دایره المعارف اسلام پدیا » جایگاه سعادت در اسلام
منوی اصلی

جایگاه سعادت در اسلام

تاریخ: ۱۶ مهر ۱۳۹۱ در باب: سعادت

یکی از اموری که موجب پدید آمدن اختلاف آرای فراوانی در تعریف سعادت گردیده است، تفاوت در جهان بینی‎هایی است که زیر بنا و اساس نظام‎های اعتقادی و اخلاقی است، از این رو دست یافتن به جهان بینی‎ای صحیح، در ارائه تعریف درستی از سعادت و چگونگی وصول به آن نقش به سزایی خواهد داشت، که از جمله ‌آنها اختلافی است که یک دیدگاه مادی با دیدگاهی الهی بر سر تعریف و تعیین مصداق حقیقی سعادت دارد.

مکتب اسلام نیز که از یک جهان بینی توحیدی برخوردار است تعریف خاصی از سعادت داشته و مصداق خاصی از آن را به عنوان سعادت حقیقی عنوان نموده است و برای رسیدن به آن توصیه‎ها و دستوراتی را نیز ارائه نموده است؛ از دیدگاه اسلامی سعادت حقیقی و مطلوب نهایی انسان رسیدن به قرب الهی است [۱]و تنها در این صورت است که انسان نیک بخت و سعادت مند می‎گردد و از بالاترین لذت‎ها هم از نظر کمّی و هم از نظر کیفی نیز برخوردار می‎گردد بنابراین از دیدگاه اسلامی انسان از یک طرف با خداوند در ارتباط است و از این رو در رسیدن به سعادت باید رضایت خداوند و در نتیجه قرب الهی را مورد توجه خود قرار دهد و از طرف دیگر نیز باید رابطه او با معاد مورد توجه قرار گیرد، تا مصداق حقیقی سعادت وی تأمین گردد و لذا آیات قرآن کریم در اکثر موارد مصداق فلاح و رستگاری را سعادت اخروی معرّفی می‎کنند[۲] هر چند که اسلام ترک کلّی دنیا را توصیه نمی‎کند، امّا با توجه به اهمیت غیرقابل قیاس آخرت نسبت به دنیا سعادت حقیقی را همان سعادت اخروی می‎داند که در نتیجه قرب الهی پدید می‎آید و البته در متون اسلامی برای رسیدن به این سعادت اخروی و قرب الهی شرایط و ویژگی هایی نیز مورد توجه قرار گرفته‎اند که از جمله آنها داشتن ایمان الهی است بنابراین از نظر اسلام برخورداری از معرفت عقلانی محض برای وصول به سعادت واقعی کفایت نمی‎کند و علاوه بر آن باید از فضایل الهی از جمله ایمان به خداوند، معاد و نبوت نیز برخوردار گردند؛ همچنین باید از یک سری فضایل اخلاقی شایسته‎ای نیز بهره‎مند شد و لذا در قرآن کریم توصیه‎هایی نسبت به تفکر و تعقل ورزیدن، ایمان آوردن و بهره‎مند شدن از فضایل اخلاقی نیز به عمل آمده است که می‎توان به عنوان نمونه برخورداری از تقوای الهی و همچنین یاد و ذکر الهی را مثال زد که در جهت فلاح و رستگاری و سعادت انسانی مورد توصیه قرار گرفته‎اند[۳]

پس سعادت حقیقی انسان در رسیدن به قرب الهی و همان سعادت اخروی است که تنها از طریق یک سری فعالیت‌های عقلی، اخلاقی، و دینی بدست می آید. البته از نظر اسلام انسان موجودی است مختار و اختیار انسان از محکمات معارف اسلام است و در سراسر متون دینی اسلام بر اختیار انسانی تأکید شده است، دست یافتن به این سعادت نیز امری کاملاً اختیاری است؛ و لذا از دیدگاه اسلامی کوشش و تلاش هر شخص در دست یابی او به سعادت حقیقی‌اش تأثیر گذار است، و نتیجه کارهای انسان به خود او برمی‌گردد و هرگونه جبر انسان مردود می‌باشد.[۴]


[۱] ر.ک رجبی، محمود، انسان شناسی، ص ۲۰۹ ـ ۲۰۱، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۸۰ش.

[۲] هود، ۱۰۵ و ۱۰۸٫

[۳] آل عمران، ۱۳۰؛ انفال،۴۵٫

[۴] برای مطالعه بیشتر ر.ک: محمود رجبی، انسان شناسی، ص ۱۴۹ ـ ۱۷۷٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


9 + 6 =