دایره المعارف اسلام پدیا » ادوار فقه اهل سنت
منوی اصلی

ادوار فقه اهل سنت

تاریخ: ۱۶ فروردین ۱۳۹۱ در باب: فقه اهل سنت

محقّقان و دانشمندانى که دوره‌هاى فقه اهل سنّت را پى‌گیرى کرده‌اند، دربارۀ ادوار فقه اهل سنّت، نظرات متفاوتى دارند.[۱] محمّد مصطفى شلبى در کتاب خود مى‌نویسد: «برخى‌ها آن را به چهار دوره، برخى به پنج دوره، برخى به شش دوره و برخى نیز به هفت دوره تقسیم کرده‌اند»، خود وی، دوره‌هاى فقه اهل سنّت را به چهار دوره تقسیم مى‌کند.[۲]

حجوى ثعالبى نیز دوره‌هاى فقه اهل سنّت را به چهار دوره تقسیم کرده است.[۳]

منّاع القطّان، معتقد است: «در بیان تقسیم ادوار تشریع و فقه اسلامی، گاه کیفیت پیدایش فقه و تطورات آن و فراز و نشیب تفکر فقهی ملاحظه می شود و گاه حوادث سیاسی و اجتماعی که مؤثر در تحولات فقه بوده است مدّنظر قرار می گیرد. بر اساس ملاک اول پنج دوره و بر اساس ملاک دوم، شش دوره برای فقه اسلامی باید در نظر گرفت».[۴]

برخى دیگر از محقّقان اهل سنّت؛ مانند شیخ محمّد خضرى بک، ادوار فقه را مطابق حوادث و اتفاقاتى که در عصرهاى مختلف به وجود آمد و سبب تکامل آن گردید، تقسیم کرده است. وى در هر دوران فقیهانى را که در مسیر غناى میراث فقهى کوشیده‌اند، نام برده است. در تقسیم وى، دوره‌هاى فقه اهل سنّت، شش دوره است.[۵]

دکتر مصطفی زرقا، هفت دوره برای فقه بیان کرده که در ذیل به آن می پردازیم.

الف: عصر رسالت تا سال یازدهم هجری.

ب: عصر خلفای راشدین و پس از آن تا سال پنجاه هجری.

ج: عصر استقلال فقه تا سال ۱۱۰ هجری.

د: عصر کمال فقه و شکل گیری مذاهب فقهی تا سال ۳۵۰ هجری.

ه: عصر ترجیح تا سال ۶۵۰ هجری.

و: عصر انحطاط تا سال ۱۲۹۳ هجری.

ز: عصر جدید.[۶]

برخى از محقّقان، عصر رسول خدا (صلى الله علیه و آله)، را عصر تشریع و به عبارتى عصر تکوین فقه دانسته‌اند و از آن جا که این عصر مشترک میان همه مذاهب اسلامى است، دوره‌هاى پس از آن حضرت را مورد بررسى قرار داده اند.[۷]



[۱]. مکارم شیرازى، ناصر، دائره المعارف فقه مقارن، ص ۱۳۴، مدرسه امام على بن ابى طالب علیه السلام، قم، چاپ اول، ۱۴۲۷ق.

[۲]. همان، به نقل از المدخل فى التعریف بالفقه الاسلامى، ص ۴۹ و ۵۰ (مشروح این دوره‌ها از ص ۱۵۰- ۵۰ آمده است)، کتاب نامه تکمیل شود.

[۳]. همان، به نقل از الفکر السامى فى تاریخ الفقه الاسلامى، ج ۱، ص ۳ به بعد، کتاب نامه تکمیل شود.

[۴]. اسلامی، رضا، مدخل علم فقه، ص ۴۲۸، مرکز مدیریت حوزۀ علمیه قم، چاپ اول، قم، ۱۳۸۴ش، به نقل از تاریخ التشریع الاسلامى، ص ۲۳٫

[۵]. همان، ص ۴۲۷ و ۴۲۸، به نقل از تاریخ التشریع الاسلامى، ص ۷، کتاب نامه تکمیل شود.

[۶]. همان، ص ۴۲۹-۴۳۱٫

[۷]. دائره المعارف فقه مقارن، ص ۱۳۴٫




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


9 + = 15