دایره المعارف اسلام پدیا » سرپیچی از دستورات پیامبر عامل شکست در جنگ احد
منوی اصلی

سرپیچی از دستورات پیامبر عامل شکست در جنگ احد

تاریخ: ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۱ در باب: جنگ احد

در ماجراى جنگ احد، مسلمانان در آغاز جنگ با اتحاد و شجاعت خاصى جنگیدند، و به سرعت پیروز شدند و لشکر دشمن از هم پراکنده شد و موجى از شادى سراسر لشکر اسلام را فرا گرفت، ولى نافرمانى جمعى از تیراندازان که در شکاف کوه” عینین” به سرکردگى” عبد اللَّه بن جبیر” مى‏جنگیدند و رها کردن آن سنگر حساس و مشغول شدن آنها و دیگران به جمع‏آورى غنائم، سبب شد که ورق برگردد و شکست سختى به لشکر اسلام وارد گردد.

هنگامى که مسلمانان با دادن تلفات و خسارات سنگین به مدینه بازگشتند با یک دیگر مى‏گفتند مگر خداوند به ما وعده فتح و پیروزى نداده بود؟ پس چرا در این جنگ شکست خوردیم؟ خداوند متعال در آیات قرآن به آنها پاسخ مى گوید و علل شکست را توضیح مى‏دهد. اکنون به تفسیر جزئیات آیات پرداخته می شود:

وَ لَقَدْ صَدَقَکُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذا فَشِلْتُمْ.[۱]

در این جمله، قرآن می گوید: وعده خدا در باره پیروزى شما کاملاً درست بود و به همین دلیل در آغاز جنگ پیروز شدید و به فرمان خدا دشمن را پراکنده ساختید و این وعده پیروزى تا زمانى که دست از استقامت و پیروزى فرمان پیغمبر (ص) برنداشته بودید ادامه داشت، شکست از آن زمان شروع شد که سستى و نافرمانى شما را فرا گرفت؛ یعنى اگر تصور کردید که وعده پیروزى بدون قید و شرط بوده سخت در اشتباه بوده‏اید، تمام وعده‏هاى پیروزى مشروط به پیروى از فرمان خدا است.

درباره این که خداوند در کجا به مسلمانان وعده پیروزى در این جنگ داده بود دو احتمال است نخست این که منظور وعده‏هاى عمومى است که به طور مکرر از خدا به مؤمنان در باره پیروزى بر دشمنان داده شده بود، دیگر این که پیامبر خدا که وعده او وعده الهى است صریحاً قبل از شروع جنگ احد به مسلمانان وعده پیروزى در این میدان داده بود.

وَ تَنازَعْتُمْ فِی الْأَمْرِ وَ عَصَیْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما أَراکُمْ ما تُحِبُّونَ[۲] از این جمله که اشاره به وضع تیراندازان کوه عینین است به خوبى استفاده مى‏شود که تیراندازانى که در شکاف کوه بودند در باره رها کردن سنگر خود اختلاف کردند و جمع زیادى دست به عصیان و مخالفت زدند (تعبیر به” عصیتم” یعنى نافرمانى کردید نشان مى‏دهد که اکثریت دست به مخالفت زده بودند) و لذا قرآن مى‏گوید: پس از مشاهده آن پیروزى چشم‏گیر که مورد علاقه شما بود راه عصیان پیش گرفتید، و در حقیقت براى به دست آوردن پیروزى کوشش لازم را به خرج دادید، اما براى نگاه داشتن آن استقامت نکردید و همیشه نگاهدارى پیروزی ها از به دست آوردن آن مشکل تر است.

مِنْکُمْ مَنْ یُرِیدُ الدُّنْیا وَ مِنْکُمْ مَنْ یُرِیدُ الْآخِرَهَ[۳] در این موقع جمعى از شما خواستار دنیا و جمع غنائم بودید در حالى که جمعى دیگر همچون خود” عبد اللَّه بن جبیر” و چند نفر از تیراندازان ثابت قدم خواستار آخرت و پاداش هاى الهى بودند.

ثُمَّ صَرَفَکُمْ عَنْهُمْ لِیَبْتَلِیَکُمْ در این جا ورق برگشت و خداوند پیروزى شما را به شکست تبدیل کرد تا شما را بیازماید و تنبیه کند و پرورش دهد.[۴]


[۱]. آل عمران، ۱۵۲٫

[۲].همان.

[۳].همان.

[۴]. مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، ج‏۳، ص ۱۲۹-۱۳۰، ناشر، دار الکتب الإسلامیه، تهران، چاپ اول، ۱۳۷۴ ش.




کلیدواژه ها:



ثبت نظر


+ 9 = 15