دایره المعارف اسلام پدیا » جایگاه سعادت در روایات
منوی اصلی

جایگاه سعادت در روایات

تاریخ: ۱۶ مهر ۱۳۹۱ در باب: سعادت

خوشبختی ترجمه واژه «سعادت» است که نقطه مقابل آن، بدبختی، یا همان «شقاوت» قرار گرفته است. در بعضی از کتاب های روایی، بابی به همین عنوان آمده است. برای نمونه، در بحارالانوار، جلد پنجم، باب ششم به این موضوع اختصاص دارد و آیات و روایات این موضوع در آن جمع آوری شده است.

به دلیل فراوانی روایات و احادیثی که در این زمینه وارد شده اند، در این مقال مختصر، به تعدادی از روایات در باب نشانه ها و اسباب بدبختی و این که خوشبخت و سعادتمند کیست، به عنوان نمونه اشاره می شود:

۱٫ امیرالمؤمنین علی (ع) فرمود: «سعادتمند و خوشبخت کسی است که از زندگی دیگران عبرت آموزد و شقاوتمند و بدبخت کسی است که فریفته هوا و هوس خود گردد».[۱] همچنین فرمود: «همانا تیره روز و بدبخت کسی است که از عقل و تجربه خود محروم ماند و از آن بهره نگیرد».[۲]

۲٫ علی (ع) در جای دیگری به نشانه های شقاوت اشاره نموده می فرماید: «از نشانه های بدبختی، دغل کاری با دوست است».[۳] «از نشانه های شقاوت و بدبختی، بدی کردن به نیکان است».[۴]

۳٫ در جای دیگری، عوامل شقاوت و بدبختی را بر می شمارند و آن را معلول و نتیجه اندیشه و رفتار آدمی می دانند؛ چون انسان با سوء اختیار خود، راه شقاوت و بدبختی را می پیماید. ایشان در ابتدای نامه مشهور خود به مالک اشتر، راه سعادت و خوشبختی یا شقاوت و بدبختی را گوشزد نموده و می فرماید: فرد شقی (بد بخت)، مایه عبرت همه مسلمانان، به ویژه مسئولان مملکتی خواهد بود. حضرت، نامه را چنین آغاز می فرماید: به نام خداوند بخشنده مهربان. این فرمان از بنده خدا، علی، امیر مؤمنان، به مالک اشتر پسر حارث است. در عهدی که با او دارد، هنگامی که او را به فرمانداری مصر … و از واجبات و مستحبات، پیروی کند؛ فرمان هایی که جز با پیروی آن، سعادتنمند و خوش بخت نخواهد شد و جز با انکار و ضایع کردن آن، شقی و بدبخت نخواهد گردید.[۵]

امیر مومنان علی (ع)، راه سعادت و خوشبختی را تنها در اطاعت خدا و انجام دادن فرمان های او می داند و شقی و بدبخت را کسی می داند که این راه را نپیماید.

۴٫ به احادیث دیگری در زمینه سعادت و شقاوت توجه و دقت شود: حضرت علی (ع) فرمود: «بدبخت کسی است که از هوا و هوس و نادرستی های خویش فریب بخورد».[۶] همچنین فرمود: «بدبخت کسی است که از عقل و تجربه خود بهره نگیرد).[۷] و نیز فرمود: از گناهان باز ایستید و نفس های خود را از آنها بازدارید؛ زیرا بدبخت کسی است که عنان خود را در عرصه گناهان رها سازد».[۸]

۵٫ پیامبر اکرم (ص) فرمود: «بدبخت کسی است که در این ماه بزرگ (رمضان) از آمرزش خدا محروم ماند.[۹]

۶٫ پیامبر اکرم (ص) خطاب به حضرت علی (ع) فرمود: «ای علی، چهار چیز نشانه بدبختی است: خشکی چشم و قساوت قلب و آرزوی دراز و عشق به زنده ماندن».[۱۰]

در این مورد علی (ع) فرمود: «یکی از بزرگترین بدبختی ها، سنگدلی است».[۱۱]

۷٫ علی (ع) فرمود: «تباه کردن معاد از بدبختی است».[۱۲] نیز فرمود: «از بدبختی است که انسان، دین خود را وسیله حفظ دنیایش قرار دهد».[۱۳]

۸٫ امام رضا (ع) فرمود: «قلم تقدیر خداوند بر خوشبختی کسی که ایمان آورد و تقوا داشته باشد و بر بدبختی کسی که ایمان نیاورد و نافرمانی ورزد، رقم خورده است».[۱۴]

در این راستا امام حسین (ع) در دعای عرفه به محضر حق تعالی عرضه می دارد: «خدایا، کاری کن از تو چنان بترسم که گویی می بینمت و با تقوا و ترس از خودت، خوشبختم گردان و با معصیت و نافرمانی ات، شوربختم مکن».[۱۵]

و نیز پیامبر اسلام (ص) می فرماید: «خوشبخت کسی است که سرای باقی را که نعمتش پایدار است، بر سرای فانی که عذابش بی پایان است، برگزیند و از آنچه در اختیار دارد، به سرایی که بدانجا رود، پیش فرستد. پیش از آن که آنها را برای کسی گذارد که وی با انفاق آن خوشبخت می شود، ولی خود او با گردآوردن آن (دارایی ها) بدبخت شده است».[۱۶]

۹٫ علی (ع) فرمود: «کسی که آزمندی اش زیاد باشد، بدبختی اش بسیار است».[۱۷] «دنیا دوستی، مایه بدبختی است».[۱۸] «آزمندی و سیری ناپذیری، بدبختی و خواری می آورد».[۱۹]

۱۰٫ امام صادق (ع) فرمود: «نافرمانی و عقوق پدر و مادر ازگناهان بزرگ است؛ زیرا خداوند، کسی را که نافرمانی پدر و مادر کند، نافرمان و بدبخت خوانده است».[۲۰]

۱۱٫ امیرمؤمنان علی (ع) در پاسخ این پرسش که بدبخت ترین مردم کیست، فرمود: «کسی که دین خود را به دنیای دیگری بفروشد».[۲۱]

۱۲٫ پیامبر اکرم (ص) فرمود: «بدبخت ترین بدبخت ها کسی است که فقر دنیا و عذاب آخرت در او جمع شود».[۲۲]

۱۳٫ امیر المؤمنین (ع) فرمود: «خوشبخت آن کسی است که از دیگری پند گیرد و به کار بندد».[۲۳] همچنین فرمود: «خوشبخت کسی است که از کیفر خدا ترسید، پس ایمن گردید و به پاداش امید بست و نیکوکاری پیشه کرد و شوق بهشت دردلش جای گرفت و شبانه راه پیمود».[۲۴]

۱۴٫ امام صادق (ع) فرمود: «خوش بخت کسی است که در نفس خود فراغتی یابد و به کار اصلاح آن پردازد».[۲۵]

۱۷٫ علی (ع) می فرماید: «خوش بخت کسی است که در طاعت (خدا) اخلاص داشته باشد».[۲۶] همچنین فرمود: «خوش بخت کسی است که به آنچه از دست رفته است، بی اعتنا باشد».[۲۷]

۱۸٫ پیامبر اکرم (ص) به علی(ع) فرمود: «خوش بخت حقیقی کسی است که تو را دوست بدارد و از تو اطاعت کند».[۲۸]

۱۹٫ امام صادق (ع) فرمود: «کسی که عالم نباشد، سزاوار نیست که خوش بخت شمرده شود».


[۱]. امیر المؤمنین، علی، نهج البلاغه، گردآورنده سید رضی، ترجمه دشتی، محمد، خطبه ۸۶٫

[۲]. همان، نامه ۷۸٫

[۳]. میزان الحکمه با ترجمه فارسی، ج ۶، ح ۹۵۶۵٫

[۴]. همان، ح ۹۵۶۶٫

[۵]. نهج البلاغه، همان، نامه ۵۳٫

[۶]. همان، ح ۹۵۲۶٫

[۷]. همان، ح ۹۵۲۷٫

[۸]. همان، ح ۹۵۲۸٫

[۹]. همان، ج۵، ح ۷۴۵۷٫

[۱۰]. همان، ح ۹۵۶۴٫

[۱۱]. همان، ح ۹۵۵۹٫

[۱۲]. همان، ح ۹۵۶۸٫

[۱۳]. همان، ح ۹۵۶۹٫

[۱۴]. همان، ح ۹۵۴۵٫

[۱۵]. همان، ح ۹۵۴۶٫

[۱۶]. همان، ح ۸۵۳۲٫

[۱۷]. همان، ح ۹۵۴۷٫

[۱۸]. همان، ح ۹۵۵۰٫

[۱۹]. همان، ج ۳، ح ۲۶۲۳٫

[۲۰]. وسائل الشیعه، ج ۱۵، ح ۲۰۶۲۶٫

[۲۱]. میزان الحکمه، ج ۶، ح ۹۵۵۴٫

[۲۲]. همان، ح ۹۵۵۷٫

[۲۳]. همان، ج ۵، ح ۸۵۳۱٫

[۲۴]. همان، ح ۸۵۳۰٫

[۲۵]. همان، ح ۸۵۳۳٫

[۲۶]. همان، ح ۸۵۳۴٫

[۲۷]. – همان، ح ۸۵۳۵٫

[۲۸]. همان، ح ۸۵۳۶٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


+ 1 = 6