دایره المعارف اسلام پدیا » اخباری ها و روایات کتب اربعه
منوی اصلی

اخباری ها و روایات کتب اربعه

تاریخ: ۰۲ شهریور ۱۳۹۱ در باب: اخباری گری

اخباریان همه روایات کتب اربعه شیعه؛ یعنی «کافی»، «تهذیب»، «استبصار» و «من لایحضره الفقیه» را مقطوع الصدور و بی نیاز از بررسی های سندی می دانند و در نتیجه علم رجال را مفید نمی دانند؛ چون در نظر آنان اخبار کتب اربعه، پاسخ گوی بیشتر احکام است. آنان همچنین بر خلاف مجتهدان، تقسیم اخبار به چهار قسم صحیح، حسن، موثّق و ضعیف را باطل می شمارند و می گویند: خبر یا صحیح است و یا ضعیف.[۱] حدیث صحیح آن است که به صدور آن از معصوم (علیه السّلام) اطمینان حاصل شود؛ خواه منشأ اطمینان، وثاقت راوى یا راویان باشد یا قرائن و شواهد (و خبر ضعیف آن است که این شرایط را نداشته باشد). [۲]

نقد دیدگاه اخباریان:

۱٫ مجتهدان، حدیثى را صحیح مى‌دانند که همۀ راویان آن، شیعۀ دوازده امامى و عادل باشند.[۳]

۲٫ قطعی بودن تمام روایات -و یا روایات کتب اربعه-[۴] سخنی نادرست، غیر قابل اثبات و نامعقول است، اگر چه تقسیم بندی چهار گانه را می توان به تقسیم بندی دوگانه حدیث معتبر و حدیث غیر معتبر برگرداند، ولی احادیث غیر معتبر در کتب اربعه نیز وجود دارد. از طرفی تاریخ گواه بر این است که علاوه بر از بین بردن بسیاری از روایات شیعه توسط حاکمان جور، خیلی از روایاتی که الآن در دست ما است، توسط همان حاکمان و اجیر کردن افرادی، جعلی بوده و از درجه اعتبار ساقط است. [۵]

شهید مطهری در این باره می فرماید:

«در همین کتاب کافى و کتاب هاى دیگر، روایاتی است که وقتی به مضمون آنها نگاه می کنیم، مى‏فهمیم که صحیح نیست، بعضى هم سندشان ضعیف است؛ به عنوان نمونه: چندى پیش مسائل مربوط به ربا را در کافی مطالعه مى‏کردم، دیدم روایتى از على بن الحدید[۶] نقل شده که شیخ طوسی در تهذیب دربارۀ وی مى‏گوید: «او ضعیف است جداً و بر آن چه به تنهایی نقل می کند، اعتماد نمی شود»،[۷] حال چون شیخ کلینى در کافى این روایت را نقل کرده است، باید بگوییم درست است؟ نه. پس قابل قبول نیست…اخباریان مى‏گویند هرچه در کافى نوشته باشد صحیح است، ولی مجتهدین مى‏گویند نه…، مردى به نام ابى الخطاب، که ملحد و ضد اسلام بود، وقتى مى‏خواستند اعدامش کنند گفت: وَ لَقَدْ وَضَعْتُ فى اخبارِکُمْ ارْبَعَهَ آلافِ حَدیثٍ؛ من چهار هزار حدیث در اخبار شما (شیعه) قاطى کردم. نمونه دیگر: یونس بن عبد الرحمن که از بزرگان است، مى‏گوید: من کوشش مى‏کردم که همیشه روایات معتبر را بنویسم و نقل بکنم. همه را نوشتم و به صورت کتابى درآوردم. وقتى خدمت حضرت رضا (علیه السلام) رسیدم و کتاب روایتم را به حضرت عرضه کردم، گفتم: تمام این روایات را از پدران شما نوشته‏ام، دیدم حضرت بسیارى از آنها را خط زد و فرمود: اینها دروغ است. مجتهدان مى‏گویند: وقتى چنین جریان هایى در تاریخ وجود داشته است چطور ما مى‏توانیم بگوییم هر چه حدیث نقل شده است، درست است؟».[۸]



[۱]. اسلامی، رضا، مدخل علم فقه، ص ۳۳۷٫

[۲]. فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج ‌۱،ص ۳۰۳ و ۳۰۴٫

[۳]. همان.

[۴]. در این که همه روایات قطعی الصدور هستند یا فقط روایات کتب اربعه، بین اخباریان اختلاف است.

[۵]. برای مطالعۀ بیشتر به نمایۀ زیر مراجعه کنید: اخباریون و اصولیون ۶۷۴۱ (سایت اسلام کوئست: ۶۹۴۰).

[۶]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی (ط – الإسلامیه)، ج ‌۵، ص ۲۰۵، ح ۹٫

[۷]. شیخ طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الأحکام، ج ‌۷، ص ۱۰۱٫

[۸]. مطهری، مرتضی، مجموعه ‏آثار استاد شهید مطهرى، ج ‏۲۱، ص ۱۰۵ و ۱۰۶٫




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


5 + 8 =