دایره المعارف اسلام پدیا » دورۀ پنجم فقه اهل سنت
منوی اصلی

دورۀ پنجم فقه اهل سنت

تاریخ: ۱۶ فروردین ۱۳۹۱ در باب: فقه اهل سنت

عصر بازگشت تلاش فقهى

شروع این دوره، با تأسیس دولت عثمانى در قرن سیزدهم صورت گرفت. دولت عثمانى در مشرق ظهور کرد و به سمت غرب پیش رفت و در زمان سلطان محمّد فاتح، از پادشاهان دولت عثمانى، «قسطنطنیه» فتح شد. اسلام تا نیمى از اروپا را در برگرفت و عمدۀ کشورهاى اسلامى، کشور واحدى را تشکیل دادند و به همین سبب، مسلمانان داراى شوکت و عظمتى فوق العاده شدند.

با توجّه به این که مذهب رسمى دولت عثمانى، حنفى[۱] بود، همّت ها صرف نوشتن کتاب ها و شرح و بسط کتب پیشین در ارتباط با مذهب حنفى شد. این تلاش ها در محدودۀ فقه حنفى انجام شد و سبب رشد و توسعۀ آن مذهب گردید. به موجب تعامل دولت عثمانى با دولت‌هاى غربى و روى آوردن دولت عثمانى، به تدوین قوانین منضبط و حکومتى، رشدى تازه در مسیر اجتهاد در محدودۀ فقه حنفى اتّفاق افتاد. هر چند دیگر مذاهب، همچنان در رکود، باقى ماندند.

محقّقان مى‌گویند: «شروع این دوره با پیدایش مجلۀ «الأحکام العدلیه» در سال ۱۲۸۶ آغاز شد. این مجله در واقع دستورالعمل‌هاى واحد قضایى براى دادگاه‌ها بود، که توسّط جمعى به صورت قانون مدنى عام، منتشر مى‌شد. این جمع به وسیله گروهى هفت نفره، به ریاست احمد جودت پاشا تشکیل مى‌شد. مبناى کار آنان، این بود که، قوانین را به سادگى، خالى از نقل اقوال مختلف و بر اساس یک رأى و نظر، در اختیار مجامع ذى ربط قرار دهند.

این مجلّه در نهایت، داراى ۱۸۵۱ مادّه گردید؛ که از یک مقدّمه و شانزده کتاب تشکیل شد، شانزده کتاب عبارت بود از: بیوع، اجارات، کفالت، حواله، رهن، امانت، هبه، غصب و اتلاف (یک کتاب)، شرکت، وکالت، صلح و إبرا (یک کتاب)، شفعه و حَجْر و اکراه (یک کتاب)، اقرار، دعوى، قضا، بیّنه و سوگند (یک کتاب)».[۲]

ویژگى‌هاى دورۀ پنجم:‌

مهم ترین ویژگی­هاى این دوره عبارت است از:

۱٫ فعّال شدن مجامع فقهى و تدوین کتاب­هاى‌ فقهى (در محدودۀ مذهب حنفى).

۲٫ پیدایش مجله «الأحکام العدلیه» و تدوین قوانین عام مدنى براى دادگاه‌ها.



[۱] . پیروان ابو حنیفه نعمان بن ثابت.

[۲]. مکارم شیرازى، ناصر، دائره المعارف فقه مقارن، ص ۱۴۸، مدرسه امام على بن ابى طالب علیه السلام، قم، چاپ اول، ۱۴۲۷ق، به نقل از  المدخل الفقهى العام، ج ۱، ص ۱۹۶- ۱۹۹؛ تاریخ الفقه الاسلامى، ص ۱۰۶- ۱۰۹؛ تاریخ التشریع الاسلامى، ج ۲، ص ۲۹۷- ۳۰۲٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


4 + 1 =