دایره المعارف اسلام پدیا » معنای اصطلاحی معرفت شناسی
منوی اصلی

معنای اصطلاحی معرفت شناسی

تاریخ: ۰۲ مهر ۱۳۹۱ در باب: معرفت شناسی

معرفت شناسی درباره شناخت های انسان و ارزش یابی انواع و تعیین ملاک صحت و خطای آنها بحث می کند.[۱]

برخی دیگر نیز در تعریف معرفت شناسی گفتند: شاخه ای از فلسفه است که به ارزشیابی معرفت بشری، حدود، مبانی و ابزار، مبادی دور و نزدیک آن و میزان اعتماد به آن و… می پردازد و در یک سخن میزان توانایی عقل و دستگاه ادراکی بشر در رسیدن به واقع را بررسی می کند.[۲] دکتر لگن هاوزن دربارۀ معرفت شناسی می گوید: در تعریف معرفت شناسی (Epistemology) می توانیم بگوییم که بخشی از فلسفه است که در آن به علم، باور، شناخت و شرایط آنها می پردازند و معرفت شناسی نظریه ای راجع به این مفاهیم است.[۳] در کتاب نگرش های نوین در فلسفه، تعریف معرفت شناسی این گونه آمده: معرفت شناسی شاخه ای از فلسفه است که به بررسی حقیقت، منابع و اعتبار معرفت می پردازد.[۴] برخی دیگر از صاحب نظران می گویند: تعریف دقیق معرفت‏شناسی عبارت است از دانشی که از احکام و عوارض معرفت، از آن جهت که وجودی حکایت گر است بحث می‏کند و ابزار و منابع و گستره و ارزش آن را بررسی می‏کند.[۵]

تعاریف زیر ناظر به حیث حکایت گری است:

الف) علم شناخت ابزار تفکر

ب) شاخه‌ای از فلسفه که به ماهیت و حدود و پیش فرض­ها و مبانی معرفت می‌پردازند.[۶]

ج)معرفت شناسی به سراغ ماهیت معرفت و توجیه باور می­رود.[۷]

د) علم « توجیه باورها».

  در بین تعاریف فوق، تعریف آخر بیشتر از سایر تعاریف، مورد توجه معرفت شناسان غربی واقع شده است.

به هر حال، در معرفت­شناسی به دنبال پاسخ به سؤالاتی هستیم که  مجموع این سؤالات و پاسخ ها مسائل معرفت شناسی را  تشکیل می دهند از قبیل اینکه:

آیا واقعیتی وجود دارد؟ برفرض وجود، آیا قابل دست یافتن است؟ بر فرض دستیابی، آیا این دستیابی قطعی و یقینی است؟ بر فرض دستیابی یقینی، ابزار آن چیست؟ آیا این معرفت یقینی، مطابق با واقع است؟ ملاک مطابقت و معنای صحیح آن چیست؟.[۸]


[۱]. مصباح، محمد تقی،  آموزش فلسفه، ج۱، ص ۱۵۳٫

[۲]. بر گرفته از سایت انجمن های علمی حوزه.

[۳]. لگن هاوزن، محمد، نگاهی به معرفت شناسی معاصر، فصلنامه ذهن، ۱۳۷۹ش، شماره ۳، ص ۷٫

[۴]. گری لینگ، ای.سی و دیگران، نگرش های نوین در فلسفه، مترجم دانشور، یوسف، ص ۸، .

[۵].  خسروپناه، عبدالحسین، چیستی معرفت در معرفت شناسی معاصر، اندیشه نوین دینی، تابستان ۱۳۸۴، شماره ۱،ص ۵۴٫

[۶].  هاملین، دیوید، تاریخ معرفت شناسی، ترجمه شاپور اعتماد، ص۱٫

[۷] . The Theory of Knowledge,ed.L.P,Pojman, p.1

[۸]. معلمی، حسن، نگاهی به معرفت شناسی در فلسفه غرب ص۵۲٫




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


5 + = 9