دایره المعارف اسلام پدیا » مفهوم شناسی صبر
منوی اصلی

مفهوم شناسی صبر

تاریخ: ۱۲ بهمن ۱۳۹۰ در باب: صبر

«صبر» در لغت به معنای حبس و در تنگنا و محدودیت قرار دادن است.[۱] و برخی نیز آن را بازداشتن نفس از اظهار بی تابی و بی قراری دانسته اند.[۲] در فرهنگ اخلاقی، صبر عبارت است از وادار نمودن نفس به انجام آنچه که عقل و شرع اقتضا می کنند و بازداشتن از آنچه عقل و شرع نهی می کنند.[۳] با توجه به تعاریف مذکور، «صبر» یک صفت نفسانی بازدارنده و عامی است که دارای دو جهت عمده است: از یک سو گرایش ها و تمایلات غریزی و نفسانی انسان را حبس و در قلمرو عقل و شرع محدود می کند. از سوی دیگر نفس را از مسئولیت گریزی در برابر عقل و شرع باز داشته و آن را وادرا می کند که زحمت و دشواری پایبندی به وظایف الهی را بر خود هموار سازد. البته این حالت اگر به سهولت و آسانی در انسان تحقّق یابد، به آن «صبر» و هر گاه فرد خود را با زحمت و مشقّت بدان وادار سازد، «تصبّر» می گویند.



[۱]. ر.ک: زیبدی، تاج العروس، ج ۷، ص ۷۱[نیاز به تکمیل]؛ راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ج۱، ص ۴۷۴، دارالعلم، چاپ اول، دمشق بیروت، ۱۴۱۲ق؛ ابن منظور، لسان العرب، ج ۴، ص ۴۳۸،  دار صادر، چاپ سوم‏، بیروت، ۱۴۱۴ ق‏.

[۲]. ر.ک: جوهری، صحاح اللغه، ح ۲، ص ۷۰۶(کتاب نامه تکمیل شود)؛  طریحی، مجمع البحرین، ج ۲، ص ۱۰۰۴، کتابفروشى مرتضوی، تهران، ۱۳۷۵ ش‏.

[۳]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ج۱، ص ۴۷۴، دارالعلم، چاپ اول، دمشق بیروت، ۱۴۱۲ق.




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


7 + = 10