دایره المعارف اسلام پدیا » داستان ابرهه در قرآن
منوی اصلی

داستان ابرهه در قرآن

تاریخ: ۰۱ شهریور ۱۳۹۱ در باب: ابرهه

خداوند متعال در قرآن کریم به ماجرای ابرهه و فیل سواران حبشه، اشاره کرد و سوره ویژه ای با نام «الفیل» نازل فرمود. قرآن در ابتدای سوره چنین می فرماید: «آیا ندیدى پروردگارت با اصحاب فیل چه کرد»؟[۱]

آنها با آن همه لشگر و قدرت آمده بودند تا خانه خدا را ویران سازند، و خداوند با لشگرى به ظاهر بسیار کوچک و ناچیز، آنها را درهم کوبید، فیل ها را با پرنده هاى کوچک، و سلاح هاى پیشرفته آن روز را با سنگریزه (سجیل) از کار انداخت، تا ضعف و ناتوانى این انسان مغرور و خیره سر را در برابر قدرت الهى ظاهر و آشکار سازد.

تعبیر به (الم تر؛ آیا ندیدى؟) با این که این حادثه زمانى رخ داد که پیامبر (ص) دیده به جهان نگشوده بود، و یا مقارن تولد آن حضرت بود، به خاطر آن است که حادثه مزبور بسیار نزدیک به عصر پیغمبر اکرم (ص) بود و به علاوه به قدرى مشهور و معروف و متواتر بود که گویى پیغمبر (ص) با چشم مبارکش آن را مشاهده کرده بود، و جمعى از معاصران پیامبر مسلماً آن را با چشم خود دیده بودند.

تعبیر به «اصحاب الفیل» به خاطر همان چند فیلى است که آنها با خود از یمن آورده بودند، تا مخالفان را مرعوب ساخته و شترها و اسب ها از مشاهده آن رم کنند و در میدان جنگ نمانند.[۲]

سپس قرآن مى افزاید: «آیا خداوند نقشه آنها را در ضلالت و تباهى قرار نداد»؟[۳]

آنها قصد داشتند خانه کعبه را خراب کنند، به این امید که به کلیساى یمن مرکزیت بخشند، و تمام قبائل عرب را متوجه آن جا سازند، اما آنها نه تنها به مقصد خود نرسیدند، بلکه این ماجرا که آوازه اش در تمام جزیره العرب پیچید بر عظمت مکه و خانه کعبه افزود، و دل هاى مشتاقان را بیش از پیش متوجه آن ساخت و به آن دیار امنیت بیشترى بخشید. و منظور از «ضلالت» که همان گمراه ساختن است این است که آنها هرگز به هدف خود نرسیدند.

سپس بر شرح این ماجرا پرداخته، مى فرماید: «خداوند پرندگانى را گروه گروه بر سر آنها فرستاد».[۴]

صاحب تفسیر نمونه معتقد است که «ابابیل» بر خلاف آنچه در زبان ها مشهور است نام آن پرنده نبود، بلکه معناى وصفى دارد، بعضى آن را به معناى (جماعات متفرقه) دانسته اند، به این معنى که پرندگان مزبور «گروه، گروه» از هر طرف به سوى لشکر فیل آمدند. این کلمه معناى جمعى دارد که بعضى مفرد آن را «ابابله» به معناى گروهى از پرندگان یا اسب ها و شتران دانسته اند، و بعضى مى گویند جمعى است که مفرد از جنس خود ندارد.

به هر حال «طیر» در این جا معناى جمعى دارد و این دو واژه (طیر) و (ابابیل) مجموعا به معناى پرندگان گروه گروه است، نه این که ابابیل نام آن پرندگان باشد.

در این که این پرنده چه پرنده اى بوده است؟ مشهور این است پرندگانى شبیه به پرستو و چلچله بودند که از طریق دریاى احمر برخاستند و به سراغ لشگر فیل آمدند.[۵]



[۱]. فیل، ۱، «أَلَمْ تَرَ کَیْفَ فَعَلَ رَبُّکَ بِأَصْحابِ الْفِیلِ».

[۲]. واژۀ «فیل» گرچه در این جا مفرد است، ولى معناى جنس و جمع دارد.

[۳]. فیل، ۲، «أَ لَمْ یَجْعَلْ کیْدَهُمْ فِی تَضْلِیلٍ».

[۴]. فیل، ۳، «وَ أَرْسَلَ عَلَیْهِمْ طَیْراً أَبابِیلَ».

[۵]. ر ک:  مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏۲۷، ص ۳۳۶٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


7 + = 14