دایره المعارف اسلام پدیا » حج در فقه
منوی اصلی

حج در فقه

تاریخ: ۰۲ آبان ۱۳۹۱ در باب: حج

فقهای بزرگ شیعه ابواب مختلف فقه را چهار بخش می کنند عبادات، عقود، ایقاعات و احکام .

بر همین اصل و تقسیم، اعمال شرعی انسان یا به نحوی است که قصد تقرب به خدا در آنها شرط شده است و صرفاً باید به این قصد انجام شود و اگر به قصد و غرض دیگری آورده شود تکلیف ساقط نمی شود یا چنین نیست اگر از نوع اول باشد عبادت نامیده می­شود؛ مانند نماز، روزه، خمس، زکات، حج، جهاد و … و اگر از نوع دوم باشد یعنی قصد قربت شرط صحت آن نباشد و اگر به قصد و غرض دیگری هم آورده شود صحیح است ، آن نیز بر دو قسم است، یا وقوع آن متوقف به اجرای صیغه خاصی است یا نیست اگر متوقف به صیغه خاصی نباشد، احکام نامیده می شود؛ مانند: ارث، حدود، دیات و اگر متوقف به اجرای صیغه باشد این نیز به دو نوع است، یا صیغه آن باید به وسیله دو طرف خوانده شود، طرف ایجاب و طرف قبول، یا این که نیازی به دو طرف ندارد صیغه ای یک جانبه است. اگر از نوع اول باشد عقود نامیده می­شود؛ مانند بیع، اجاره، نکاح، وکالت، وقف و اگر از نوع دوم باشد آن را ایقاعات می گویند؛ مانند طلاق، نذر…، شکی نیست که حج جزو عبادات است؛ یعنی قصد قربت و اتیان عمل فقط برای نزدیک شدن به خدا در همه اعمال حج شرط است و همه اعمال حج از احرام گرفته تا طواف نساء باید « خالصانه لوجه الله » گزارده شود.

عبادات در اسلام از جهت اهداف و آثار اقسامی دارند و هر یک از آنها به تناسب شرایط زمانی، مکانی، مقدّمات و اجزاء، تأثیر به سزایی در تربیت و تکامل و تعالی انسان دارند؛ به عنوان نمونه حج عبادتی است که در آن هم تعب و رنج نفس است و هم محرومیت از محرمات احرام، هم عبادتی بدنی است و هم مالی، هم عبادت قولی است و هم عملی، قلب و زبان و جوارح باید در آن هماهنگ عمل کنند. گذشته از این که عبادت حج مشروط به زمان خاص «الحج اشهر معلومات» ( شوال، ذی قعده، و ذی حجه) و حضور در مکان­های معین (میقات ها، مکه، صفا، مروه، عرفات، منا و …)  است؛ از این جهت جمعیت میلیونی مسلمانان را در ایام معینی از سال و در جاهای معینی فراهم می آورد. این امور و امور دیگر، به این عمل عبادی ابعاد مختلفی بخشیده است، ابعاد و جنبه هایی چون عبادت خدا، خالص کردن نیت و عمل، سیاست و تدبیر جوامع اسلامی، بررسی وضعیت دشمنان داخلی و خارجی ابعاد فرهنگی، اخلاقی، اقتصادی، تربیتی و … این ابعاد گوناگون در اعمال حج آنچنان در هم آمیخته است که تفکیک آنها از هم امری بسیار دشوار است، از این جهت نگریستن به حج تنها از دریچه عبادت فردی و یا اقتصادی، مثله کردن این عمل بزرگ عبادی و از اثر انداختن آن است و لازم است که مسلمانان آن را با توجه به ابعاد و جنبه های گوناگونش بیاموزند.[۱]




کلیدواژه ها:



ثبت نظر


6 + 1 =