دایره المعارف اسلام پدیا » مفهوم شناسی اصول دین
منوی اصلی

مفهوم شناسی اصول دین

تاریخ: ۲۴ اسفند ۱۳۹۰ در باب: اصول دین

«اصول» جمع «اصل» و از ریشه «اصل»، در لغت، به معنای بیخ، بن، بنیان، ریشه و پایه است[۱] و در اصطلاح کلامى‌ به‌ مجموعه‌ باورهایى‌ اطلاق می شود که‌ اساس‌ دین‌ (اسلام)‌ را تشکیل‌ مى‌دهند و انکار هر یک‌ از آنها موجب خروج از دین می شود.[۲]

دین بکسر دال دارای دو معنای جزا و طاعت است. از آیات و روایات بر می آید که دین به معناى حساب است، «مالِکِ یَوْمِ الدِّینِ»؛[۳] یعنى صاحب روز حساب است. در قاموس اللغه دیّان را محاسِب و جزا دهنده معنا کرده است.

راغب اصفهانی می گوید: شریعت را به اعتبار طاعت و فرمانبرى دین می گویند. پس او دین را به معنای فرمانبری گرفته است.

مرحوم طبرسى در ذیل آیه ۱۹ آل عمران می گوید: طاعت و انقیاد را دین گفته‏اند؛ زیرا که طاعت براى جزا است؛ یعنى خداوند به طاعت پاداش خواهد داد؛ بنابراین، شریعت را از آن جهت دین گفته‏اند که در آن طاعت و پاداش هست. ناگفته نماند این کلمه در قرآن مجید به معناى جزا و شریعت و طاعت آمده است و از آن ملّت نیز تعبیر شده است؛ مثلاً در آیه «قُلْ إِنَّنِی هَدانِی رَبِّی إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ دِیناً قِیَماً مِلَّهَ إِبْراهِیمَ حَنِیفاً»؛[۴] «بگو آرى! پروردگارم مرا به راه راست هدایت کرده است: دینى پایدار، آیین ابراهیمِ حق‏گراى!… ». همچنین آیه «… وَ ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّهَ أَبِیکُمْ إِبْراهِیمَ هُوَ سَمَّاکُمُ الْمُسْلِمِینَ»؛[۵] «…و در دین بر شما سختى قرار نداده است. آیین پدرتان ابراهیم (نیز چنین بوده است‏)، او بود که قبلًا شما را مسلمان نامید … ».[۶]

اصول دین با توجه به اصل های چند گانه آن، یک رشته آراء و نظرات در خصوص جهان آفرینش، خالق آن و عاقبت کار انسان ها است که کاملاً در فکر افراد وجود دارد.



[۱]. سیاح، احمد، المنجد، فرهنگ بزرگ جامع نوین، ترجمه المنجد (عربی به فارسی)، ج ۱، ص ۲۴، انتشارات اسلام.

[۲]. مصباح، محمدتقی، دروس فی العقیده الاسلامیه، ج۱، ص ۶۱، قم، مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، ۱۳۷۰٫

[۳]. حمد ۴٫

[۴]. انعام ۱۶۱٫

[۵]. حج ۷۸٫

[۶]. قرشى بنایى، على اکبر، قاموس قران، ج‏ ۳، ص ۳۸۰ و ۳۸۱، ناشر: دار الکتب الإسلامیه، تهران، ایران، ۱۳۷۱ ش.




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


6 + 3 =