دایره المعارف اسلام پدیا » امکان معرفت
منوی اصلی

امکان معرفت

تاریخ: ۰۲ مهر ۱۳۹۱ در باب: معرفت شناسی

اولین سخن در باب شناخت که از قدیم مطرح بوده و امروز هم مطرح است این است که اصلا آیا شناخت ممکن است؟ آیا می شود جهان را شناخت؟ آیا می شود انسان را شناخت؟ آیا می شود هستی را شناخت؟ این پرسش ها، از دیرباز فرا روى اندیشمندان قرار گرفته و معمولاً تحت عنوان «امکان شناخت»، مورد بحث و بررسى قرار مى‏گیرد، عده ای از اساس منکرند، می گویند شناخت برای بشر غیر ممکن است، یعنی یک شناخت قابل اعتماد و اطمینان برای بشر یک امر ناممکن است، «لا ادری گری» یعنی «نمی دانم گری» سرنوشت محترم بشر است.[۱]

البته اگر نسبت انکار علم به طور مطلق به کسانی صحیح باشد بهترین توجیه اش این است که ایشان مبتلی به وسواس ذهنی شدیدی شده بودند چنانکه گاهی چنین حالاتی نسبت به بعضی از مسائل برای افرادی رخ می‏دهد و در واقع باید آن را نوعی بیماری روانی به حساب آورد.[۲]

به عبارت دیگر؛ در طول تاریخ فلسفه، شبهات و سؤالاتى در این زمینه مطرح بوده و همان گونه که گفته شد بعضى افراد در امکان آن تردید و یا منکر شدند؛ ولى با کمترین دقت و تأملى مى‏توان گفت: شک مطلق، محال و غیرقابل تحقق است؛ زیرا کسى که ادعاى شک مطلق دارد، در شک خود، شک ندارد و اگر به علم حضورى و سرّ یقینى بودن آنها توجه شود، به امور یقینى و غیرقابل تردید فراوانى که هم وجود دارند و هم وجودشان عین واقع است، اذعان خواهد شد و اصولاً استدلال بر عدم یقین، خود، متضمن علم و یقین هاى فراوانى است که مقدمات استدلال و شکل آن و قاعده «اجتماع نقیضین» از جمله این علوم است.[۳]


[۱]. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج ۱۳، ص ۳۴۳٫

[۲]. مصباح یزدی، محمد تقی، آموزش فلسفه، ج۱، ص۱۶۱٫

[۳]. على‏تبار، رمضان، امکان شناخت و فهم یقینى از دین، رواق اندیشه ۱۳۸۳، شماره ۳۸، ص۷۷؛ برای آگاهی بیشتر: حسین زاده، محمد، معرفت شناسی، ص۲۳٫




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


1 + = 3