تعلّق مى‏گیرد یا نه؟

آیت اللَّه بهجت(ره): در فرض سؤال خمس واجب نیست.

آیت اللَّه فاضل لنکرانى(ره): در فرض مذکور خمس پول را باید بدهد مگر این که دیگر نتواند پول را از سازمان حج پس بگیرد که در این صورت خمس ندارد.

آیت اللَّه خامنه‏اى(دامت برکاته): در فرض مزبور خمس ندارد.

آیت اللَّه صافى ،گلپایگانى: پول مذکور خمس ندارد. و اللَّه العالم.

آیت اللَّه سیستانى(دامت برکاته): خمس دارد.

آیت اللَّه مکارم شیرازى (دامت برکاته): خمس ندارد.[۴]

آیت اللَّه نورى همدانى: در عُمره نیز اگر به طور متعارف یک مرتبه یا در چند سال یک مرتبه باشد، پولى که به حساب ریخته است خمس ندارد،، امّا سودى که مى‌گیرد از ارباح آن سالى است که آن را تحویل مى‌گیرد و اگر تا آخر سالِ خمسى خود آن را در مخارج لازم زندگى خرج کرد، خمس ندارد و اگر بماند و سال بر آن بگذرد خمس دارد.[۵]

آیت اللَّه شیخ جواد تبریزى(ره): باید آن را تخمیس نماید و اللَّه العالم.[۶]



[۱]. محمودى، محمد رضا، مناسک حج( محشّٰى)، ص‌۶۲۰٫

[۲]. مکارم شیرازى، ناصر، مناسک جامع حج‌‌، ص ۳۷٫

[۳].  بهجت، محمد تقى، مناسک حج و عمره، ص ۲۱۱٫

[۴]. مناسک حج (المحشى للإمام الخمینی)، ص ۵۳۱٫

[۵]. محمودى، محمد رضا، مناسک حج( محشّٰى)، ص ‌۶۲۰٫

[۶]. مناسک حج (المحشى للإمام الخمینی)، ص ۵۳۱٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


+ 2 = 3