دایره المعارف اسلام پدیا » تصوّر و تصدیق
منوی اصلی

تصوّر و تصدیق

تاریخ: ۰۲ مهر ۱۳۹۱ در باب: معرفت شناسی

تَصَوُّرْ وَ تَصْدیق، دو اصطلاح عمده در منطق برای تقسیم دوگانۀ علم حصولی است.

تعریف تصور

از لحاظ لغوی کلمه “تصور” از ماده «صورت» گرفته شده که به معنای شکل و هئیت اشیاء می باشد؛[۱] در گفت و گو های رایج نیز اصطلاح  تصور، برای مفاهیمی همچون ” نقش بستن” و” صورت پذیرفتن” به کار برده می شود؛ اما در اصطلاح تعریف های گوناگونی شده:

تصور در اصطلاح اهل معقول عبارت است از پدیدۀ ذهنی ساده‏ای که شأنیت حکایت از ماورای خودش را داشته باشد مانند تصوّر کوه دماوند و مفهوم کوه.[۲]

هر علمى و ادراکى را که اعتبار کنند اگر خالى یا مجرد از حکم (چه به اثبات و چه به نفى) باشد آن را تصور خوانند.[۳]

تعریف تصدیق

از آن جا که تعریف هریک از تصور و تصدیق به نحوی با تعریف دیگری مرتبط است، فهم معنای دقیق تصور، مستقل از تعریف تصدیق، ممکن نیست. دربارۀ چیستی و حقیقت تصدیق اقوال مختلفی وجود دارد:

تصدیق عبارت از اقرار نفس به معنای قضیه و صورت اذعان به آن است و منظور این است که معنای حاضر در نفس، مطابق واقع و نفس‌الامر است. به عبارت دیگر تصدیق آن است که پس از حصول صورت تألیفی معنای قضیه در ذهن، نسبت این مفهوم مرکب با نفس‌الامر سنجیده شود و به مطابقت یا عدم مطابقت آن با خود اشیاء و امور حکم شود.[۴]

تصدیق عبارت از تصوری است که همراه آن حکمی وجود داشته باشد، یا مقارن حکم باشد، بااثبات یا نفی.[۵]


[۱]. حائری یزدی، مهدی، کاوش های عقل نظری، ص ۲۲۷٫

[۲]. مصباح، محمد تقی، آموزش فلسفه، ج۱، ص۱۸۴٫

[۳]. طوسی،خواجه نصیر الدین، أساس الاقتباس، ص۳٫

[۴]. محمود یوسف ثانی، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۵ (بخش تصور و تصدیق)

[۵]. خواجه نصیر الدین الطوس، أساس الاقتباس، ص۳٫




کلیدواژه ها:



ثبت نظر


7 + = 11