دایره المعارف اسلام پدیا » علم حضوری
منوی اصلی

علم حضوری

تاریخ: ۰۲ مهر ۱۳۹۱ در باب: معرفت شناسی

علم حضورى بنیادى‏ترین موضوع در فلسفه معرفت و سنگ بناى مابعدالطبیعه متعالى است. علم حضوری یعنی علمی که عین واقعیت معلوم پیش عالم ( نفس یا ادراک کننده دیگری ) حاضر است و عالم شخصیت معلوم را می یابد، مانند علم نفس به ذات خود و حالات وجدانی و ذهنی خود.

در علم حضوری مطابق تعریف بالا، علم و معلوم یکی است؛ یعنی وجود علم عین وجود معلوم است و انکشاف معلوم پیش عالم به واسطه حضور خود معلوم است در نزد عالم.[۱] عالم، وجود عینى آن را مى یابد و این شهود و یافتن، چیزى خارج از ذات عالِم نیست بلکه از شؤون وجود اوست و شبیه عوارض تحلیلیه اجسام است که از شؤون وجود آنها به شمار مى رود. به دیگر سخن: همان گونه که امتداد، امرى جداى از وجود جسم نیست بلکه مفهومى است که ذهن با فعالیت تحلیلى خودش آن را به دست مى آورد علم حضورى هم وجود جداگانه اى از وجود عالِم ندارد و مفهوم «علم» و «عالِم» با تحلیل ذهنى از وجود عالم به دست مى آید و مصداق آن در مورد خداى متعال، ذات مقدّس اوست که نه جوهر است و نه عرض، و در مورد مخلوقات، عین جوهر عقلانى یا نفسانى آنها است و طبعاً چنین علمى عرض و کیفیت نخواهد بود.[۲]


[۱]. مطهری، مرتضی، مجموعه‏آثار(اصول فلسفه و روش رئالیسم)، ج‏۱، ص۸۳٫

[۲]. مصباح، محمدتقی، آموزش فلسفه، ج۱، ص۲۲۰٫




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


8 + 8 =