دایره المعارف اسلام پدیا » امر به معروف و نهی از منکر در قرآن
منوی اصلی

امر به معروف و نهی از منکر در قرآن

تاریخ: ۲۶ شهریور ۱۳۹۱ در باب: امر به معروف و نهی از منکر

با تدبر در آیات الهی به موارد متعددی بر خورد می شود که شارع مقدس به تشریع و تبیین این فریضه پرداخته و آن را در موارد گوناگون مورد تأکید قرار داده است که به برخی از آنها اشاره می شود:

۱٫ ابتدا خداوند از خود در مقام کسی که به معروف فرمان می‎دهد و از منکر باز می‎دارد یاد کرده و می فرماید: «به راستی خداوند به عدل و احسان و بخشش به نزدیکان فرمان مى‏دهد و از فحشا و منکر و ستم، نهى مى‏کند. خداوند به شما اندرز مى‏دهد، شاید متذکّر شده پند گیرید»![۱]

۲٫ در مرحله بعد، آن را یکی از صفات پیامبرش دانسته و از او می‎خواهد تا ضمن مدارا نمودن با خلق آنان را به معروف دعوت نماید: «همان ها که از فرستاده (خدا)، پیامبر «امّى» پیروى مى‏کنند، پیامبرى که صفاتش را، در تورات و انجیلى که نزدشان است، مى‏یابند، آنها را به معروف دستور مى‏دهد، و از منکر باز می دارد …»؛[۲] «(به هر حال) با آنها مدارا کن و عذرشان را بپذیر و به نیکى‏ها دعوت نما و از جاهلان روى بگردان (و با آنان ستیزه مکن)»![۳]

۳٫ مرحله سوم سرایت آن به سایر مسلمانان و افراد جامعه اسلامی است، تا آن جا که امت اسلامی را از آن جهت، به عنوان برترین امّت ها معرفی می‎کند که بر انجام امر به معروف و نهی از منکر پای‎بندند، «شما بهترین امتى بودید که به سود انسان ها آفریده شده‏اند، (چون که) امر به معروف و نهى از منکر مى‏کنید …».[۴]

در آیه دیگر آن را نشان از پیوستگی مؤمنان به یک دیگر و جلوه ‎ای از همبستگی جامعه اسلامی معرفی می‎نماید، «مردان و زنان باایمان، ولىّ (و یار و یاور) یک دیگر هستند، امر به معروف، و نهى از منکر مى‏کنند …»[۵] و در فرازی دیگر آن را در ردیف فریضه‎هایی چون نماز و زکات قرار می‎دهد، «همان کسانى که هرگاه در زمین به آنها قدرت بخشیدیم، نماز را برپا مى‏دارند، و زکات مى‏دهند، و امر به معروف و نهى از منکر مى‏کنند …»[۶] و بالاخره قرآن کریم دوری جستن از انجام این فریضه و بی‎اعتنایی به رواج منکرات را نشانه بدکرداری و تباهی انسان ها می‎داند، «چرا دانشمندان نصارى و علماى یهود، آنها را از سخنان گناه‏آمیز و خوردن مال حرام، نهى نمى‏کنند؟! چه زشت است عملى که انجام مى‏دادند»! و «آنها از اعمال زشتى که انجام مى‏دادند، یک دیگر را نهى نمى‏کردند، چه بدکارى انجام مى‏دادند»![۷]

بنابراین می‎توان گفت که از دیدگاه قرآن کریم، امر به معروف و نهی از منکر از ضروریات ایمان و رستگاری بوده و به عنوان مکمل فرایض دیگری همچون نماز و زکات، بُعد اجتماعی و عملی دین اسلام را نمایان می‎سازد.[۸]


[۱]. نحل ۹۰٫

[۲]. اعراف ۱۵۷٫

[۳]. اعراف ۱۹۹٫

[۴]. آل عمران ۱۱۰٫

[۵]. توبه ۷۱٫

[۶]. حج ۴۱٫

[۷]. مائده ۶۳ و ۷۹٫

[۸]. برگرفته از سایت اندیشه قم.




کلیدواژه ها:



ثبت نظر


2 + = 5